പുത്രാ ഏവ ച കന്യാശ്ച ജനിഷ്യാശ്ചാപരേ സുതാഃ
മക്കളായും പെൺമക്കളായും മറ്റു കുട്ടികളും ജനിക്കും.
തേഷാം സംസ്കാരയാഗേഷു ശാന്തികര്മക്രിയാസു ച
അവരുടെ സംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും യാഗങ്ങളിലും ശാന്തികർമ്മങ്ങളിലും,
ത്രികുശം പരിഗൃഹ്ണാതി തതശ്ച കുരുതേ ദൃഢമ്
അവൻ മൂന്നു കുശത്തണ്ടുകൾ എടുക്കുകയും അവയെ ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യണം.
കശ്യപസ്തൃപ്യതാമിതി ഭൂരസീതി ച ശോധനമ് ദേവതാ ച ഭവേത്സൂര്യഃ പൃഥിവീശോധനേ ന്യസേത്
‘കശ്യപൻ തൃപ്തനാകട്ടെ’, ‘ഭൂഃ രസാ’ എന്നിങ്ങനെ ശുദ്ധീകരണം നടത്തണം; ദേവതയായി സൂര്യനാണ്; ഭൂമി ശുദ്ധീകരിക്കാൻ അത് വെക്കണം.
ഐശാന്യാദിക്രമേണൈവ പ്രാദക്ഷിണ്യേന യത്നതഃ
ഈശാന്യ ദിക്കിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച്, വലതുവശത്തേക്ക് ശ്രദ്ധയോടെ ചുറ്റി പോകണം.
കുശഗര്ഭത്രയേണാപി ഭ്രാമയേദ്വലയാകൃതി
മൂന്നു കുശത്തണ്ടുകൾ ചേർത്ത് വച്ച്, വൃത്താകൃതിയിൽ ചുറ്റി നീങ്ങണം.
ഈശാനാദേശ്ച സംസ്കാരം കുര്യാത്പരിസമൂഹനമ്
ഈശാന്യ ദിക്കിൽ നിന്ന് സംസ്കാരം, ചുറ്റി വാരുന്ന കര്മ്മം ചെയ്യണം.
പരിസമൂഹനമൈന്ദ്രസ്യ പര്വതോഽസ്യ ഋഷിഃ സ്മൃതഃ
ചുറ്റി വാരുന്ന കര്മ്മം ഇന്ദ്രനു വേണ്ടി ആണ്; അതിന് പർവതൻ എന്ന ഋഷിയാണ് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്.
ഗോമയം ച ത്രിഗംധം ച പംചമൂര്തികയാപി ച 2.2.13.
പശുവിന്റെ ചാണകം, മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള സുഗന്ധങ്ങൾ, അഞ്ചു പ്രധാന ദ്രവ്യങ്ങൾ എന്നിവ ഉപയോഗിക്കണം.
മാനസ്തോകേനേതി ഋചാ വിശ്വേദേവശ്ച പൂജ്യതാമ്
‘മാനസ്തോക്കേന’ എന്ന ഋച് ഉപയോഗിച്ച് എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ആരാധിക്കണം.
യോജയേല്ലേപയേദ്വിദ്വാന്ഘടമാബദ്ധ്യ സത്തമാഃ
പണ്ഡിതന്മാർ ചേർത്ത് ചേരുകയും, ഘടം കെട്ടി പുരട്ടുകയും വേണം.
ചതുരസ്ത്രീകൃതേ ക്ഷേത്രം ഹസ്തമാനം തഥാനനമ്
നാലു വശങ്ങളുള്ള ആകൃതിയാക്കി, കൃഷിഭവനിൽ കൈയുടെ അളവിലും മുഖത്തും അളക്കണം.
ദക്ഷേ സാര്ധാംഗുലം ത്യക്ത്വാ പശ്ചിമേന പരിത്യജേത്
തെക്കുവശത്ത് അര അളവുകൈ വിട്ട്, പടിഞ്ഞാറുവശത്ത് വിട്ട് വെക്കണം.
ആപ്യായസ്വേതി മന്ത്രസ്യ ധന്വതരി ഋഷിഃ സ്മൃതഃ
‘ആപ്യായസ്വ’ എന്ന മന്ത്രത്തിന് ധന്വന്തരി എന്ന ഋഷിയാണ് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്.
തല്ലഗ്നം ദക്ഷിണേ ചൈകം പൂര്വാര്ദ്ധദ്വാദശാങ്ഗുലമ്
തെക്കുവശത്ത് ചേർന്നിരിക്കുന്നത് ഒന്ന്, കിഴക്കുവശത്തെ പാതിയിൽ പന്ത്രണ്ടു വിരൽ നീളം ഉണ്ട്.
കുശമൂലേന സ്വര്ണേന പ്രതിഷ്ഠായാം ച രാജതേ
അടിസ്ഥാനത്തിൽ കുശത്തിന്റെ വേരും പൊന്നും സ്ഥാപനം ചെയ്യുമ്പോൾ വെള്ളിയും ഉപയോഗിക്കണം.
സംസ്മരേന്മിത്രാ വരുണൌ ഋഷിരൌതഥ്യസംജ്ഞകഃ
അവൻ മിത്രനും വരുണനും, ഔതത്യ എന്ന ഋഷിയെയും ഓർക്കണം.
തേനൈവോര്ദ്ധ്വകരൌ കുര്യാദ്ദക്ഷവാമേ സകൃത്സകൃത്
അവൻ ഇരുകൈകളും മേലേക്ക് ഉയർത്തി, വീണ്ടും വീണ്ടും ആ ചിഹ്നം ചെയ്യണം.
സദസംപദൃഷിഃ കര്ണോ വിരാഡിതി ഉദാഹൃതഃ 2.2.13.
സദസമ്പദ് എന്ന ഋഷി, കർണ എന്ന ഛന്ദസ്സ്, വിരാട് എന്ന ദേവത — ഇതാണ് പ്രസ്താവിച്ചത്.
കുശപുഷ്പോദകേനാപി ദേവതീര്ഥേന സത്തമാഃ പഞ്ചപല്ലവതോയേന മഹായോഗേ വിശേഷതഃ
ഉത്തമർ കുശത്തിൻ്റെയും പുഷ്പത്തിന്റെയും വെള്ളം, അല്ലെങ്കിൽ ദൈവതീർത്ഥജലം, മഹായാഗങ്ങളിൽ പ്രത്യേകിച്ച് അഞ്ചു ഇലകളുടെ വെള്ളം ഉപയോഗിക്കുന്നു.
അഥോനസ്യ ച മന്ത്രസ്യ വരിഷ്ഠഃ പരികീര്തിതഃ
ഇപ്പോൾ ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ രൂപം വിവരിക്കുന്നു.
കീശാദഗ്നിം സമാദായ മേ ഗൃഹ്ണാമീതി സംപഠന് ഛന്ദോനുഷ്ടുപ്സമാഖ്യാതം വാമദേവോഽഥ ദേവതാ
"ഞാൻ ഹോമത്തിനായി അഗ്നി സ്വീകരിക്കുന്നു" എന്ന് ഉച്ചരിച്ച്, അഗ്നി സ്വീകരിക്കണം; അന്നുഷ്ടുപ് എന്നതാണ് ഛന്ദസ്സ്, വാമദേവൻ ആണ് ഋഷിയും ദേവതയും.
ക്രവ്യാദഗ്നിം പരിത്യജ്യ ക്രവ്യാദമഗ്നിമീരയന്
മാംസം അർപ്പിക്കാൻ ഉള്ള അഗ്നി ഉപേക്ഷിച്ച്, മാംസസംബന്ധമില്ലാത്ത അഗ്നിയെ ആഹ്വാനിക്കണം.
അസ്യ മന്ത്രസ്യ ഹാരീത ഋഷിഃ സ്യാച്ഛന്ദ ഇഷ്യതേ
ഈ മന്ത്രത്തിന് ഹാരിതൻ ആണ് ഋഷി, ഛന്ദസ്സ് ഇഷ്ടം പോലെ തിരഞ്ഞെടുക്കാം.
ആവാഹനം തതഃ കുര്യാത്സംസരക്ഷേതി സംജപന് വിരാട് ഛന്ദോഽഥ വിജ്ഞേയോ ദേവതാ ച ശതക്രതുഃ
അതിനുശേഷം "സമ്പൂർണ്ണമായി രക്ഷിക്കണം" എന്ന് ജപിച്ച് ആവാഹനം നടത്തണം; വിരാട് എന്നതാണ് ഛന്ദസ്സ്, ശതക്രതു ആണ് ദേവത.
വൈശ്വാനര ഇതി ഋചാ അഗ്നിസ്ഥാപനമീരിതമ് അനുഷ്ടുപ് ച ഭവേച്ഛന്ദോ ദേവതാ ഹവ്യവാഹനഃ
"വൈശ്വാനര" എന്ന ഋചയാൽ അഗ്നി സ്ഥാപനം നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; അന്നുഷ്ടുപ് ആണ് ഛന്ദസ്സ്, ഹവ്യവാഹനൻ ആണ് ദേവത.
ബധ്നാസീതി ച മംത്രേണ അഗ്നിം കുര്യാത്പ്രദക്ഷിണമ് ദേവതാ പരമാത്മാ ച നമസ്കാരേണ യോജയേത്
"ബദ്ധ്നാസി" എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് അഗ്നിയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം; പരമാത്മാവാണ് ദേവത, വിനയത്തോടെ ചേർക്കണം.
തതോഗ്നിദക്ഷിണേ ഭാഗേ പ്രാഗഗ്രകുശകുബ്ജകേ
അതിനുശേഷം, അഗ്നിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത്, കുശത്തിൻ്റെ അഗ്രങ്ങൾ കിഴക്കോട്ടു വളച്ചിട്ട്—
ബ്രഹ്മന്നിഹോപവേശ്യതാമിതി ബ്രഹ്മാണം വിനിവേശയേത് 2.2.13.
"ബ്രാഹ്മണൻ ഇവിടെ ഇരിക്കട്ടെ" എന്ന് പറഞ്ഞ് ബ്രാഹ്മണനെ ഇരുത്തണം.
ദ്വാഭ്യാമിതി ച മന്ത്രാഭ്യാമിതി ബ്രഹ്മപ്രവേശനമ്
"ദ്വാഭ്യാം" എന്ന മന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ബ്രാഹ്മണന്റെ പ്രവേശനം നടത്തണം.