യോജയേല്ലേപയേദ്വിദ്വാന്ഘടമാബദ്ധ്യ സത്തമാഃ
പണ്ഡിതന്മാർ ചേർത്ത് ചേരുകയും, ഘടം കെട്ടി പുരട്ടുകയും വേണം.
ചതുരസ്ത്രീകൃതേ ക്ഷേത്രം ഹസ്തമാനം തഥാനനമ്
നാലു വശങ്ങളുള്ള ആകൃതിയാക്കി, കൃഷിഭവനിൽ കൈയുടെ അളവിലും മുഖത്തും അളക്കണം.
ദക്ഷേ സാര്ധാംഗുലം ത്യക്ത്വാ പശ്ചിമേന പരിത്യജേത്
തെക്കുവശത്ത് അര അളവുകൈ വിട്ട്, പടിഞ്ഞാറുവശത്ത് വിട്ട് വെക്കണം.
ആപ്യായസ്വേതി മന്ത്രസ്യ ധന്വതരി ഋഷിഃ സ്മൃതഃ
‘ആപ്യായസ്വ’ എന്ന മന്ത്രത്തിന് ധന്വന്തരി എന്ന ഋഷിയാണ് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്.
തല്ലഗ്നം ദക്ഷിണേ ചൈകം പൂര്വാര്ദ്ധദ്വാദശാങ്ഗുലമ്
തെക്കുവശത്ത് ചേർന്നിരിക്കുന്നത് ഒന്ന്, കിഴക്കുവശത്തെ പാതിയിൽ പന്ത്രണ്ടു വിരൽ നീളം ഉണ്ട്.
കുശമൂലേന സ്വര്ണേന പ്രതിഷ്ഠായാം ച രാജതേ
അടിസ്ഥാനത്തിൽ കുശത്തിന്റെ വേരും പൊന്നും സ്ഥാപനം ചെയ്യുമ്പോൾ വെള്ളിയും ഉപയോഗിക്കണം.
സംസ്മരേന്മിത്രാ വരുണൌ ഋഷിരൌതഥ്യസംജ്ഞകഃ
അവൻ മിത്രനും വരുണനും, ഔതത്യ എന്ന ഋഷിയെയും ഓർക്കണം.
തേനൈവോര്ദ്ധ്വകരൌ കുര്യാദ്ദക്ഷവാമേ സകൃത്സകൃത്
അവൻ ഇരുകൈകളും മേലേക്ക് ഉയർത്തി, വീണ്ടും വീണ്ടും ആ ചിഹ്നം ചെയ്യണം.
സദസംപദൃഷിഃ കര്ണോ വിരാഡിതി ഉദാഹൃതഃ 2.2.13.
സദസമ്പദ് എന്ന ഋഷി, കർണ എന്ന ഛന്ദസ്സ്, വിരാട് എന്ന ദേവത — ഇതാണ് പ്രസ്താവിച്ചത്.
കുശപുഷ്പോദകേനാപി ദേവതീര്ഥേന സത്തമാഃ പഞ്ചപല്ലവതോയേന മഹായോഗേ വിശേഷതഃ
ഉത്തമർ കുശത്തിൻ്റെയും പുഷ്പത്തിന്റെയും വെള്ളം, അല്ലെങ്കിൽ ദൈവതീർത്ഥജലം, മഹായാഗങ്ങളിൽ പ്രത്യേകിച്ച് അഞ്ചു ഇലകളുടെ വെള്ളം ഉപയോഗിക്കുന്നു.
അഥോനസ്യ ച മന്ത്രസ്യ വരിഷ്ഠഃ പരികീര്തിതഃ
ഇപ്പോൾ ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ രൂപം വിവരിക്കുന്നു.
കീശാദഗ്നിം സമാദായ മേ ഗൃഹ്ണാമീതി സംപഠന് ഛന്ദോനുഷ്ടുപ്സമാഖ്യാതം വാമദേവോഽഥ ദേവതാ
"ഞാൻ ഹോമത്തിനായി അഗ്നി സ്വീകരിക്കുന്നു" എന്ന് ഉച്ചരിച്ച്, അഗ്നി സ്വീകരിക്കണം; അന്നുഷ്ടുപ് എന്നതാണ് ഛന്ദസ്സ്, വാമദേവൻ ആണ് ഋഷിയും ദേവതയും.
ക്രവ്യാദഗ്നിം പരിത്യജ്യ ക്രവ്യാദമഗ്നിമീരയന്
മാംസം അർപ്പിക്കാൻ ഉള്ള അഗ്നി ഉപേക്ഷിച്ച്, മാംസസംബന്ധമില്ലാത്ത അഗ്നിയെ ആഹ്വാനിക്കണം.
അസ്യ മന്ത്രസ്യ ഹാരീത ഋഷിഃ സ്യാച്ഛന്ദ ഇഷ്യതേ
ഈ മന്ത്രത്തിന് ഹാരിതൻ ആണ് ഋഷി, ഛന്ദസ്സ് ഇഷ്ടം പോലെ തിരഞ്ഞെടുക്കാം.
ആവാഹനം തതഃ കുര്യാത്സംസരക്ഷേതി സംജപന് വിരാട് ഛന്ദോഽഥ വിജ്ഞേയോ ദേവതാ ച ശതക്രതുഃ
അതിനുശേഷം "സമ്പൂർണ്ണമായി രക്ഷിക്കണം" എന്ന് ജപിച്ച് ആവാഹനം നടത്തണം; വിരാട് എന്നതാണ് ഛന്ദസ്സ്, ശതക്രതു ആണ് ദേവത.
വൈശ്വാനര ഇതി ഋചാ അഗ്നിസ്ഥാപനമീരിതമ് അനുഷ്ടുപ് ച ഭവേച്ഛന്ദോ ദേവതാ ഹവ്യവാഹനഃ
"വൈശ്വാനര" എന്ന ഋചയാൽ അഗ്നി സ്ഥാപനം നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; അന്നുഷ്ടുപ് ആണ് ഛന്ദസ്സ്, ഹവ്യവാഹനൻ ആണ് ദേവത.
ബധ്നാസീതി ച മംത്രേണ അഗ്നിം കുര്യാത്പ്രദക്ഷിണമ് ദേവതാ പരമാത്മാ ച നമസ്കാരേണ യോജയേത്
"ബദ്ധ്നാസി" എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് അഗ്നിയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം; പരമാത്മാവാണ് ദേവത, വിനയത്തോടെ ചേർക്കണം.
തതോഗ്നിദക്ഷിണേ ഭാഗേ പ്രാഗഗ്രകുശകുബ്ജകേ
അതിനുശേഷം, അഗ്നിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത്, കുശത്തിൻ്റെ അഗ്രങ്ങൾ കിഴക്കോട്ടു വളച്ചിട്ട്—
ബ്രഹ്മന്നിഹോപവേശ്യതാമിതി ബ്രഹ്മാണം വിനിവേശയേത് 2.2.13.
"ബ്രാഹ്മണൻ ഇവിടെ ഇരിക്കട്ടെ" എന്ന് പറഞ്ഞ് ബ്രാഹ്മണനെ ഇരുത്തണം.
ദ്വാഭ്യാമിതി ച മന്ത്രാഭ്യാമിതി ബ്രഹ്മപ്രവേശനമ്
"ദ്വാഭ്യാം" എന്ന മന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ബ്രാഹ്മണന്റെ പ്രവേശനം നടത്തണം.
പ്രജാപതിര്ഋഷിശ്ഛന്ദസ്ത്രിഷ്ടുബ്ദേവോഽഥ ശംകരഃ
പ്രജാപതി ആണ് ഋഷി, ത്രിഷ്ടുപ് ആണ് ഛന്ദസ്സ്, ശങ്കരൻ ആണ് ദേവത.
അഗ്നേരുത്തരഭാഗേ ച ഹസ്തമാനാംതരേപി ച
അഗ്നിയുടെ വടക്കുഭാഗത്തും കൈകളുടെ ഇടയിൽ പോലും—
മന്ത്രസ്യ ച ഋഷിശ്ഛന്ദോ വാമദേവഃ പ്രകീര്തിതഃ
ഈ മന്ത്രത്തിന് വാമദേവൻ ആണ് ഋഷിയും ഛന്ദസ്സും.
ശ്രീപര്ണീസഹകാരോത്ഥം വരുണസ്യ വിശേഷതഃ
വരുണനു വേണ്ടി പ്രത്യേകിച്ച് ശ്രീപർണിയും സഹകാരവൃക്ഷവും ഉപയോഗിക്കണം.
ദൈര്ഘ്യേണ ച ചതുഃഖ്യാതകാംഗുലം ച പ്രമാണതഃ
അത് നീളം നാലു വിരല് അളവിനേക്കാള് നാലിരട്ടി ആയിരിക്കണം.
അഭിചാരേ ഭവേത്കാംസ്യം താമ്രം സ്യാച്ഛാംതികര്മണി
അഭിചാര കര്മ്മങ്ങള്ക്കായി കഞ്ച് ഉപയോഗിക്കണം; ശാന്തി കര്മ്മങ്ങള്ക്കായി താമ്രം ഉചിതമാണ്.
ദ്വാദശാംഗുലപ്രസ്താരം തൈജസം മാനവര്ജിതമ്
പൊന്നുകൊണ്ടുള്ളത് പന്ത്രണ്ട് വിരല് അളവുണ്ടാകണം, അത് മനുഷ്യര് ഉപയോഗിക്കരുത്.
സാഗരാ അഥ പ്രീയംതാമിത്ഥമാധ്യാനമാചരേത്
ശമുദ്രങ്ങളെ പ്രസാദിപ്പിക്കാന് ഈ വിധത്തില് ധ്യാനം നടത്തണം.
നൈര്ഋതേ ദിക്ഷു സീതഃ സ്യാദ്വൈശ്വദേവേ തഥൈവ ച 2.2.13.
നൈരൃതി ദിശയില് വയ്ക്കണം; വൈശ്വദേവ കര്മ്മത്തിലും അതുപോലെ ചെയ്യണം.
അസ്യ മംത്രസ്യ ച ഋഷിര്ഭരദ്വാജ ഉദാഹൃതഃ
ഈ മന്ത്രത്തിന് ഭരദ്വാജന് എന്ന ഋഷിയാണ് പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.