നേത്രസിംഹശ്ച നൃപതിഃ സ വീരോ ലക്ഷസൈന്യപഃ
നേത്രസിംഹൻ എന്ന രാജാവിന് ഒരു ലക്ഷത്തോളം സൈന്യം ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ ധീരനും ആയിരുന്നു.
വീരസേനശ്ച ലക്ഷാഢ്യഃ സപുത്രശ്ചാംദ്രിപക്ഷഗഃ 3.3.32.
വീരസേനനും, നൂറുകണക്കിന് ആയിരങ്ങൾ ഉള്ളവനും, തന്റെ മകനോടൊപ്പം ചന്ദ്രവംശക്കാർക്കൊപ്പം നിന്നു.
ആഹ്ലാദോ ലക്ഷസൈന്യാഢ്യഃ പക്ഷഗശ്ചംദ്രവംശിനഃ ഏവം ഷോഡശലക്ഷാഢ്യഃ സ്ഥിതഃ പരിമലോ രണേ
ആഹ്ലാദനും ഒരു ലക്ഷത്തോളം സൈന്യത്തോടുകൂടി ചന്ദ്രവംശക്കാർക്കൊപ്പം ചേർന്നു; അങ്ങനെ പതിനാറ് ലക്ഷത്തോളം സൈന്യവുമായി പരിമലൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഉറച്ചുനിന്നു.
ലഹരോ ഭൂപതിശ്രേഷ്ഠോ ലക്ഷപഃ പുത്രസംയുതഃ
ലഹരൻ എന്ന രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, ഒരു ലക്ഷത്തോളം സൈന്യത്തോടും മക്കളോടും കൂടി ഉണ്ടായിരുന്നു.
അഭിനന്ദന ഏവാപി സപുത്രോ ലക്ഷസൈന്യപഃ
അഭിനന്ദനും തന്റെ മകനോടൊപ്പം ഒരു ലക്ഷത്തോളം സൈന്യത്തോടുകൂടി ഉണ്ടായിരുന്നു.
നാഗവര്മാ സമായാതഃ സപുത്രോ ലക്ഷസൈന്യപഃ
നാഗവർമ്മൻ തന്റെ മകനോടും ഒരു ലക്ഷത്തോളം സൈന്യത്തോടും കൂടി എത്തി.
പൂര്ണാമലഃ സപുത്രശ്ച ലക്ഷപശ്ചൈവ പക്ഷഗഃ
പൂർണ്ണാമലനും മകനോടൊപ്പം ഒരു ലക്ഷത്തോളം സൈന്യവും അതേ കൂട്ടത്തിൽ പെട്ടവനുമായിരുന്നു.
ഗജരാജഃ സമായാതോ മഹീരാജം ഹി ലക്ഷപഃ
ഗജരാജൻ, ഭൂമിയുടെ രാജാവായവൻ, ഒരു ലക്ഷത്തോളം സൈന്യത്തോടുകൂടി എത്തി.
പുത്രഃ കൃഷ്ണകുമാരസ്യ ഭഗദത്തഃ സമാഗതഃ
കൃഷ്ണകുമാരന്റെ മകനായ ഭഗദത്തൻ എത്തി.
ബലവാഹനപുത്രശ്ച ദശഗോപാലസംസ്ഥിതഃ മഹീരാജമുപാഗമ്യ യുദ്ധാര്ഥം സമുപസ്ഥിതഃ
ബലവാഹനന്റെ മകൻ പത്ത് ഗോപാലന്മാരോടുകൂടി ഭൂമിരാജാവിന്റെ അടുക്കൽ യുദ്ധത്തിനായി എത്തിയിരുന്നു.
കലിംഗശ്ച നൃപഃ പ്രാപ്തസ്ത്രികോണശ്ച തഥൈവ ച
കലിംഗരാജാവും ട്രികോണനും അങ്ങനെ തന്നെ എത്തി.
മുകുന്ദശ്ച സുകേതുശ്ച രുഹിലോ ഗുഹിലസ്തഥാ സര്വേ ദശസഹസ്രാഢ്യാ മഹീരാജമുപസ്ഥിതാഃ ।। 3.3.32.
മുകുന്ദൻ, സുകേതു, രുഹിലൻ, ഗുഹിലൻ ഇവരും ഓരോ പത്ത് ആയിരം സൈന്യത്തോടും കൂടി ഭൂമിരാജാവിന്റെ മുമ്പിൽ എത്തി.
മഹീരാജസ്യ പക്ഷേ തു സഹസ്രം ക്ഷുദ്രഭൂമിപാഃ
ഭൂമിരാജാവിന്റെ പക്ഷത്ത് ആയിരം ചെറിയ രാജാക്കന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തേഷാം മധ്യേ ച വൈ ഭൂപാന്ദ്വിശതാന്ദേഹലീം പ്രതി ഏവം സ ദേഹലീരാജശ്ചതുര്വിംശതിലക്ഷപഃ
അവരിൽ നിന്ന് ഇരുനൂറ് രാജാക്കന്മാർ ദെഹലിക്ക് നേരെ നീങ്ങി; അങ്ങനെ ദെഹലിരാജാവിന് ഇരുപത്തിനാലു ലക്ഷത്തോളം സൈന്യം ഉണ്ടായിരുന്നു.
യുദ്ധമഷ്ടാദശാഹാനി സഞ്ജാതം സര്വസംക്ഷയമ്
പതിനെട്ട് ദിവസം നീണ്ട യുദ്ധം നടന്നു, എല്ലാം നശിച്ചു പോയി.
ഭവാന്സപുത്രഃ സേനാഢ്യോ ധുംധുകാരേണ രക്ഷിതഃ ഇതി ശ്രുത്വാ യയൌ ശീഘ്രം കുരുക്ഷേത്രേ മഹാരണേ
നീയും മകനും സൈന്യവും ധുന്ധുകാരന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ, ഈ വാർത്ത കേട്ടു ഉടൻ കുരുക്ഷേത്രത്തിലെ മഹായുദ്ധത്തിലേക്ക് പോയി.
തദാ പരിമലോ രാജാ മയൂരധ്വജമേവ ഹി
അപ്പോൾ രാജാവായ പരിമലൻ മയൂരധ്വജനെ നേരിട്ടു.
കൃഷ്ണാംശേന ജയംതേന ദേവസിംഹേന രക്ഷിതഃ
കൃഷ്ണന്റെ അംശമായ ജയന്തനും ദേവസിംഹനും സംരക്ഷിച്ചു.
ഇതി ശ്രുത്വാ തു വചനം മയൂരധ്വജ ഏവ ഹി
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, മയൂരധ്വജൻ തന്നെയാണ് മറുപടി പറഞ്ഞത്.
തയോശ്ചാസീന്മഹദ്യുദ്ധം സേനയോരുഭയോ രണേ
രണ്ടു സൈന്യങ്ങൾ തമ്മിൽ യുദ്ധഭൂമിയിൽ വലിയൊരു പോരാട്ടം നടന്നു.
ഏകോ രഥോ ഗജാസ്തത്ര ജ്ഞേയാഃ പഞ്ചശതം രണേ ഏതേ സൈന്യാ നരാ ജ്ഞേയാ സൈന്യപാംശ്ച ശൃണുഷ്വ ഭോഃ ।।3.3.32.
അവിടെ ഒരു രഥവും അഞ്ചുനൂറ് ആനകളും ആ യുദ്ധത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇവരാണ് സൈന്യത്തിലെ സൈനികർ. സൈന്യാധിപന്മാരെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ.
ദശാനാം പച്ചരാണാം ച പതിര്നാമ്നാ സ പത്തിപഃ
പത്തുപേരടങ്ങുന്ന കാൽസൈന്യത്തിന്റെ നേതാവാണ് പത്തിപ്പൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.
പംചാനാം ച ഗജാനാം ച പതിര്നാമ്നാ ഗജാധിപഃ
അഞ്ച് ആനകളുടെ നേതാവിനെ ആനാധിപൻ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്.
ഉഷ്ട്രാരൂഢാഃ സ്മൃതാ ദൂതാശ്ചത്വാരിംശച്ച തദ്ബലേ ഷഡ്ത്രിംശദ്വൈ പദചരാസ്തേഷാം കര്മാണി മേ ശൃണു
ആ സൈന്യത്തിൽ നാല്പത് ഒട്ടകപ്പുറത്തുള്ള ദൂതന്മാരും, മുപ്പത്താറ് കാൽസൈനികരും ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരുടെ ജോലി ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കൂ.
ദശ ഗോലകദാതാരോ ദശതത്പുഷ്ടികാരകാഃ ത്രയോ ദൃഷ്ടികരാ ജ്ഞേയാസ്ത്രിയാമേഷു പൃഥക്പൃഥക്
പത്ത് പേർ ഗോളങ്ങൾ നൽകുന്നവരും, പത്ത് പേർ ഭക്ഷണം ഒരുക്കുന്നവരുമാണ്. മൂന്ന് പേർ ഓരോ യാമത്തിലും കാവൽനില്ക്കുന്നവരാണ്.
ശേഷാഃ ശൂദ്രാസ്തു സേനാനാം ശൂരകൃത്യപരായണാഃ
മറ്റുള്ളവർ സൈന്യത്തിലെ ശൂദ്രന്മാരാണ്; അവർ വീരപ്രവൃത്തികൾക്ക് സമർപ്പിതരാണ്.
തത്രാസീത്തുമുലം യുദ്ധം ധര്മേണ ച സമന്തതഃ
അവിടെ എല്ലായിടത്തും ധർമ്മാനുസൃതമായി ഉഗ്രമായ യുദ്ധം നടന്നു.
തത്പശ്ചാദ്യാമമാത്രേണ സൈന്യപാ യുദ്ധമാഗതാഃ
അതിനുശേഷം, ഒരു യാമം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ സൈന്യാധിപന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
യാമമാത്രം ച യുദ്ധായ സംസ്ഥിതാ രണമൂര്ധനി
ഒരു യാമം മുഴുവൻ അവർ യുദ്ധഭൂമിയുടെ മുൻവശത്ത് പോരിനിറങ്ങി.
ഭഗദത്തേന വൈ ദേവഃ കൃതവാന്യുദ്ധമുത്തമമ്
ഭഗദത്തൻ അത്യുത്തമമായ യുദ്ധം നടത്തി.