ഇഷശുക്ലദശമ്യാം ച രാജ്ഞാം ജാതഃ സമാഗമഃ
ഇഷയുടെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പത്താം ദിവസം രാജാക്കന്മാര് ഒന്നിച്ചു കൂടിയിരുന്നു.
കാന്യകുബ്ജേ മഹാരമ്യേ നാനാഭൂപാഃ സമായയുഃ
സുന്ദരമായ കന്യാകുബ്ജയില് വിവിധ ദേശങ്ങളിലെ രാജാക്കന്മാര് ഒത്തുചേര്ന്നു.
കൃഷ്ണാംശദര്ശനേ വാംഛാ തസ്യ ചാസീത്തദാ മുനേ
അന്നേരം, മഹർഷേ, അവന് കൃഷ്ണാംശനെ കാണാന് ആഗ്രഹിച്ചു.
ജിതോ യേന മഹീരാജഃ സര്വലോകപ്രപൂജിതഃ ഭ്രാതൃജം പ്രണതം പ്രാഹ ശൃണു ശുക്ലയശസ്കര
സകലലോകങ്ങളും ആദരിക്കുന്ന ഭൂമിരാജാവിനെ ജയിച്ചവന് തന്റെ സഹോദരനോട്, തലവാഴ്ത്തി നിന്ന ശുക്ലയശസ്കരനോട് പറഞ്ഞു: 'ശ്രദ്ധിച്ചു കേള്ക്കു.'
രാജരാജപദം തേ ഹി കഥം സംഹര്തുമിച്ഛസി
'രാജരാജപദം നീ എങ്ങനെ നീക്കം ചെയ്യാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു?'
രാജാനസ്തേ ച സഹിതാഃ സ്വസൈന്യൈഃ പരിവാരിതാഃ
അവിടെ രാജാക്കന്മാര് തങ്ങളുടെ സൈന്യങ്ങളുമായി ചുറ്റപ്പെട്ട് ഒന്നിച്ചിരുന്നുവു.
ശിരീഷാഖ്യപുരസ്ഥം ച ജ്ഞാത്വാ കൃഷ്ണാംശമുത്തമമ്
ശിരീഷ എന്ന നഗരത്തില് കൃഷ്ണാംശന് വസിക്കുന്നതായി അറിഞ്ഞു.
ദദൃശുസ്തം മഹാത്മാനം പുംഡരീകനിഭാനനമ്
അവര് അതി മഹാത്മാവായ, താമരപൂവ് പോലെയുള്ള മുഖമുള്ള അവനെ കണ്ടു.
തദാ മഹീപതിഃ ക്രുദ്ധോ വചനം പ്രാഹ ഭൂപതീന് പിതരൌ തസ്യ ബലിനൌ മാഹിഷ്മത്യാം മൃതിം ഗതൌ
അപ്പോള് രാജാവ് കോപത്തോടെ മറ്റ് രാജാക്കന്മാരോടു പറഞ്ഞു: 'അവന്റെ ഇരുവരും ശക്തരായ മാതാപിതാക്കള് മാഹിഷ്മതിയില് മരണപ്പെട്ടു.'
ജമ്ബുകോ നാമ ഭൂപാലോ നാര്മദീയൈഃ സമന്വിതഃ ശിലാപത്രേ സമാരോപ്യ തയോര്ഗാത്രമചൂര്ണയത് 3.3.12.
നര്മദാ നദിക്കരയിലെ ജനങ്ങളോടൊപ്പം ജംബുക എന്നൊരു രാജാവ് അവരെ ഒരു കല്ലുപാളിയില് കിടത്തിച്ച് അവരുടെ ശരീരം ചതച്ചുകളഞ്ഞു.
അദ്യാപി തൌ സ്ഥിതൌ വീരൌ ഹാ പുത്രേതി പ്രഭാഷിണൌ തസ്യോദയോ വൃഥാ ജ്ഞേയോ വൃഥാകീര്തിഃ പ്രിയംകരീ
ഇന്നും ആ ഇരുവരും 'ഹാ മകനേ!' എന്ന് വിളിച്ചു കരയുന്ന വീരന്മാരായി അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു; അവരുടെ ഉയർച്ച വ്യര്ത്ഥമായതും, പ്രിയമായ അവരുടെ പ്രശസ്തിയും ഫലമില്ലാത്തതുമാണ്.
ഇതി ശ്രുത്വാ സ കൃഷ്ണാംശോ ഭൂപതീന്പ്രാഹ നമ്രധീഃ
ഇത് കേട്ട കൃഷ്ണാംശന് വിനയത്തോടെ രാജാക്കന്മാരോട് പറഞ്ഞു.
മ്ലേച്ഛൈര്നരാശനൈഃ സാര്ദ്ധം തന്നൃപേണ രണോഽഭവത് മ്ലേച്ഛൈസ്തൈശ്ച ഹതൌ തത്ര ശ്രുതേയം വിശ്രുതാ കഥാ
ആ രാജാവിനോടൊപ്പം മ്ലേച്ഛരും നരാശനന്മാരുമൊത്ത് ഒരു യുദ്ധം നടന്നു; അവിടെ ആ മ്ലേച്ഛന്മാര് കൊല്ലപ്പെട്ടു, ഈ പ്രശസ്തമായ കഥ അങ്ങോട്ട് കേള്ക്കപ്പെടുന്നു.
മാതുലേനാദ്യ കഥിതം നവീനം മരണം തയോഃ
ഇന്ന് മാമന് ആ ഇരുവരുടെയും പുതിയ മരണത്തെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു.
ഇത്യുക്ത്വാ താന്സ കൃഷ്ണാംശോ മാതരം പ്രാഹ സത്വരമ്
ഇങ്ങനെ അവരോട് പറഞ്ഞ ശേഷം, കൃഷ്ണാംശന് വേഗത്തില് അമ്മയോട് പറഞ്ഞു.
ശ്രുത്വാ വജ്രസമം വാക്യം രുരോദ ജനനീ തദാ
അയാളുടെ വജ്രംപോലെയുള്ള വാക്കുകള് കേട്ട അമ്മ അന്നു കരഞ്ഞു.
ജ്ഞാത്വാ പിതൃവധം ശ്രുത്വാ ജമ്ബുകം ശിവകിംകരമ്
പിതാവിന്റെ വധം അറിഞ്ഞ്, ശിവന്റെ സേവകനായ ജംബുകനെക്കുറിച്ച് കേട്ട ശേഷം—
ജയ ജയ ജയ ജഗദമ്ബ ഭവാനി ഹ്യഖിലലോകസുരപിതൃമുനിഖാനി
ജയ! ജയ! ജയ! ജഗദംബേ ഭവാനി, എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും ദേവന്മാരുടെയും പിതാക്കന്മാരുടെയും മുനികളുടെയും മാതാവായവളേ!
ഇതി ധ്യാത്വാ സ കൃഷ്ണാംശഃ സുഷ്വാപ നിജസ ദ്മനി മോഹയിത്വാശു തത്പാര്ശ്വേ പ്രേഷയാമാസ സര്വഗാ
ഇങ്ങനെ ധ്യാനിച്ച്, കൃഷ്ണാംശന് സ്വന്തം വീട്ടില് ഉറങ്ങിപ്പോയി; ഉടന് എല്ലാവരെയും മോഹിപ്പിച്ച് അവരെ തന്റെ അടുപ്പത്തിലേക്ക് അയച്ചു.
ചതുര്ലക്ഷബലൈഃ സാര്ദ്ധം താലനഃ ശീഘ്രമാഗതഃ 3.3.12.
നാലുലക്ഷം സൈന്യവുമായി താലനന് വേഗത്തില് എത്തി.
ബലഖാനിസ്തദാ പ്രാപ്തശ്ചൈകലക്ഷബലാന്വിതഃ
അപ്പോള് ബാലഖാനിയും ഒരു ലക്ഷം സൈന്യവുമായി അവിടെ എത്തി.
സജ്ജീഭൂതാന്സമാലോക്യ താനുദ്യാനേ സസൈന്യകാന്
സൈന്യങ്ങളോടൊപ്പം ഒരുക്കമായിരുന്നവരെ തോട്ടത്തില് കണ്ടു—
വിഹ്വലം നൃപമാലോക്യ കൃഷ്ണാംശോഽഽശ്വാസയന്മുദാ
രാജാവിനെ വിഷമത്തിലായിരുന്നത് കണ്ട കൃഷ്ണാംശന് സന്തോഷത്തോടെ അവനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
ലക്ഷസൈന്യം തദീയം ച ഗൃഹീത്വാ ചാധിപോഽഭവത്
ആ ഒരു ലക്ഷം സൈന്യം പിടിച്ചെടുത്ത്, അവന് അതിന്റെ അധിപനായി.
പതാകാഃ പഞ്ചസാഹസ്രാഃ സാഹസ്രം കാഷ്ഠകാരിണഃ
അവിടെ അഞ്ചായിരം പതാകകളും ആയിരം മരമുറപ്പണിക്കാരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ത്രിലക്ഷാശ്ച ഹയാഃ സര്വേ ഉഷ്ട്രാ ദശസഹസ്രകാഃ
മൂന്നു ലക്ഷം കുതിരകളും പത്ത് ആയിരം ഒട്ടകങ്ങളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
താലനശ്ച സമായാതഃ സര്വസേനാധിപോഽഭവത്
താലനൻ അവിടെ എത്തി, മുഴുവൻ സൈന്യത്തിന്റെയും നായകനായി.
ബലഖാനിര്ഹയാനാം ച സര്വേഷാമധിപോഽഭവത് പത്തീനാം ചൈവ സര്വേഷാം കൃഷ്ണാംശശ്ചാധിപോഽഭവത്
ബലഖാനി കുതിരസേനയുടെ എല്ലാ വിഭാഗങ്ങൾക്കും തലവനായി. കൃഷ്ണാംശൻ പദാതിസേനയുടെ എല്ലാ വിഭാഗങ്ങൾക്കും മുഖ്യനായകനായി.
നത്വാ തേ മലനാം ഭൂപോ ദത്ത്വാ ദാനാന്യനേകശഃ
മലന രാജാവ് വന്ദനം ചെയ്ത് അനേകം സമ്മാനങ്ങൾ നൽകി.
പക്ഷമാത്രഗതഃ കാലോ മാര്ഗേ തസ്മിന്രണൈഷിണാമ് സേനാം നിവാസയാമാസുര്നിര്ഭയാസ്തേ മഹാബലാഃ ।। 3.3.12.
യുദ്ധം തേടിയവരുടെ യാത്രയിൽ അർദ്ധദിവസം മാത്രം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, മഹാബലശാലികൾ ഭയമില്ലാതെ അവിടെ സൈന്യം തങ്ങിച്ചു.