ഋഷിഃ ശംഖസ്തഥാച്ഛന്ദഃ പങ്ക്തിഃ സോമോഽഥ ദേവതാ
ശംഖൻ എന്നതാണ് ദർശാവ്, പങ്ക്തി എന്നതാണ് ഛന്ദസ്സ്, സോമൻ ആണ് ദേവത.
ഋഷ്യാസനഗതം ധ്യായേച്ഛ്വേതഗന്ധേന ചര്ചയേത്
മഹർഷിയുടെ ഇരിപ്പിൽ ഇരിക്കുന്നവനെ ധ്യാനിച്ച് വെള്ളപൂവിന്റെ സുഗന്ധം അർപ്പിക്കണം.
ത്ര്യംബകോഽസ്യ ഋഷിസ്ത്രിഷ്ടുപ്ഛന്ദോ ദേവോ ജലാധിപഃ
ഇവിടെയുള്ള ദർശകൻ ത്രയമ്പകൻ ആണ്, ഛന്ദസ്സ് ത്രിഷ്ടുപ്, ദേവത ജലങ്ങളുടെ അധിപൻ ആണ്.
ദശഭിര്ബാഹുഭിര്യുക്തം കൃഷ്ണവസ്ത്രാനുലേപനമ്
ഇത് പത്ത് കൈകളോടുകൂടിയതും, കറുത്ത വസ്ത്രവും ലേപനവും ധരിച്ചതുമാണ്.
ഋഷിര്വൈശ്വാനരശ്ഛന്ദോ വിരാഡിത്യഭിധീയതേ
വൈശ്വാനരൻ ദർശകനാണ്, ഛന്ദസ്സ് വിരാട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ശേഷം ഷഡാനനം ധ്യായേത്കൃഷ്ണം ച മധുപിംഗലമ് ഉദ്വര്ഷ ഇതി മന്ത്രേണ പൂജയേദ്ഭൂതിമിച്ഛതാ
ആറ് മുഖങ്ങളുള്ള, കറുത്തതും തേപ്പൊലിവുള്ളതുമായ ശേഷനെ ധ്യാനിക്കണം; 'ഉദ്വർഷ' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ഐശ്വര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ അവനെ പൂജിക്കണം.
പാപം രക്തം ത്രിനേത്രം ച രക്തം പ്രാന്തേ വിചിന്തയേത്
പാപകരമായ, ചുവപ്പും മൂന്നു കണ്ണുകളുമുള്ള, അറ്റങ്ങളിൽ ചുവപ്പുള്ള രൂപം മനസ്സിൽ ചിന്തിക്കണം.
സിദ്ധോ വീരേതി മന്ത്രേണ കൃഷ്ണപുഷ്പൈരഥാര്ചയേത്
'സിദ്ധോ വീര' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് കറുത്ത പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ട് പൂജിക്കണം.
കപിലോഽസ്യ ഋഷിശ്ഛന്ദോഽനുഷ്ടുപ് ചൈവ പ്രകീര്തിതമ്
ഇവിടുത്തെ ദർശകൻ വാസുകിയാണ്, ഛന്ദസ്സ് പംക്തി, ദേവതയും അതാണ്.
യമം ച കൃകരാക്ഷം ച ക്ഷമാകുഞ്ചിതമൂര്ധജമ് ഖരസ്ഥം ദ്വിഭുജം ധ്യായേദിമം മന്ത്രമുദീരയേത് ।। 2.2.11.
കാക്കയുടെ കണ്ണുകളുള്ള, മുടി കൂട്ടിയിട്ടും വളച്ചിട്ടുമുള്ള, കഴുതപ്പുറത്ത് ഇരിക്കുന്ന, രണ്ട് കൈകളുള്ള യമനെ ധ്യാനിച്ച് ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം.
വാസുകിഃ സ്യാദൃഷിശ്ചാസ്യ പംക്തിശ്ഛന്ദശ്ച ദേവതാ
വാസുകിയാണ് ദർശകൻ, ഛന്ദസ്സ് പംക്തി, ദേവതയും അതാണ്.
അര്ധപീതം ച ദ്വിഭുജം രക്താക്ഷം ധൂമ്രമേവ വാ
അർദ്ധം മഞ്ഞ നിറമുള്ള, രണ്ട് കൈകളുള്ള, ചുവന്ന കണ്ണുകളോ അല്ലെങ്കിൽ പുക നിറമുള്ള രൂപം ധ്യാനിക്കണം.
ഋഷിര്വായുശ്ച ഗായത്രീ ഛന്ദോ വായുശ്ച ദേവതാ
വായു ദർശകനാണ്, ഛന്ദസ്സ് ഗായത്രി, ദേവതയും വായു തന്നെ.
മുഗ്ധരക്തം ശംഖചക്രഗദാപദ്മധരം തഥാ
നിഷ്കളങ്കമായ ചുവപ്പ് വർണ്ണത്തിലുള്ള, ശംഖും ചക്രവും ഗദയും താമരയും കൈവശമുള്ള രൂപം ധ്യാനിക്കണം.
അവസൃഷ്ടാ പരാപത ഇതി മന്ത്രേണ പൂജയേത്
'അവസൃഷ്ടാ പരാപത' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് പൂജിക്കണം.
പീതം ഭല്ലാടകം ധ്യായേത്പദ്മസ്ഥം രക്തഭൂഷണമ് യന്മാതുരിതി മന്ത്രേണ പൂജയേത്സിതതംഡുലൈഃ
മഞ്ഞ നിറമുള്ള ഭല്ലാടകം, താമരപ്പുറത്ത് ഇരിക്കുന്ന, ചുവന്നാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ചിരിക്കുന്നതിനെ ധ്യാനിക്കണം; 'യന്മാതുര്' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് വെള്ള അരിയാൽ പൂജിക്കണം.
ജമ്ഭകോഽസ്യ ഋഷിശ്ഛന്ദോ ഗായത്രീ സമുദാഹൃതാ
ജംഭകൻ ദർശകനാണ്, ഛന്ദസ്സ് ഗായത്രി എന്നാണ് പറയുന്നത്.
സോമം ധ്യായേച്ഛ്യാമരൂപം പദ്മാസനഗതം പരമ് മര്മാണിതേതി മന്ത്രേണ ഗന്ധാദ്യൈരപി പൂജയേത്
ചാരനിറത്തിലുള്ള, താമരപ്പുറത്ത് ഇരിക്കുന്ന, ഉത്തമനായ സോമനെ ധ്യാനിക്കണം; 'മർമാണിതേ' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് സുഗന്ധാദികൾകൊണ്ട് പൂജിക്കണം.
ഋഷിഃ സ്വാര്ഥോ വേദശ്ഛന്ദോ ജഗതീത്യഭിധീയതേ
സ്വാർത്ഥൻ ദർശകനാണ്, ഛന്ദസ്സ് വേദം, ജഗതീ എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ദര്പം ധ്യായേത്കൃഷ്ണവര്ണം കൃഷ്ണാംബരധരം തഥാ 2.2.11.
കറുത്ത നിറമുള്ള, കറുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ച ദർപ്പനെ ധ്യാനിക്കണം.
പശ്ചദീശേതി മന്ത്രേണ ഗന്ധാദ്യൈഃ പരിപൂജയേത്
പിന്നീട് 'ഈശ' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് സുഗന്ധമുള്ള വസ്തുക്കളും മറ്റും ഉപയോഗിച്ച് ഭക്തിപൂർവം പൂജിക്കണം.
മന്ത്രശ്ചാസ്യ ഋഷിശ്ചാസ്യ പഞ്ചായത നമീരിതമ്
ഈ മന്ത്രത്തിന്റെയും അതിന്റെ ദർശകനായ ഋഷിയുടെയും പേര് അഞ്ചു ആസനങ്ങളായി പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ശ്യാമവര്ണാം ദിതിം ധ്യായേദ്ദ്വിഭുജാം പീതവിഗ്രഹാമ്
കറുത്ത നിറമുള്ള, രണ്ടുകൈകളുള്ള, മഞ്ഞവസ്ത്രം ധരിച്ച ദിതിയെ മനസ്സിൽ ധ്യാനിക്കണം.
സുപര്ണോഽസീതി മന്ത്രേണ പൂജയേത്പീതചന്ദനൈഃ
'സുപർണ്ണ' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് മഞ്ഞ ചന്ദനത്തോടെ ഭക്തിപൂർവം പൂജിക്കണം.
ഋഷിര്നാരായണശ്ഛന്ദോ ജഗതീ പരികീര്ത്യതേ
ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ദർശകൻ നാരായണനാണ്, ഛന്ദസ്സായി ജഗതീ പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
രക്താഭാമദിതിം ധ്യായേത്സര്വാലംകാരഭൂഷിതാമ്
എല്ലാ അലങ്കാരങ്ങളും ധരിച്ച, ചുവപ്പു പ്രകാശമുള്ള അതിതിയെ മനസ്സിൽ ധ്യാനിക്കണം.
പയസാ ശുക്ല ഇതി മന്ത്രേണ പൂജയേത്കമലാദിനാ
'ശുക്ല' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് പാലും താമരയും മറ്റും ഉപയോഗിച്ച് പൂജിക്കണം.
നാരായണ ഋഷിശ്ചാസ്യ പംക്തിശ്ഛന്ദഃ പ്രകീര്ത്യതേ
ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ദർശകൻ നാരായണനാണ്, ഛന്ദസ്സായി പങ്ക്തി പ്രസിദ്ധമാണ്.
ജയം ധ്യായേത്പീതവര്ണം ദ്വിഭുജം വരഹസ്തകമ്
മഞ്ഞ നിറമുള്ള, രണ്ടുകൈകളുള്ള, ഒരു കൈയിൽ വരം പിടിച്ച ജയനെ മനസ്സിൽ ധ്യാനിക്കണം.
വാമദേവ ഋഷിശ്ചാസ്യ ഗന്ധാദ്യൈരഭിപൂജയേത് । ദേവഃ ശുക്രഃ സമാഖ്യാതഃ സ്തുതൌ ച വിനിയോജയേത് । । ൮൭ ഈശാനാദികോണഗതാന്പൂജയേത്സുസമാഹിതഃ । ആപം ധ്യായേച്ഛുക്ലവര്ണം കുണ്ഡലാദ്യൈര്വിഭൂഷിതമ് । । ൮൮ ഇദം വിഷ്ണുരിതി മന്ത്രേണ ത്രിഗന്ധേന സമര്ചയേത് । । ൮൯ ഋഷിഃ സ്യാത്കര്ദമശ്ഛന്ദോ വിരാഡിത്യഭിധീയതേ । । 2.2.11.൯൦ ദേവഃ സോമഃ സമാഖ്യാതഃ പ്രീതയേ വിനിയോജയേത്
വാമദേവൻ ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ദർശകനാണ്; സുഗന്ധവസ്തുക്കളും മറ്റും ഉപയോഗിച്ച് ഭക്തിപൂർവം പൂജിക്കണം. ദേവനായ ശുക്രൻ ഇവിടെ പ്രസിദ്ധമാണ്; അവനെ സ്തുതിക്കാനായി ഉപയോഗിക്കണം. ഈശാനാദി ദിശകളിൽ ഇരിക്കുന്നവരെ മനസ്സോടെ പൂജിക്കണം. വെള്ള നിറമുള്ള, കുന്ദലവും മറ്റു ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ച ജലത്തെ ധ്യാനിക്കണം. 'ഇദം വിഷ്ണു' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള സുഗന്ധവസ്തുക്കളാൽ പൂജിക്കണം. ദർശകൻ കർദമനാണ്, ഛന്ദസ്സായി വിരാട് പ്രസിദ്ധമാണ്. ദേവനായ സോമൻ സന്തോഷത്തിനായി ഉപയോഗിക്കണം.