ഋഷിശ്ചാഗസ്തിരാഖ്യാതസ്ത്രിഷ്ടുപ്ഛന്ദഃ പ്രകീര്തിതമ്
അഗസ്ത്യൻ എന്നതാണ് ഈ ശ്ലോകത്തിന്റെ ദർശാവ്, തൃഷ്ടുപ് എന്നതാണ് ഛന്ദസ്സ്.
പീതം മൃഗം മൃഗാരൂഢം ജടാമുകുടമംഡിതമ്
മഞ്ഞ നിറമുള്ള മൃഗത്തെ, മൃഗത്തിൽ ഇരിക്കുന്നതും ജടാമുടി അണിഞ്ഞതുമായവനായി ധ്യാനിക്കണം.
കപിലശ്ച ഋഷിഃ പ്രോക്തോ ഗായത്രീ ഛന്ദ ഈരിതമ്
കപിലൻ എന്നാണ് ദർശാവ്, ഗായത്രി എന്നതാണ് ഛന്ദസ്സ്.
ധ്യായേത്പിതൃഗണം ശുക്രം ചതുര്ഭിര്ബാഹുഭിര്വൃതമ്
ശുക്രനുപോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ള പിതൃഗണങ്ങളെ, നാലു കൈകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവരായി ധ്യാനിക്കണം.
ശുനഃശേപ ഋഷിശ്ചാസ്യ ത്രിഷ്ടുപ്ഛന്ദശ്ച ദേവതാ
ശുനഃശേപൻ എന്നാണ് ദർശാവ്, തൃഷ്ടുപ് എന്നതാണ് ഛന്ദസ്സ്, ദേവതയും അതുപോലെയാണ്.
ദൌവാരികം ചാഷ്ടഭുജം കൃഷ്ണവര്ണം വിചിന്തയേത്
കാവൽക്കാരനെ എട്ട് കൈകളോടുകൂടിയതും കറുത്ത വർണ്ണമുള്ളതുമായവനായി ധ്യാനിക്കണം.
യോ നഃ പിതേതി മന്ത്രേണ പൂജയേദ്ഭക്തിതത്പരഃ
'യോ നഃ പിതാ' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ഭക്തിപൂർവ്വം സമർപ്പണത്തോടെ പൂജിക്കണം.
വൈശ്വാനര ഋഷിശ്ചാസ്യ ഗായത്രീ ഛന്ദ ഈരിതമ്
വൈശ്വാനരൻ എന്നതാണ് ദർശാവ്, ഗായത്രി എന്നതാണ് ഛന്ദസ്സ്.
ശംഖാഭം ചൈവ സുഗ്രീവം ദ്വിഭുജം ചക്രധാരിണമ്
ശംഖംപോലെയുള്ള രൂപത്തിൽ, സുക്രീവനെ രണ്ടു കൈകളോടുകൂടിയും ചക്രം കൈവശമുള്ളതായും ധ്യാനിക്കണം.
ശംഖപദ്മധരം ചൈവ മഹിഷസ്ഥം വിചിന്തയേത് 2.2.11.
ശംഖവും താമരയും കൈവശം വച്ചും മഹിഷത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവനായി അവനെ ധ്യാനിക്കണം.
ഋഷിഃ ശംഖസ്തഥാച്ഛന്ദഃ പങ്ക്തിഃ സോമോഽഥ ദേവതാ
ശംഖൻ എന്നതാണ് ദർശാവ്, പങ്ക്തി എന്നതാണ് ഛന്ദസ്സ്, സോമൻ ആണ് ദേവത.
ഋഷ്യാസനഗതം ധ്യായേച്ഛ്വേതഗന്ധേന ചര്ചയേത്
മഹർഷിയുടെ ഇരിപ്പിൽ ഇരിക്കുന്നവനെ ധ്യാനിച്ച് വെള്ളപൂവിന്റെ സുഗന്ധം അർപ്പിക്കണം.
ത്ര്യംബകോഽസ്യ ഋഷിസ്ത്രിഷ്ടുപ്ഛന്ദോ ദേവോ ജലാധിപഃ
ഇവിടെയുള്ള ദർശകൻ ത്രയമ്പകൻ ആണ്, ഛന്ദസ്സ് ത്രിഷ്ടുപ്, ദേവത ജലങ്ങളുടെ അധിപൻ ആണ്.
ദശഭിര്ബാഹുഭിര്യുക്തം കൃഷ്ണവസ്ത്രാനുലേപനമ്
ഇത് പത്ത് കൈകളോടുകൂടിയതും, കറുത്ത വസ്ത്രവും ലേപനവും ധരിച്ചതുമാണ്.
ഋഷിര്വൈശ്വാനരശ്ഛന്ദോ വിരാഡിത്യഭിധീയതേ
വൈശ്വാനരൻ ദർശകനാണ്, ഛന്ദസ്സ് വിരാട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ശേഷം ഷഡാനനം ധ്യായേത്കൃഷ്ണം ച മധുപിംഗലമ് ഉദ്വര്ഷ ഇതി മന്ത്രേണ പൂജയേദ്ഭൂതിമിച്ഛതാ
ആറ് മുഖങ്ങളുള്ള, കറുത്തതും തേപ്പൊലിവുള്ളതുമായ ശേഷനെ ധ്യാനിക്കണം; 'ഉദ്വർഷ' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ഐശ്വര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ അവനെ പൂജിക്കണം.
പാപം രക്തം ത്രിനേത്രം ച രക്തം പ്രാന്തേ വിചിന്തയേത്
പാപകരമായ, ചുവപ്പും മൂന്നു കണ്ണുകളുമുള്ള, അറ്റങ്ങളിൽ ചുവപ്പുള്ള രൂപം മനസ്സിൽ ചിന്തിക്കണം.
സിദ്ധോ വീരേതി മന്ത്രേണ കൃഷ്ണപുഷ്പൈരഥാര്ചയേത്
'സിദ്ധോ വീര' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് കറുത്ത പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ട് പൂജിക്കണം.
കപിലോഽസ്യ ഋഷിശ്ഛന്ദോഽനുഷ്ടുപ് ചൈവ പ്രകീര്തിതമ്
ഇവിടുത്തെ ദർശകൻ വാസുകിയാണ്, ഛന്ദസ്സ് പംക്തി, ദേവതയും അതാണ്.
യമം ച കൃകരാക്ഷം ച ക്ഷമാകുഞ്ചിതമൂര്ധജമ് ഖരസ്ഥം ദ്വിഭുജം ധ്യായേദിമം മന്ത്രമുദീരയേത് ।। 2.2.11.
കാക്കയുടെ കണ്ണുകളുള്ള, മുടി കൂട്ടിയിട്ടും വളച്ചിട്ടുമുള്ള, കഴുതപ്പുറത്ത് ഇരിക്കുന്ന, രണ്ട് കൈകളുള്ള യമനെ ധ്യാനിച്ച് ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം.
വാസുകിഃ സ്യാദൃഷിശ്ചാസ്യ പംക്തിശ്ഛന്ദശ്ച ദേവതാ
വാസുകിയാണ് ദർശകൻ, ഛന്ദസ്സ് പംക്തി, ദേവതയും അതാണ്.
അര്ധപീതം ച ദ്വിഭുജം രക്താക്ഷം ധൂമ്രമേവ വാ
അർദ്ധം മഞ്ഞ നിറമുള്ള, രണ്ട് കൈകളുള്ള, ചുവന്ന കണ്ണുകളോ അല്ലെങ്കിൽ പുക നിറമുള്ള രൂപം ധ്യാനിക്കണം.
ഋഷിര്വായുശ്ച ഗായത്രീ ഛന്ദോ വായുശ്ച ദേവതാ
വായു ദർശകനാണ്, ഛന്ദസ്സ് ഗായത്രി, ദേവതയും വായു തന്നെ.
മുഗ്ധരക്തം ശംഖചക്രഗദാപദ്മധരം തഥാ
നിഷ്കളങ്കമായ ചുവപ്പ് വർണ്ണത്തിലുള്ള, ശംഖും ചക്രവും ഗദയും താമരയും കൈവശമുള്ള രൂപം ധ്യാനിക്കണം.
അവസൃഷ്ടാ പരാപത ഇതി മന്ത്രേണ പൂജയേത്
'അവസൃഷ്ടാ പരാപത' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് പൂജിക്കണം.
പീതം ഭല്ലാടകം ധ്യായേത്പദ്മസ്ഥം രക്തഭൂഷണമ് യന്മാതുരിതി മന്ത്രേണ പൂജയേത്സിതതംഡുലൈഃ
മഞ്ഞ നിറമുള്ള ഭല്ലാടകം, താമരപ്പുറത്ത് ഇരിക്കുന്ന, ചുവന്നാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ചിരിക്കുന്നതിനെ ധ്യാനിക്കണം; 'യന്മാതുര്' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് വെള്ള അരിയാൽ പൂജിക്കണം.
ജമ്ഭകോഽസ്യ ഋഷിശ്ഛന്ദോ ഗായത്രീ സമുദാഹൃതാ
ജംഭകൻ ദർശകനാണ്, ഛന്ദസ്സ് ഗായത്രി എന്നാണ് പറയുന്നത്.
സോമം ധ്യായേച്ഛ്യാമരൂപം പദ്മാസനഗതം പരമ് മര്മാണിതേതി മന്ത്രേണ ഗന്ധാദ്യൈരപി പൂജയേത്
ചാരനിറത്തിലുള്ള, താമരപ്പുറത്ത് ഇരിക്കുന്ന, ഉത്തമനായ സോമനെ ധ്യാനിക്കണം; 'മർമാണിതേ' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് സുഗന്ധാദികൾകൊണ്ട് പൂജിക്കണം.
ഋഷിഃ സ്വാര്ഥോ വേദശ്ഛന്ദോ ജഗതീത്യഭിധീയതേ
സ്വാർത്ഥൻ ദർശകനാണ്, ഛന്ദസ്സ് വേദം, ജഗതീ എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ദര്പം ധ്യായേത്കൃഷ്ണവര്ണം കൃഷ്ണാംബരധരം തഥാ 2.2.11.
കറുത്ത നിറമുള്ള, കറുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ച ദർപ്പനെ ധ്യാനിക്കണം.