പൂര്തനിര്ണയവര്ണനമ് ബഹിര്വേദം തഥൈവോക്തം ശസ്തം സ്യാദ്ദ്വാപരേ കലൌ
പൂർത്തിനിർണയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരണം: വേദത്തിന് പുറത്തും ഇതേപോലെ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; ദ്വാപരയുഗത്തിലും കലിയുഗത്തിലും ഇത് പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.
ജ്ഞാനസാധ്യം തു യത്കര്മ അംതര്വേദീതി കഥ്യതേ
ജ്ഞാനത്തിലൂടെ സിദ്ധിക്കുന്ന കര്മ്മം 'അന്തരവേദം' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
പ്രപാപൂര്താദികം ചൈവ ബ്രാഹ്മണാനാം ച തോഷണമ്
കിണറുകളും കുളങ്ങളും പണിയുന്നതും, ബ്രാഹ്മണരെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.
അകാമേന കൃതം കര്മ കര്മ ച വ്യസനാദികമ്
ആഗ്രഹമില്ലാതെ ചെയ്യുന്ന കര്മ്മവും ദുരിതത്തിൽ നിന്നു ചെയ്യുന്ന കര്മ്മവും.
ധര്മസ്യ കാരണം രാജാ ധര്മമേതദ്ഭവേന്നൃപഃ
ധർമ്മത്തിന് കാരണം രാജാവാണ്; രാജാവേ, ഇതാണ് ധർമ്മം.
സപ്താശീതിര്ബഹിര്വേദീ സാരമേഷാം തൃതീയകമ്
പത്തൊമ്പതും എൺപതിയേഴും പുറത്തുള്ള വേദിക കര്മ്മങ്ങളുണ്ട്; അതിൽ മൂന്നാമത്തെത് ഉത്തമമായ ആടുകളിലൊന്നാണ്.
തഡാഗകരണം ചൈവ തൃതീയം ന ചതുര്ഥകമ്
തടാകം നിർമ്മിക്കുന്നത് മൂന്നാമത്തേതാണ്, നാലാമത്തേതല്ല.
അധിവാസഃ പ്രതിഷ്ഠാ ച ദേവതാനാമവിക്രിയാ
ദേവതകളുടെ അഭിഷേകം, പ്രതിഷ്ഠയും, അവയുടെ മാറ്റമില്ലായ്മയും.
ത്രിവിധാ സാ വിനിര്ദിഷ്ടാ ഉത്തമാ ചാഥ മധ്യമാ
അത് മൂന്നു വിധമായാണ് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്: ഉത്തമം, മധ്യമായതും.
ത്രിധാ ഭവതി സര്വത്ര പ്രതിഷ്ഠാദിവിധിര്മതഃ 2.1.9.
എവിടെയും പ്രതിഷ്ഠാദിവിധി മൂന്നു വിധമായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.
ത്ര്യഹസാധ്യവിധാനേന അഷ്ടാവിംശതിദേവതാഃ
മൂന്നു ദിവസത്തേക്ക് നിർദേശിച്ച രീതിയിൽ ഇരുപത്തിയെട്ട് ദേവന്മാരെ ആരാധിക്കണം.
പ്രത്യഹം പൂജയേത്തത്ര ജാപകാസ്തത്ര ഷോഡശ
പ്രതിദിനം അവിടെ ആരാധന നടത്തണം; അവിടെയുള്ള ജപകർ പതിനാറുപേരാണ്.
ചത്വാരോ യാജകാസ്തത്ര ത്രയോവിംശതിദേവതാഃ
അവിടെ യാഗം നടത്തുന്നവർ നാലുപേരും, ആരാധിക്കേണ്ട ദേവന്മാർ ഇരുപത്തിമൂന്നും ഉണ്ട്.
ഏകാഹേനൈവ പൂജാ ച മധ്യമഃ കഥിതോ വിധിഃ
ഒരു ദിവസം മാത്രം നടത്തുന്ന ആരാധനയെ ഇടത്തരം വിധി എന്നാണ് പറയുന്നത്.
സംപൂജ്യ പൂജ്യതേ യത്ര കനിഷ്ഠോഽസൌ വിധിഃ സ്മൃതഃ
ആരാധന പൂർണ്ണമാകുന്നിടത്ത് അതിനെ ഏറ്റവും താഴ്ന്ന വിധി എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
നലിനീദീര്ഘികാഗര്തവാപീമലപ്രപാദികമ്
താമരക്കുളം, ആഴമുള്ള കുളങ്ങൾ, കിണറുകൾ, കാലുകഴുകാനുള്ള സ്ഥലങ്ങൾ—
അഗ്നികാര്യം തതഃ കൃത്വാ ന കുര്യാദ്വിധിവിസ്തരമ്
അവിടെ അഗ്നികർമ്മം നടത്തി കഴിഞ്ഞാൽ കൂടുതൽ വിപുലമായ ചടങ്ങുകൾ നടത്തേണ്ടതില്ല.
വാപ്യാദേഃ പുഷ്കരിണ്യാശ്ച ക്ഷിപേദ്ഗംഗാജലം തതഃ
കുളം അല്ലെങ്കിൽ പുഷ്കരിണിയിൽ ഗംഗാനദിയുടെ വെള്ളം ഒഴിക്കണം.
സേതുപ്രാസാദവാപീനാം പ്രതിഷ്ഠാം നൈവ കാരയേത്
പാലങ്ങൾ, കൊട്ടാരങ്ങൾ, കുളങ്ങൾ എന്നിവക്ക് പ്രതിഷ്ഠ ചെയ്യരുത്.
ത്രിഭിര്വര്ണൈഃ പ്രതിഷ്ഠാര്ഹാ ജീര്ണാനാം തു സമുദ്ഗതാഃ 2.1.9.
മൂന്നു നിറങ്ങളോടെ പഴയതും വീണ്ടും ഉയർന്നതുമായവ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് യോഗ്യമാണ്.
തസ്മാന്മാനം പ്രവക്ഷ്യാമി യന്മാനം യാദൃശം ഫലമ്
അതിനാൽ ഞാൻ അളവും അതിന്റെ ഫലവും വിശദീകരിക്കാം.
ഏകഷഷ്ടിഹസ്തമിതം പ്രാസാദം ചോത്തമം വിദുഃ
അറുപത്തൊന്ന് മുഴം അളവുള്ള കൊട്ടാരം ഉത്തമം എന്ന് അവർ പറയുന്നു.
അഥ വാ ദേവമാനേന കര്തവ്യം ഭൂതിമിച്ഛതാ
അല്ലെങ്കിൽ ഐശ്വര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ദൈവീയമായ അളവുപ്രകാരം നിർമ്മിക്കണം.
സര്വം കുലം സമുദ്ധൃത്യ സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ
സമസ്ത കുടുംബത്തെയും ഉയർത്തി സ്വർഗ്ഗലോകത്ത് മഹത്വം ലഭിക്കും.
പുനഃ പുനശ്ച സംസ്കാര്യോ ലഭതേ മൌക്തികം ഫലമ്
വീണ്ടും വീണ്ടും ശുദ്ധീകരിച്ചാൽ മുത്തുപോലെയുള്ള ഫലം ലഭിക്കും.
ദ്വിശതേന ശതേനാപി പ്രാസാദസ്യൈഷ നിശ്ചയഃ
ഇരുനൂറോ നൂറോ അളവായ കൊട്ടാരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നിർണയം ഇതാണ്.
തഡാഗം തം വിജാനീയാത്പ്രഥമം മാനമീരിതമ്
ആ കുളം ആദ്യമായി പ്രഖ്യാപിച്ച അളവാണെന്ന് അറിയണം.
കനിഷ്ഠം ത്രിശതം ചൈവ പ്രസ്ഥേ സ്യാദ്വിംശഹീനകമ്
കുറഞ്ഞ അളവ് മൂവായിരം, അതിൽ ഇരുപത് കുറവാണ് പ്രസ്ഥത്തിൽ.
തഡാഗമാനം വിജ്ഞേയം ത്രിവര്ഗഫലദായകമ്
ഒരു തടാകത്തിന്റെ അളവ് മനസ്സിലാക്കുന്നത്, മനുഷ്യന് മൂന്നു പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങളുടെ ഫലങ്ങൾ ലഭിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
തഡാഗേ ദ്വിഗുണാ നേമീ മാനാര്ധേ ഗര്തമീരിതമ് 2.1.9.
തടാകത്തിൽ ചുറ്റളവ് വ്യാസത്തിന്റെ ഇരട്ടിയാണ്, ആഴം അതിന്റെ പകുതിയാണ് എന്നു പറയുന്നു.