പ്രകൃതേ യോജയേന്മന്ത്രീ സ്തുതൌ ചാപി നിയോജയേത് ഛംദശ്ച ബൃഹതീ ഖ്യാതം തദേവാഗ്നിഃ പ്രകീര്തിതഃ
പൂജാരൻ ആ മന്ത്രം കര്മ്മത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുകയും, സ്തുതിയിൽ ചേർക്കുകയും വേണം; ബ്രിഹതി എന്ന ചന്ദസാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്, അതാണ് അഗ്നി എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
ഇഡോ ഗതമിതി മന്ത്രസ്യ ഋഷിഃ കോ ഗുഹ്യസംജ്ഞകഃ
'ഇഡോ ഗതം' എന്ന മന്ത്രത്തിന് ഗുഹ്യ എന്ന ഋഷിയാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ഉദ്വര്തന ഇതി മംത്രസ്യ ഋഷിഃ കോ നു പ്രകീര്തിതഃ
'ഉദ്വർതന' എന്ന മന്ത്രത്തിന് ഏത് ഋഷിയാണ് പ്രസിദ്ധമായത്?
മഖവിധാനവര്ണനമ് കുശകണ്ഡീം സ്വഗൃഹ്യേന കൃത്വാഗ്നിം ചാര്ചയേത്തതഃ
തന്റെ വീട്ടിൽ കുശതൃണമാലയുണ്ടാക്കി, അഗ്നിയെ ആരാധിക്കണം.
ആഘാരാജ്യഭാഗൌ തു മഹാവ്യാഹൃതയസ്ത്രയഃ
ആഘാര അർപ്പണത്തിനുള്ള രണ്ടു ഗന്ധം, മൂന്നു മഹാ വ്യാഹൃതികൾ.
ഏതന്നിത്യം ഹി സര്വത്ര ഹോമേ കര്മണി നിര്ദിശേത്
ഇത് എല്ലാ ഹോമങ്ങളിൽ എന്നും നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടണം.
അഗ്നയേ ചൈവ സോമായ ആജ്യഭാഗൌ പ്രകീര്തിതൌ
അഗ്നിക്കും സോമയ്ക്കും അർപ്പിക്കുന്ന ഗന്ധങ്ങൾ ആണ് നിർദ്ദിഷ്ടം.
അയാശ്ചാഗ്നേ ഇതി തഥാ യേ തേ ശതമനുത്തമമ്
അയാചാഗ്നേ എന്നപോലെ, ആ നൂറ് ഉത്തമങ്ങൾ.
പ്രാജാപത്യാഹുതിശ്ചൈകാ സ്വിഷ്ടകൃച്ചാപരാ സ്മൃതാ
പ്രജാപതിക്ക് ഒരു ഹോമം, സ്വിഷ്ടകൃതെന്നു അറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊന്ന് വേണം.
കൃത്വാ സകൃദ്ദേവതോദ്ദേശം ഹോമം പശ്ചാത്സമാചരേത്
ദേവതകൾക്കായി ഹോമം ഒരിക്കൽ ചെയ്ത ശേഷം, അതിനുശേഷം കർമ്മം നടത്തണം.
അന്യത്ര വിപരീതേന സ്വാഹാംതേന ഹുനേദ്ബുധഃ
മറ്റു സ്ഥലങ്ങളിൽ, ജ്ഞാനികൾ 'സ്വാഹാ' എന്ന അവസാനത്തോടെ വിപരീതമായി ഹോമം ചെയ്യണം.
നിത്യം വര്ജ്യം ശതാര്ധേന വൈശ്വദേവേ തഥൈവ ച
വൈശ്വദേവ കർമ്മത്തിൽ ശതത്തിന്റെ പാതി ഉപയോഗിക്കുന്നത് എപ്പോഴും ഒഴിവാക്കണം; മറ്റു കർമ്മങ്ങളിലും അതുപോലെ.
ഏകാഹേ വാഘാരാരജ്യൌ കൃത്വാ നൈമിത്തികീം കൃതീഃ 2.2.14.
ഒരു ദിവസം ആഘാരവും അജ്യവും ചെയ്ത ശേഷം, നിമിത്തം ഉള്ള കർമ്മം നടത്താം.
വിശേഷതസ്ത്ര്യഹാദൌ തു അഘാരാവാജ്യപൂര്വകമ്
മൂന്നു ദിവസത്തെ ആരംഭത്തിൽ പ്രത്യേകമായി, ആഘാരത്തിന് മുമ്പായി അജ്യ ഹോമം ചെയ്യണം.
ആഘാരാരാജ്യപൂര്വേണ തതോ നൈമിത്തികം ചരേത്
ആഘാരവും അജ്യവും ആദ്യം ചെയ്ത ശേഷം, നിമിത്തം ഉള്ള കർമ്മം നടത്തണം.
ദ്വിജാതിഃ പതിതോ യത്ര ദ്വിത്രികം ച ചതുശ്ചതുഃ
ദ്വിജാതി പതിതനായിടത്ത്, രണ്ട്, മൂന്ന്, അല്ലെങ്കിൽ നാല് കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യണം.
ദ്വിജാതീനാം വിവാഹേ തു നൈത്യികം പ്രഥമം ഭവേത്
ദ്വിജാതികളുടെ വിവാഹത്തിൽ, നിത്യ കർമ്മം ആദ്യം ചെയ്യണം.
ദദ്യാദേകം ച നിത്യം ച പൃഥങ് നിത്യം ന ചാചരേത്
ഒരൊറ്റ ഹോമവും നിത്യ ഹോമവും വേർതിരിച്ച് നൽകണം; എന്നാൽ നിത്യ ഹോമം ചെയ്യരുത്.
ഏകസ്മിന്ദിവസേ കുര്യാത്തത്രാപി നൈത്തികം ത്യജേത്
ഒരു ദിവസം കർമ്മം ചെയ്യാമെങ്കിലും, അവിടെയും നിമിത്തം ഉള്ള കർമ്മം ഒഴിവാക്കണം.
അജസ്യാനിയമേ ചേന്ദ്രോഽധിശ്രയണം വിവസ്വതഃ
മാടിന് അനിയമിതമായ കർമ്മത്തിൽ, ഇന്ദ്രനും വിവസ്വാനും പ്രധാന ദേവതകളായി വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
ചന്ദ്രാദിത്യൌ ചോത്പവനേ വീക്ഷണേ ച ദിശസ്തഥാ
ചന്ദ്രനും സൂര്യനും കാറ്റ് ഉയർത്തുമ്പോഴും, ദിശകൾ നോക്കുമ്പോഴും വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
ഹോമം കുര്യാദ്ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ വിധിം കുര്യാത്സമാഹിതഃ
ദ്വിജാതികളിൽ ഉത്തമൻ ഹോമം ചെയ്യണം; നിർദ്ദേശിച്ച രീതികൾ ശ്രദ്ധയോടെ പാലിക്കണം.
യജേത്സുപശുബദ്ധേഷു സംസ്കാരേ ചൈവ പര്വണി 2.2.14.
മൃഗം ശരിയായി കെട്ടിയ ശേഷം, സംസ്കാരത്തിലും ഉത്സവത്തിലും യജ്ഞം നടത്തണം.
അധിദൈവേന ജാനീയാത്കരവല്യാം പംചഫലം യതഃ
കരവല കർമ്മത്തിൽ, അഞ്ചു ഫലങ്ങൾ പ്രധാന ദേവതകളുടെ ഭാഗമാണെന്ന് അറിയണം.
ദേവധ്യാനവര്ണനമ് അസ്യ യജ്ഞേ പരിജ്ഞാനാജ്ജിഹ്വാ സമ്യക്ഫലപ്രദാ
ഈ യജ്ഞത്തിൽ അറിവ് കൊണ്ടു, നാവിന് ശരിയായ ഫലം ലഭിക്കുന്നു.
ഹിരണ്യവര്ണാം പ്രഥമാം വഹ്നിജിഹ്വാം മഹാദ്യുതിമ്
വാഹ്നിയുടെ ആദ്യ നാവ് പൊൻ നിറത്തിൽ, വലിയ പ്രകാശമുള്ളതാണ്.
കനകാം ദ്വിഭുജാം ശുക്ലാം ഹസ്താഭ്യാം ദര്ഭസംയുതാമ്
പൊന്നുപോലെയുള്ള, രണ്ട് കൈകളുള്ള, വെളുത്തവളായ, ഇരുകൈകളിലും ദർഭയുള്ളവളെ.
ഉദ്യദിന്ദുനിഭാം രക്താം ചതുര്ഭിര്ഭുജപ ല്ലവൈഃ
ഉയർന്നുപൊങ്ങുന്ന ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള, ചുവപ്പുനിറമുള്ള, നാലു কোমലമായ കൈകളുള്ളവളെ.
ഭിന്നാംജനചയപ്രഖ്യാം സ്വര്ണകുംഭം തു വാമതഃ
പിളർന്ന കജൽപോലെയുള്ള, ഇടതുവശത്ത് പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കുമ്പമുള്ളവളെ.
സുപ്രഭാമണ്ഡലാഭാ ച കരാഭ്യാം തത്കൃതാഞ്ജലിഃ
പ്രഭയുള്ള വലയംപോലെയുള്ള, ഇരുകൈകളും ചേർത്ത് നമസ്കരിക്കുന്നവളെ.