സപ്താഹോരാത്രമഭവദ്യുദ്ധം സമരശാലി നാമ് 3.3.23.
സമരശാലി എന്ന യുദ്ധം ഏഴു ദിവസം-രാത്രി നീണ്ടു.
ഏകലക്ഷം ഹതാഃ സര്വേ ബലഖാനേശ്ച സൈന്യപൈഃ ഹര്ഷിതാ ബലഖാന്യാദ്യാ ജയ ദുര്ഗേ വചോഽബ്രുവന്
ഒരു ലക്ഷം പടയാളികൾ ബലഖാനിയുടെ സൈന്യത്താൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു; സന്തോഷത്തോടെ ബലഖാനി കോട്ടയിൽ വിജയവാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ദൃഷ്ട്വാ സൈന്യവിനാശം ച രാജ്ഞഃ സപ്തകുമാരകാഃ
സൈന്യത്തിന്റെ നാശം കണ്ട രാജാവിന്റെ ഏഴ് പുത്രന്മാർ—
മഹാനന്ദശ്ച നന്ദശ്ച പരാനന്ദോപനന്ദകൌ
മഹാനന്ദൻ, നന്ദൻ, പരാനന്ദൻ, ഉപനന്ദൻ, കൌ—
ഗജസ്ഥാസ്തേ മഹാവീരാസ്തോമരാന്വയസംഭവാഃ
ആ വലിയ വീരന്മാർ, തോമര വംശത്തിൽ ജനിച്ചവർ, ആനകളിൽ കയറി ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഭയഭീതാശ്ച തേ സര്വേ ബലഖാനിമുപായയു
ഭയത്തിൽ ആ മുഴുവൻ ആളുകളും ബലഖാനിയുടെ അടുക്കൽ എത്തി.
അഭ്യധാവത വേഗേന കപോതസ്ഥോ മഹാബലഃ
കപോതത്തിൽ ഇരുന്ന മഹാബലശാലി അതിവേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞു.
ഉപനന്ദം സൂര്യവര്മാ സുനന്ദം പ്രതി താരകഃ
താരകൻ സുനന്ദയിലേക്കു മുന്നോട്ട് നീങ്ങി; സൂര്യവർമൻ ഉപനന്ദനെ നേരിട്ടു.
യുധ്യമാനാസ്തു തേ സര്വേ പരസ്പരം വധൈഷിണഃ
അവരൊക്കെ തമ്മിൽ പരസ്പരം നശിപ്പിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചുകൊണ്ട് യുദ്ധം ചെയ്തു.
പരാജിതാസ്തു തേ പുത്രാ ബാഹ്ലീകസ്യ മഹാബലാഃ
ബാഹ്ലീകന്റെ ശക്തിയുള്ള പുത്രന്മാർ അപ്പോൾ തോറ്റു.
ദൃഷ്ട്വാ തേഷാം ബലം ഘോരമഭിനന്ദനഭൂമിപഃ കഥിതം കാരണം രാജ്ഞാ യഥാ ജാതഃ പരാജയഃ ।। 3.3.23.
അവരുടെ ഭയാനകമായ സൈന്യം കണ്ടു, അഭിനന്ദന രാജാവ് അവരുടെ തോൽവിയുടെ കാരണം രാജാവിനോട് വിശദമായി പറഞ്ഞു.
ഇതി ശ്രുത്വാ തു കുതുകസ്തമാശ്വാസ്യ മഹീപതിമ് തത്സൈന്യം മോഹയാമാസ ശിലാഭൂതമചേതനമ്
ഇത് കേട്ട കുതുകൻ രാജാവിനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു; ആ സൈന്യത്തെ കല്ലുപോലെ അചേതനമാക്കി ഭ്രമിപ്പിച്ചു.
തദാ കേസരിണീ നാട്യാ അഷ്ടൌ ബദ്ധ്വാ മഹാബലാന്
അപ്പോൾ കേസരിണി തന്റെ നൃത്തത്തിലൂടെ എട്ട് ശക്തിയുള്ള യോദ്ധാക്കളെ ബന്ധിച്ചു.
ബാഹ്ലീകശ്ച പ്രസന്നാത്മാ ബദ്ധ്വാ താന്നിഗഡൈര്ദൃഢൈഃ
ബാഹ്ലീകൻ സന്തോഷമുള്ള മനസ്സോടെ അവരെ ശക്തമായ കെട്ടികളാൽ ബന്ധിച്ചു.
ദേവ്യാശ്ച വരദാനേന ദേവസിംഹോ ഭയാതുരഃ
ദേവിയുടെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടു, ഭയത്തിൽ ആയിരുന്ന ദേവസിംഹൻ രക്ഷപ്പെട്ടു.
ജ്ഞാത്വാ സ്വര്ണവതീ ദേവീ സര്വവിദ്യാവിശാരദാ
ഇത് മനസ്സിലാക്കി, എല്ലാ വിദ്യകളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള സ്വർണവതി ദേവി എല്ലാം ഗ്രഹിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ തു ദംപതീ തത്ര മകരംദം ഗൃഹേ സ്ഥിതൌ
അവിടെ, മകരന്ദനും ഭാര്യയും വീട്ടിൽ താമസിക്കുന്നതിനെ കണ്ടു.
കൃഷ്ണാംശസ്തു തദാ ദുഃഖീ മകരന്ദം വചോഽബ്രവീത്
അപ്പോൾ ദുഃഖിതനായ കൃഷ്ണാംശൻ മകരന്ദനോട് പറഞ്ഞു.
കുലക്ഷയേ മഹത്പാപം സുപ്രോക്തം പൂര്വ സൂരിഭിഃ
കുടുംബം നശിക്കുന്നത് വലിയ പാപമാണ്; പഴയ ജ്ഞാനികൾ ഇത് നല്ലപോലെ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
ഇതി ശ്രുത്വാ തു തച്ഛയാലഃ ശൂരായുതസമന്വിതഃ കൃഷ്ണാംശേന ഹയാരൂഢോ ബാഹ്ലീകം ത്വരിതോ യയൌ
ഇത് കേട്ട ശേഷം, തന്റെ ശാല്യൻ ധീരന്മാരുടെ കൂട്ടത്തോടെ, കൃഷ്ണാംശനോടൊപ്പം കുതിരയിൽ കയറി ബാഹ്ലീകന്റെ അടുത്ത് വേഗത്തിൽ പോയി.
തദാ സ്വര്ണവതീ ദേവീ പുഷ്പവത്യാ സമന്വിതാ 3.3.23.
അപ്പോൾ സ്വർണവതി ദേവി പുഷ്പവതിയോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു.
സ ഛിത്ത്വാ ശാംബരീം മായാം ബോധയിത്വാ സ്വസൈനികാന്
അവൻ ശാംബരിയുടെ മായയെ തകർത്ത്, തന്റെ സൈന്യത്തെ ഉണർത്തി.
ദൃഷ്ട്വാ താഞ്ഛത്രുസംയുക്താന്കുതുകസ്തു തയാ സഹ
ശത്രുക്കളോടൊപ്പം ചേർന്നവരെ കണ്ടു, കുതുകയും അവളും ചേർന്ന് സമീപിച്ചു.
ഛിത്ത്വാ സാ സകലാം മായാം ബദ്ധ്വാ തൌ ദൈത്യസന്നിഭൌ
അവൾ എല്ലാ മായയും നശിപ്പിച്ച്, ദാനവരെപ്പോലെയുള്ള ആ രണ്ടുപേരെയും ബന്ധിച്ചു.
ന ദാഹോ ദാഹമാപന്നോ ന ഭസ്മീ ഭസ്മവാന്ഖലു
അവൻ തീയിൽ കത്തിയില്ല, കത്തലും ചിതയിലായും മാറിയില്ല.
തദാ പുഷ്പവതീ ദേവീ ഹത്വാ കേസരിണീ രുഷാ
അപ്പോൾ പുഷ്പവതി ദേവി, കോപത്തിൽ, ആ സിംഹിയെ കൊല്ലി.
കുതുകം ച തഥാഭൂതം ഹത്വാ സ്വര്ണവതീ സ്വയമ്
കുതുകനെ കൊല്ലുമ്പോൾ, അവൾ സ്വയം പൊന്നുപോലെയുള്ള രൂപം നേടി.
പുനരാഗമ്യ സാ ദേവീ തയാ സാര്ദ്ധം ശുഭാനനാ
ശുഭാനനയായ ദേവി വീണ്ടും അവളോടൊപ്പം തിരിച്ചുവന്നു.
തേ സര്വേ വിസ്മിതാശ്ചാസഞ്ജ്ഞാത്വാ ദേവ്യാ വിമോഹിതാഃ
അവരെല്ലാം ദേവിയാൽ ഭ്രമിതരായി, അത്ഭുതംകൊണ്ടു മനസ്സില്ലാതെപോയി.
പുനശ്ചാസീത്തയോര്യുദ്ധം സേനയോരുഭയോര്മൃധേ
വീണ്ടും ഇരുവിഭാഗങ്ങളുടെയും സൈന്യങ്ങൾ തമ്മിൽ യുദ്ധം നടന്നു.