ഹിരണ്യഗര്ഭേതി മംത്രസ്യ ഭരദ്വാജഋഷിഃ സ്മൃതഃ
ഹിരണ്യഗർഭമെന്ന മന്ത്രത്തിന് ഭാരദ്വാജൻ മഹർഷിയായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
വരുണസ്യോത്തംഭനേതി മംത്രസ്യ ജലകുംഭം നിവേദയേത് വിരാട്ഛന്ദശ്ച ഈശാനോ ദേവതാ സമുദാഹൃതാ
വരുണസ്യോത്തംഭനമെന്ന മന്ത്രത്തിന് വെള്ളം നിറച്ച ഒരു കലശം സമർപ്പിക്കണം; വിരാട് എന്നതാണ് ഛന്ദസും, ഈശാനൻ ദേവതയുമാണ്.
മോചയേന്മീനയുഗ്മം ച മേഷയുഗ്മം തഥൈവ ച
അവൻ രണ്ട് മീനുകളും അതുപോലെ രണ്ട് ആടുകളും വിടുവിക്കണം.
മോചയേന്നാഗയുഗ്മം ച ആയുവൃദ്ധേശ്ച ഹേതവേ
ആയുസ്സു വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ രണ്ട് പാമ്പുകളും വിടുവിക്കണം.
നിര്മിതം മാഷഭക്തേന രക്തപുഷ്പൈരലംകൃതമ് സബിംദുകേന ഹംതേന ദിക്ഷു മധ്യേ യഥാ ക്രമാത്
പയരുമ് അരി ചേർത്ത് പാകം ചെയ്ത അന്നം, ചുവപ്പ് പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ടു അലങ്കരിച്ച്, എള്ളും നെയ്യും ചേർത്ത്, ദിക്കുകളിലും നടുവിലും ക്രമമായി ഒരുക്കണം.
യേ ഭവാ ഭാവിനോ ഭൂതാ യേ ച തേഷു മയാസിനഃ
ഇപ്പോൾ ഉള്ളവരും, വരാനിരിക്കുന്നവരും, കഴിഞ്ഞുപോയവരും, അവരിൽ എനിക്ക് വിരോധമുള്ളവരും—
ഇത്യുക്ത്വാ ച ബലിം ദദ്യാന്നമസ്കുര്യാദനംതരമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം അവൻ ബലി അർപ്പിച്ച് പിന്നെ വന്ദനം ചെയ്യണം.
അന്യേഷാം ഹി ഹിരണ്യം ച ഗാം ച ദദ്യാദ്ദ്വിജന്മനേ 2.2.12.
മറ്റുള്ളവർക്കായി സ്വർണ്ണവും ഒരു പശുവും ഒരു ദ്വിജനോട് നൽകണം.
പ്രാജാപത്യം സ്വിഷ്ടകൃച്ച ജുഹുയാത്തദനംതരമ്
അതിനുശേഷം പ്രാജാപത്യവും സ്വിഷ്ടകൃതും ഹോമം നടത്തണം.
പദ്മോത്പലൈര്മാതുലിംഗൈഃ പനസൈര്മാതുലുംഗകൈഃ
താമര, നീലതാമര, മാതുളം, പ്ലാവ്, മാതുളം എന്നിവകൊണ്ട്—
അഭിഷേകം തതഃ കുര്യാത്സുവാസ്ത്വിതി ച വൈ ജപന്
അതിനുശേഷം 'സുവാസ്തു' എന്ന മന്ത്രം ജപിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തണം.
പഞ്ചദോഷം പുരസ്കൃത്യ ബ്രാഹ്മണാനുമതേന ച
അഞ്ചു ദോഷങ്ങൾ പരിഗണിച്ചും ഒരു ബ്രാഹ്മണന്റെ സമ്മതത്തോടെയും—
ദീനാംധകൃപണേ ചൈവ ദദ്യാദ്വിത്താനുസാരതഃ
ദരിദ്രർക്കും കുരുടർക്കും ദുർബലർക്കും തനിക്കുള്ള ശേഷിയനുസരിച്ച് നൽകണം.
ന ക്ഷീരം ച കഷായം ച ഭര്ജിതം ശാകമേവ ച
പാൽ, കഷായം, വറുത്ത പച്ചക്കറി എന്നിവ നൽകരുത്.
ശാല്യന്നം മൂലകം ചൈവ പനസാമ്രഫലാനി ച
ശാലി അരിയാൽ തയ്യാറാക്കിയ അന്നം, മുള്ളങ്കി, പ്ലാവ്, മാവു എന്നിവയുടെ പഴങ്ങൾ നൽകണം.
ബദരം ധാതകിഫലം കുന്ദ പുഷ്പം തഥാ തിലമ്
ഇലന്തപ്പഴം, ധാതകിപഴം, കുന്ദപൂവ്, എള്ള് എന്നിവയും നൽകണം.
ത്രിരാത്രമഥ സപ്താഹം പരിത്യജ്യ ഖലേ തതഃ
മൂന്ന് രാത്രിയോ അല്ലെങ്കിൽ ഏഴ് ദിവസമോ ഉപവാസം പാലിച്ച ശേഷം—
പ്രഥമാ ചാര്കഹസ്തേന ദ്വിതീയാ ദശഹസ്തികാ 2.2.12.
ആദ്യം ഒരു അരത്നി നീളത്തിൽ, രണ്ടാമത് പത്ത് കൈ നീളത്തിൽ അർപ്പിക്കണം.
ശതാര്ധം തതഃ പശ്ചാത്ഷഷ്ടിഹസ്തമനംതരമ്
അതിനുശേഷം നൂറും അമ്പതും അറുപതും കൈ നീളമുള്ള ദൂരം വിട്ട്,
അഗ്നിഹോത്രവിധാനവര്ണനമ് ന പരോക്തം വിധാനേന ഭയദം കീര്തിധ്വംസനമ്
മറ്റുള്ളവരാൽ പറഞ്ഞ രീതിയിൽ അല്ല, ഭയം ഉണ്ടാക്കുകയും പ്രശസ്തി നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന രീതിയല്ല,
പുത്രാ ഏവ ച കന്യാശ്ച ജനിഷ്യാശ്ചാപരേ സുതാഃ
മക്കളായും പെൺമക്കളായും മറ്റു കുട്ടികളും ജനിക്കും.
തേഷാം സംസ്കാരയാഗേഷു ശാന്തികര്മക്രിയാസു ച
അവരുടെ സംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും യാഗങ്ങളിലും ശാന്തികർമ്മങ്ങളിലും,
ത്രികുശം പരിഗൃഹ്ണാതി തതശ്ച കുരുതേ ദൃഢമ്
അവൻ മൂന്നു കുശത്തണ്ടുകൾ എടുക്കുകയും അവയെ ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യണം.
കശ്യപസ്തൃപ്യതാമിതി ഭൂരസീതി ച ശോധനമ് ദേവതാ ച ഭവേത്സൂര്യഃ പൃഥിവീശോധനേ ന്യസേത്
‘കശ്യപൻ തൃപ്തനാകട്ടെ’, ‘ഭൂഃ രസാ’ എന്നിങ്ങനെ ശുദ്ധീകരണം നടത്തണം; ദേവതയായി സൂര്യനാണ്; ഭൂമി ശുദ്ധീകരിക്കാൻ അത് വെക്കണം.
ഐശാന്യാദിക്രമേണൈവ പ്രാദക്ഷിണ്യേന യത്നതഃ
ഈശാന്യ ദിക്കിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച്, വലതുവശത്തേക്ക് ശ്രദ്ധയോടെ ചുറ്റി പോകണം.
കുശഗര്ഭത്രയേണാപി ഭ്രാമയേദ്വലയാകൃതി
മൂന്നു കുശത്തണ്ടുകൾ ചേർത്ത് വച്ച്, വൃത്താകൃതിയിൽ ചുറ്റി നീങ്ങണം.
ഈശാനാദേശ്ച സംസ്കാരം കുര്യാത്പരിസമൂഹനമ്
ഈശാന്യ ദിക്കിൽ നിന്ന് സംസ്കാരം, ചുറ്റി വാരുന്ന കര്മ്മം ചെയ്യണം.
പരിസമൂഹനമൈന്ദ്രസ്യ പര്വതോഽസ്യ ഋഷിഃ സ്മൃതഃ
ചുറ്റി വാരുന്ന കര്മ്മം ഇന്ദ്രനു വേണ്ടി ആണ്; അതിന് പർവതൻ എന്ന ഋഷിയാണ് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്.
ഗോമയം ച ത്രിഗംധം ച പംചമൂര്തികയാപി ച 2.2.13.
പശുവിന്റെ ചാണകം, മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള സുഗന്ധങ്ങൾ, അഞ്ചു പ്രധാന ദ്രവ്യങ്ങൾ എന്നിവ ഉപയോഗിക്കണം.
മാനസ്തോകേനേതി ഋചാ വിശ്വേദേവശ്ച പൂജ്യതാമ്
‘മാനസ്തോക്കേന’ എന്ന ഋച് ഉപയോഗിച്ച് എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ആരാധിക്കണം.