കലിംഗശ്ച നൃപഃ പ്രാപ്തസ്ത്രികോണശ്ച തഥൈവ ച
കലിംഗരാജാവും ട്രികോണനും അങ്ങനെ തന്നെ എത്തി.
മുകുന്ദശ്ച സുകേതുശ്ച രുഹിലോ ഗുഹിലസ്തഥാ സര്വേ ദശസഹസ്രാഢ്യാ മഹീരാജമുപസ്ഥിതാഃ ।। 3.3.32.
മുകുന്ദൻ, സുകേതു, രുഹിലൻ, ഗുഹിലൻ ഇവരും ഓരോ പത്ത് ആയിരം സൈന്യത്തോടും കൂടി ഭൂമിരാജാവിന്റെ മുമ്പിൽ എത്തി.
മഹീരാജസ്യ പക്ഷേ തു സഹസ്രം ക്ഷുദ്രഭൂമിപാഃ
ഭൂമിരാജാവിന്റെ പക്ഷത്ത് ആയിരം ചെറിയ രാജാക്കന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തേഷാം മധ്യേ ച വൈ ഭൂപാന്ദ്വിശതാന്ദേഹലീം പ്രതി ഏവം സ ദേഹലീരാജശ്ചതുര്വിംശതിലക്ഷപഃ
അവരിൽ നിന്ന് ഇരുനൂറ് രാജാക്കന്മാർ ദെഹലിക്ക് നേരെ നീങ്ങി; അങ്ങനെ ദെഹലിരാജാവിന് ഇരുപത്തിനാലു ലക്ഷത്തോളം സൈന്യം ഉണ്ടായിരുന്നു.
യുദ്ധമഷ്ടാദശാഹാനി സഞ്ജാതം സര്വസംക്ഷയമ്
പതിനെട്ട് ദിവസം നീണ്ട യുദ്ധം നടന്നു, എല്ലാം നശിച്ചു പോയി.
ഭവാന്സപുത്രഃ സേനാഢ്യോ ധുംധുകാരേണ രക്ഷിതഃ ഇതി ശ്രുത്വാ യയൌ ശീഘ്രം കുരുക്ഷേത്രേ മഹാരണേ
നീയും മകനും സൈന്യവും ധുന്ധുകാരന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ, ഈ വാർത്ത കേട്ടു ഉടൻ കുരുക്ഷേത്രത്തിലെ മഹായുദ്ധത്തിലേക്ക് പോയി.
തദാ പരിമലോ രാജാ മയൂരധ്വജമേവ ഹി
അപ്പോൾ രാജാവായ പരിമലൻ മയൂരധ്വജനെ നേരിട്ടു.
കൃഷ്ണാംശേന ജയംതേന ദേവസിംഹേന രക്ഷിതഃ
കൃഷ്ണന്റെ അംശമായ ജയന്തനും ദേവസിംഹനും സംരക്ഷിച്ചു.
ഇതി ശ്രുത്വാ തു വചനം മയൂരധ്വജ ഏവ ഹി
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, മയൂരധ്വജൻ തന്നെയാണ് മറുപടി പറഞ്ഞത്.
തയോശ്ചാസീന്മഹദ്യുദ്ധം സേനയോരുഭയോ രണേ
രണ്ടു സൈന്യങ്ങൾ തമ്മിൽ യുദ്ധഭൂമിയിൽ വലിയൊരു പോരാട്ടം നടന്നു.
ഏകോ രഥോ ഗജാസ്തത്ര ജ്ഞേയാഃ പഞ്ചശതം രണേ ഏതേ സൈന്യാ നരാ ജ്ഞേയാ സൈന്യപാംശ്ച ശൃണുഷ്വ ഭോഃ ।।3.3.32.
അവിടെ ഒരു രഥവും അഞ്ചുനൂറ് ആനകളും ആ യുദ്ധത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇവരാണ് സൈന്യത്തിലെ സൈനികർ. സൈന്യാധിപന്മാരെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ.
ദശാനാം പച്ചരാണാം ച പതിര്നാമ്നാ സ പത്തിപഃ
പത്തുപേരടങ്ങുന്ന കാൽസൈന്യത്തിന്റെ നേതാവാണ് പത്തിപ്പൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.
പംചാനാം ച ഗജാനാം ച പതിര്നാമ്നാ ഗജാധിപഃ
അഞ്ച് ആനകളുടെ നേതാവിനെ ആനാധിപൻ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്.
ഉഷ്ട്രാരൂഢാഃ സ്മൃതാ ദൂതാശ്ചത്വാരിംശച്ച തദ്ബലേ ഷഡ്ത്രിംശദ്വൈ പദചരാസ്തേഷാം കര്മാണി മേ ശൃണു
ആ സൈന്യത്തിൽ നാല്പത് ഒട്ടകപ്പുറത്തുള്ള ദൂതന്മാരും, മുപ്പത്താറ് കാൽസൈനികരും ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരുടെ ജോലി ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കൂ.
ദശ ഗോലകദാതാരോ ദശതത്പുഷ്ടികാരകാഃ ത്രയോ ദൃഷ്ടികരാ ജ്ഞേയാസ്ത്രിയാമേഷു പൃഥക്പൃഥക്
പത്ത് പേർ ഗോളങ്ങൾ നൽകുന്നവരും, പത്ത് പേർ ഭക്ഷണം ഒരുക്കുന്നവരുമാണ്. മൂന്ന് പേർ ഓരോ യാമത്തിലും കാവൽനില്ക്കുന്നവരാണ്.
ശേഷാഃ ശൂദ്രാസ്തു സേനാനാം ശൂരകൃത്യപരായണാഃ
മറ്റുള്ളവർ സൈന്യത്തിലെ ശൂദ്രന്മാരാണ്; അവർ വീരപ്രവൃത്തികൾക്ക് സമർപ്പിതരാണ്.
തത്രാസീത്തുമുലം യുദ്ധം ധര്മേണ ച സമന്തതഃ
അവിടെ എല്ലായിടത്തും ധർമ്മാനുസൃതമായി ഉഗ്രമായ യുദ്ധം നടന്നു.
തത്പശ്ചാദ്യാമമാത്രേണ സൈന്യപാ യുദ്ധമാഗതാഃ
അതിനുശേഷം, ഒരു യാമം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ സൈന്യാധിപന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
യാമമാത്രം ച യുദ്ധായ സംസ്ഥിതാ രണമൂര്ധനി
ഒരു യാമം മുഴുവൻ അവർ യുദ്ധഭൂമിയുടെ മുൻവശത്ത് പോരിനിറങ്ങി.
ഭഗദത്തേന വൈ ദേവഃ കൃതവാന്യുദ്ധമുത്തമമ്
ഭഗദത്തൻ അത്യുത്തമമായ യുദ്ധം നടത്തി.
കൃഷ്ണാംശസ്തത്ര ചാമുണ്ഡം ജിത്വാ തു ലഹരാത്മജാന് ദധ്മൌ ശംഖം പ്രസന്നാത്മാ ലക്ഷണാന്തമുപായയൌ ।।3.3.32.
കൃഷ്ണൻ, ചാമുണ്ഡനെയും ലഹരയുടെ പുത്രന്മാരെയും ജയിച്ച ശേഷം, മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ ശംഖം ഊതി, വിജയലക്ഷണം നേടി.
ചാമുംഡോ ധുംധുകാരശ്ച ഭഗദത്തോ യുതഃ ശതൈഃ
ചാമുണ്ഡനും ധുന്ധുകാരനും ഭഗദത്തനും നൂറുകണക്കിന് സൈനികരോടൊപ്പം ചേർന്നു...
ഇംദുലോ ദേവസിംഹശ്ച സഹസ്രൈഃ സംയുതൌ മുദാ
ഇന്ദുലോയും ദേവസിംഹനും ആയിരക്കണക്കിന് സൈനികരോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
പ്രാതഃകാലേ തു സംപ്രാപ്തേ തൃതീയായാം ഭയംകരേ
പ്രഭാതത്തിൽ, ഭയാനകമായ മൂന്നാം യാമം എത്തിയപ്പോൾ...
വചനം പ്രാഹ ഭോ രാജഁസ്ത്വം ത്രിവീരൈഃ സുരക്ഷിതഃ
അവൻ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, നീ മൂന്നു വീരന്മാരാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.'
തദാ പരിമലോ ഭൂപോ നേത്രസിംഹം മഹീപതിമ്
അപ്പോൾ പരിമള രാജാവ്, ഭൂമിയുടെ അധിപനായ നേത്രസിംഹനോട് പറഞ്ഞു.
തയോശ്ചാസീന്മഹയുദ്ധം സേനയോരുഭയോഃ ക്രമാത് പച്ചരാഃ പച്ചരൈഃ സാര്ദ്ധം ശതഘ്ന്യശ്ച ശതഘ്നിഭിഃ
അവിടെ ഇരുവശത്തും സേനകള് പരസ്പരം ഏറ്റുമുട്ടി, രഥങ്ങള് രഥങ്ങളെ നേരിട്ട്, നാശത്തിനുള്ള യന്ത്രങ്ങള് തമ്മില് ഏറ്റുമുട്ടി, വലിയ യുദ്ധം നടന്നു.
അപരാഹ്നേ മുനിശ്രേഷ്ഠ നേത്രസിംഹോ മഹാബലഃ
ഉച്ച കഴിഞ്ഞ്, മഹാബലശാലിയായ നെത്രസിംഹന് അവിടെ എത്തി, മഹാമുനികളില് ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.
പരസ്പരം ച വിരഥൌ സംഛിന്നധനുഷൌ തദാ അന്യോന്യേന വധം കൃത്വാ സ്വര്ഗലോകമുപാഗതൌ
അപ്പോള് ഇരുവരും രഥത്തില് നിന്ന് ഇറങ്ങി, വില്ലുകള് തകര്ന്ന നിലയില്, പരസ്പരം കൊല്ലുകയും സ്വര്ഗലോകത്തേക്ക് പുറപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
ഇന്ദുലസ്തം തു ചാമുംഡം ദേവോ വൈ ധുംധുകം തഥാ
ഇന്ദുലന് ചാമുണ്ഡനെ അടിച്ചു, ദേവന് ധുന്ധുകനെയും ആക്രമിച്ചു.