വസുദേവഗൃഹേ രമ്യേ മഥുരായാം ച ദേവതാഃ
വസുദേവന്റെ മനോഹരമായ വീട്ടിൽ, മഥുരയിൽ, ദേവന്മാർ അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
തദാ പ്രസന്നോ ഭഗവാന്ദേവാനാഹ ശുഭം വചഃ അഹം കലൌ ച ബഹുധാ ഭവാമി സുരസത്തമാഃ
അപ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ ഭഗവാൻ ദേവന്മാരോട് ശുഭമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: 'കലിയുഗത്തിൽ ഞാൻ പലവിധത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടും, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.'
ദിവ്യം വൃംദാവനം രമ്യം സൂക്ഷ്മം ഭൂതലസംസ്ഥിതമ്
ദിവ്യവും മനോഹരവും സൂക്ഷ്മവുമായ, ഭൂമിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വൃന്ദാവനം.
സര്വേ വേദാഃ കലൌ ഘോരേ ഗോപീഭൂതാഃ സമംതതഃ
ഭയാനകമായ കലിയുഗത്തിൽ, എല്ലാ വേദങ്ങളും എല്ലായിടത്തും ഗോപിമാരായി മാറി.
രാധയാ പ്രാര്ഥിതോഽഹം വൈ യദാ കലിയുഗാംതകേ
കലിയുഗത്തിന്റെ അവസാനം രാധാ എന്നെ അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ.
യുഗാംതപ്രലയം കൃത്വാ പുനര്ഭൂത്വാ ദ്വിധാതനുഃ
യുഗത്തിന്റെ അവസാനം പ്രളയം വരുത്തി, ഞാൻ വീണ്ടും രണ്ടുരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടും.
ഇതി ശ്രുത്വാ തു തേ ദേവാസ്തത്രൈവാന്തര്ലയം ഗതാഃ 3.4.5.
ഇങ്ങനെ കേട്ട ശേഷം, അവിടെയുള്ള ദേവന്മാർ അകത്തേക്ക് ലയിച്ചു.
യേ തു വൈ വിഷ്ണുഭക്താശ്ച തേ ഹി ജാനംതി വിശ്വഗമ് ജാനംതി നാപരേ വിപ്ര തഥാ ദാസാ ഹരേഃ സ്വയമ്
വിഷ്ണുഭക്തന്മാർ മാത്രമാണ് സർവ്വവ്യാപിയായതിനെ അറിയുന്നത്; മറ്റു ബ്രാഹ്മണന്മാരോ, ഹരിയുടെ ദാസന്മാരോ അതറിയുന്നില്ല.
വിഷ്ണുവാംഛാനുസാരേണ വിഷ്ണുമായാ സനാതനീ
വിഷ്ണുവിന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം, വിഷ്ണുവിന്റെ ശാശ്വതമായ മായ.
കൃത്വാ കാലമയം സര്വം ജഗദേച്ചരാചരമ്
സകല ജഗത്തെയും, ചലനസ്ഥിരങ്ങളെയും, കാലത്തിൽ നിന്നുണ്ടാക്കി.
നമസ്തസ്യൈ മഹാകാല്യൈ വിഷ്ണുമായേ നമോനമഃ
ആ മഹാകാളിക്ക് നമസ്കാരം; വിഷ്ണുമായയ്ക്ക് വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.
താന്നോ വദ മഹാഭാഗ സര്വജ്ഞോഽസ്തി ഭവാന്സദാ
മഹാഭാഗനേ, എല്ലാം അറിയുന്നവനാണ് നിങ്ങൾ എപ്പോഴും; ദയവായി ഞങ്ങളോട് പറയൂ.
വലീഗഢം മഹാരമ്യം യാദവൈ രക്ഷിതം പുരമ്
വലിയഗഡം എന്ന അതിമനോഹരമായ നഗരം, യാദവന്മാർ കാത്തുസൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു.
വീരസേനസ്യ വൈ പൌത്രം ഭൂപസേനം നൃപോത്തമമ്
വീരസേനയുടെ മകനായ ഭൂപസേനൻ, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ.
ഏതസ്മിന്നംതരേ ഭൂപാ നാനാദേശ്യാഃ സമാഗതാഃ
അതിനിടയിൽ വിവിധ ദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള രാജാക്കന്മാർ ഒത്തുചേർന്നു.
സഹോദ്ദീനസ്തു തച്ഛ്രുത്വാ പുനരാഗത്യ ദേഹലീമ്
സഹോദ്ദീനൻ ആ വാർത്ത കേട്ട ശേഷം വീണ്ടും വാതിലിനരികിലേക്ക് തിരിച്ചുവന്നു.
തത്പശ്ചാദ്ബഹുധാ മ്ലേച്ഛാ ഇഹാഗത്യ സമന്തതഃ
അതിനുശേഷം പല ദിശകളിൽ നിന്നുമുള്ള അന്യജാതികൾ ഇവിടെ എത്തി.
അദ്യപ്രഭൃതി ദേശേഽസ്മിഞ്ഛതവര്ഷാന്തരേ ഹി തേ
ഇന്ന് മുതൽ നൂറുവർഷത്തിനകം ഈ ദേശത്ത് അവർ—
മ്ലേച്ഛഭൂപാ മുനിശ്രേഷ്ഠാസ്തസ്മാദ്യൂയം മയാ സഹ
മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അന്യരാജാക്കന്മാർ—അതുകൊണ്ട് നിങ്ങൾ എല്ലാവരും എന്നോടൊപ്പം—
ഇതി ശ്രുത്വാ തു വചനം ദുഃഖാത്സംത്യജ്യ നൈമിഷമ്
ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദുഃഖത്തോടെ അവർ നൈമിശാരണ്യം വിട്ടുപോയി.
തത്ര സര്വേ സമാധിസ്ഥാ ധ്യാത്വാ സര്വമയം ഹരിമ് 3.4.6.൧
അവിടെ എല്ലാവരും ധ്യാനത്തിൽ ആഴ്ന്ന്, സർവ്വം നിറഞ്ഞ ഹരിയെ ചിന്തിച്ചു.
വ്യാസ ഉവാച വര്ണിതം ച മയാ തുഭ്യം കിമന്യച്ഛ്രോതുമിച്ഛസി
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ ഇതെല്ലാം നിന്നോട് വിശദീകരിച്ചു; ഇനി എന്താണ് നീ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
അഹം മായാഭവോ ജാതോ ഭവാന്വേദഭവോ ഭുവി
ഞാൻ മായയിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്; ഭൂമിയിൽ നീ വേദത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്.
അവിദ്യയാ ച സകലം മമ ജ്ഞാനം സമാഹൃതമ്
അജ്ഞാനത്താൽ എന്റെ മുഴുവൻ ജ്ഞാനവും നഷ്ടമായി.
പരം ബ്രഹ്മൈവ കൃപയാ ദൃഷ്ട്വാ മാം മംദഭാഗിനമ്
പരബ്രഹ്മം കരുണയാൽ, കുറഞ്ഞ ഭാഗ്യവാനായ എന്നെ കാഴ്ചവെച്ചു.
നമസ്തസ്മൈ മുനീംദ്രായ വേദവ്യാസായ സാക്ഷിണേ
മഹർഷികളിൽ പ്രധാനനും സാക്ഷിയായ വേദവ്യാസനോടു ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
പുനരന്യച്ച മേ ബ്രൂഹി സൂതാദ്യൈഃ കിം കൃതം മുനേ
മഹർഷേ, സുതനും മറ്റുള്ളവരും ചെയ്തത് വീണ്ടും എന്നോട് പറയൂ.
അഹംകാരോ ഹി ജീവാത്മാ സര്വഃ സ്യാത്കോടിഹീനകഃ
അഹങ്കാരമാണ് ജീവാത്മാവ്; എല്ലാവരും അനന്തമായവരാണ്.
പുരാണോഽണോരണീയാംശ്ച ഷോഡശാത്മാ സനാതനഃ
പുരാണം അത്യന്തം സൂക്ഷ്മവും പതിനാറ് ഭാവങ്ങളുള്ളതും ശാശ്വതവുമാണ്.
ജ്ഞേയോ ജീവഃ ശരീരേഽസ്മിന്സ ഈശഗുണബംധിതഃ
ഈ ശരീരത്തിലെ ജീവൻ അറിയേണ്ടതാണ്; അതു ഈശ്വരന്റെ ഗുണങ്ങളിൽ ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നു.