ബലഖാനിസ്തു ബലവാഁല്ലക്ഷസൈന്യസമന്വിതഃ 3.3.23.
ബലഖാനി ശക്തിയുള്ളവനായി, ഒരു ലക്ഷം സൈന്യത്തോടൊപ്പം അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
അഹോരാത്രപ്രമാണേന മാസൈകഃ പഥി വൈ ഗതഃ വ്യൂഹഃ സ്വകീയസൈന്യാനാം രചിതോ ബലഖാനിനാ
ഒരു ദിവസം-രാത്രി കൊണ്ട്, ഒരു മാസത്തെ ദൂരം യാത്ര ചെയ്തു; ബലഖാനി തന്റെ സൈന്യത്തിന് അണിയറ ഒരുക്കി.
ഏകോ രഥഃ സ്ഥിതോ യുദ്ധേ തത്പശ്ചാത്സംസ്ഥിതാ ഗജാഃ
യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഒരു രഥം നിലകൊണ്ടിരുന്നു, അതിന്റെ പിന്നിൽ ആനകൾ അണിനിരന്നു.
തേഷാം പശ്ചാത്ക്രമാജ്ജ്ഞേയാ പത്തയോ ദശ സംസ്ഥിതാഃ
അവയുടെ പിന്നിൽ, ക്രമത്തിൽ, പത്തു പടയാളി സംഘങ്ങൾ അണിനിരന്നു.
ഏകോ രഥോ ഗജാസ്സര്വേ ശതാര്ദ്ധം തു ഹയാസ്തു യേ
ഒരു രഥം, എല്ലാ ആനകളും, നൂറരഞ്ഞു കുതിരകളും അണിനിരന്നു.
പഞ്ചായുതാനി സേനായാം സര്വേ പദചരാഃ സ്മൃതാഃ
സൈന്യത്തിൽ, എല്ലാ പടയാളികളും അൻപതിനായിരം എന്ന് എണ്ണപ്പെട്ടു.
ഗജാസ്തു ദശസാഹസ്രാ മദമത്താഃ പൃഥഗ്യയുഃ
ആനകൾ, പത്ത് ആയിരം എണ്ണം, ഉന്മാദത്തിൽ മദംപോലും, വേറേ വേറേ മുന്നേറി.
അഭിനന്ദനഭൂപസ്യ മ്ലേച്ഛാഃ പൈശാചധര്മിണഃ
അഭിനന്ദന രാജാവിന്റെ മ്ലേച്ചർ, പിശാച് മാർഗം പിന്തുടരുന്നവർ ആയിരുന്നു.
ഏകലക്ഷഃ പദചരാ ഭുശുണ്ഡീപരിഘായുധാഃ ഗജസ്ഥാസ്തത്ര സംപ്രാപ്താ യത്രാഹ്ലാദമഹാ ചമൂഃ
ഒരു ലക്ഷം പടയാളികൾ, ബുശുണ്ടിയും പരിഘവും ആയുധമായി, ആനകളിൽ കയറി, അഹ്ലാദ മഹാസൈന്യത്തോടൊപ്പം എത്തി.
തയോശ്ചാസീന്മഹദ്യുദ്ധം തുമുലം രോമഹര്ഷണമ്
അവരിൽ രണ്ടുപേരും തമ്മിൽ വലിയ, ഉല്ലാസകരമായ, രോമാഞ്ചം പകരുന്ന യുദ്ധം നടന്നു.
സപ്താഹോരാത്രമഭവദ്യുദ്ധം സമരശാലി നാമ് 3.3.23.
സമരശാലി എന്ന യുദ്ധം ഏഴു ദിവസം-രാത്രി നീണ്ടു.
ഏകലക്ഷം ഹതാഃ സര്വേ ബലഖാനേശ്ച സൈന്യപൈഃ ഹര്ഷിതാ ബലഖാന്യാദ്യാ ജയ ദുര്ഗേ വചോഽബ്രുവന്
ഒരു ലക്ഷം പടയാളികൾ ബലഖാനിയുടെ സൈന്യത്താൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു; സന്തോഷത്തോടെ ബലഖാനി കോട്ടയിൽ വിജയവാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ദൃഷ്ട്വാ സൈന്യവിനാശം ച രാജ്ഞഃ സപ്തകുമാരകാഃ
സൈന്യത്തിന്റെ നാശം കണ്ട രാജാവിന്റെ ഏഴ് പുത്രന്മാർ—
മഹാനന്ദശ്ച നന്ദശ്ച പരാനന്ദോപനന്ദകൌ
മഹാനന്ദൻ, നന്ദൻ, പരാനന്ദൻ, ഉപനന്ദൻ, കൌ—
ഗജസ്ഥാസ്തേ മഹാവീരാസ്തോമരാന്വയസംഭവാഃ
ആ വലിയ വീരന്മാർ, തോമര വംശത്തിൽ ജനിച്ചവർ, ആനകളിൽ കയറി ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഭയഭീതാശ്ച തേ സര്വേ ബലഖാനിമുപായയു
ഭയത്തിൽ ആ മുഴുവൻ ആളുകളും ബലഖാനിയുടെ അടുക്കൽ എത്തി.
അഭ്യധാവത വേഗേന കപോതസ്ഥോ മഹാബലഃ
കപോതത്തിൽ ഇരുന്ന മഹാബലശാലി അതിവേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞു.
ഉപനന്ദം സൂര്യവര്മാ സുനന്ദം പ്രതി താരകഃ
താരകൻ സുനന്ദയിലേക്കു മുന്നോട്ട് നീങ്ങി; സൂര്യവർമൻ ഉപനന്ദനെ നേരിട്ടു.
യുധ്യമാനാസ്തു തേ സര്വേ പരസ്പരം വധൈഷിണഃ
അവരൊക്കെ തമ്മിൽ പരസ്പരം നശിപ്പിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചുകൊണ്ട് യുദ്ധം ചെയ്തു.
പരാജിതാസ്തു തേ പുത്രാ ബാഹ്ലീകസ്യ മഹാബലാഃ
ബാഹ്ലീകന്റെ ശക്തിയുള്ള പുത്രന്മാർ അപ്പോൾ തോറ്റു.
ദൃഷ്ട്വാ തേഷാം ബലം ഘോരമഭിനന്ദനഭൂമിപഃ കഥിതം കാരണം രാജ്ഞാ യഥാ ജാതഃ പരാജയഃ ।। 3.3.23.
അവരുടെ ഭയാനകമായ സൈന്യം കണ്ടു, അഭിനന്ദന രാജാവ് അവരുടെ തോൽവിയുടെ കാരണം രാജാവിനോട് വിശദമായി പറഞ്ഞു.
ഇതി ശ്രുത്വാ തു കുതുകസ്തമാശ്വാസ്യ മഹീപതിമ് തത്സൈന്യം മോഹയാമാസ ശിലാഭൂതമചേതനമ്
ഇത് കേട്ട കുതുകൻ രാജാവിനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു; ആ സൈന്യത്തെ കല്ലുപോലെ അചേതനമാക്കി ഭ്രമിപ്പിച്ചു.
തദാ കേസരിണീ നാട്യാ അഷ്ടൌ ബദ്ധ്വാ മഹാബലാന്
അപ്പോൾ കേസരിണി തന്റെ നൃത്തത്തിലൂടെ എട്ട് ശക്തിയുള്ള യോദ്ധാക്കളെ ബന്ധിച്ചു.
ബാഹ്ലീകശ്ച പ്രസന്നാത്മാ ബദ്ധ്വാ താന്നിഗഡൈര്ദൃഢൈഃ
ബാഹ്ലീകൻ സന്തോഷമുള്ള മനസ്സോടെ അവരെ ശക്തമായ കെട്ടികളാൽ ബന്ധിച്ചു.
ദേവ്യാശ്ച വരദാനേന ദേവസിംഹോ ഭയാതുരഃ
ദേവിയുടെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടു, ഭയത്തിൽ ആയിരുന്ന ദേവസിംഹൻ രക്ഷപ്പെട്ടു.
ജ്ഞാത്വാ സ്വര്ണവതീ ദേവീ സര്വവിദ്യാവിശാരദാ
ഇത് മനസ്സിലാക്കി, എല്ലാ വിദ്യകളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള സ്വർണവതി ദേവി എല്ലാം ഗ്രഹിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ തു ദംപതീ തത്ര മകരംദം ഗൃഹേ സ്ഥിതൌ
അവിടെ, മകരന്ദനും ഭാര്യയും വീട്ടിൽ താമസിക്കുന്നതിനെ കണ്ടു.
കൃഷ്ണാംശസ്തു തദാ ദുഃഖീ മകരന്ദം വചോഽബ്രവീത്
അപ്പോൾ ദുഃഖിതനായ കൃഷ്ണാംശൻ മകരന്ദനോട് പറഞ്ഞു.
കുലക്ഷയേ മഹത്പാപം സുപ്രോക്തം പൂര്വ സൂരിഭിഃ
കുടുംബം നശിക്കുന്നത് വലിയ പാപമാണ്; പഴയ ജ്ഞാനികൾ ഇത് നല്ലപോലെ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
ഇതി ശ്രുത്വാ തു തച്ഛയാലഃ ശൂരായുതസമന്വിതഃ കൃഷ്ണാംശേന ഹയാരൂഢോ ബാഹ്ലീകം ത്വരിതോ യയൌ
ഇത് കേട്ട ശേഷം, തന്റെ ശാല്യൻ ധീരന്മാരുടെ കൂട്ടത്തോടെ, കൃഷ്ണാംശനോടൊപ്പം കുതിരയിൽ കയറി ബാഹ്ലീകന്റെ അടുത്ത് വേഗത്തിൽ പോയി.