ഏകമേവാത്മകം ബ്രഹ്മ തത്പ്രകൃത്യാത്മകം ദ്വയമ്
ബ്രഹ്മം ഒറ്റതാണു, അതിന്റെ സ്വഭാവം ആത്മാവാണ്; അതിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ രണ്ടായി കാണപ്പെടുന്നു.
രുദ്ര ഏകാദശശ്ചൈവ അര്കാര്കശ്ചാപി ദ്വാദശഃ
പതിനൊന്ന് രുദ്രന്മാരും പന്ത്രണ്ടു സൂര്യന്മാരുമുണ്ട്.
തിഥ്യാത്മകം പംചദശേ ഷോഡശാഖ്യാ കലാപരാ
പതിനഞ്ചാമത് തിഥികളുടെ സ്വഭാവമുള്ളതും, പതിനാറാമത് പരമമായ കലയായും അറിയപ്പെടുന്നു.
അഷ്ടാദശാക്ഷരോ മംത്രഃ പുരാണാത്മക ഏവ ച 2.1.8.
പതിനെട്ട് അക്ഷരങ്ങളുള്ള മന്ത്രം പുരാണങ്ങളുടെ സാരമായതാണെന്ന് പറയുന്നു.
ജ്യോതിര്മയശ്ചൈകവിംശോ ദ്വാവിംശേ കേശവാര്ചനമ്
ഇരുപത്തൊന്നാമത് പ്രകാശം നിറഞ്ഞതും, ഇരുപത്തിരണ്ടാമത് കേശവനെ ആരാധിക്കേണ്ടതുമാണ്.
പംചവിംശേ ച തീര്ഥാനി ഷഡ്വിംശേ ച ത്രിയംബകഃ
ഇരുപത്തിയഞ്ചാമത് തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്; ഇരുപത്തിയാറാമത് ത്രയാംബകനെ കുറിച്ചാണ്.
ത്രിംശദ്യോഗേ ശിവഃ പ്രോക്തഃ പാതാലമേകത്രിംശകേ
മുപ്പതിന്റെ യോജനത്തിൽ ശിവനെയാണ് പറയുന്നത്; മുപ്പത്തൊന്നാമത് പാതാളം.
പംചത്രിംശേ തദംതഃ സ്യാച്ഛതേ പൂര്ണേ ദിവാകരഃ
മുപ്പത്തഞ്ചാമത് അതിന്റെ അവസാനം എത്തുന്നു; നൂറ് പൂർണ്ണമായാൽ സൂര്യൻ.
ലക്ഷേ ബ്രഹ്മാ തഥാ കോട്യാം ദേവോ നാരായണഃ പരഃ
ലക്ഷത്തിൽ ബ്രഹ്മാവും, കോടിയിൽ പരമദേവനായ നാരായണനും.
ശുദ്ധബ്രഹ്മമയം നിത്യം ജ്ഞാനരൂപം പരം മഹത് ക്ഷണേ ബ്രഹ്മമയം യാതി ഇത്യാഹ ഭഗവാന്മനുഃ
ശുദ്ധമായ ബ്രഹ്മസ്വരൂപം, നിത്യവും ജ്ഞാനരൂപവും പരമവും മഹത്തായതുമാണ്. ഒരു നിമിഷത്തിൽ അതു ബ്രഹ്മമായിത്തീരുന്നു എന്ന് ഭഗവാൻ മനു പറയുന്നു.
പൂര്തനിര്ണയവര്ണനമ് ബഹിര്വേദം തഥൈവോക്തം ശസ്തം സ്യാദ്ദ്വാപരേ കലൌ
പൂർത്തിനിർണയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരണം: വേദത്തിന് പുറത്തും ഇതേപോലെ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; ദ്വാപരയുഗത്തിലും കലിയുഗത്തിലും ഇത് പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.
ജ്ഞാനസാധ്യം തു യത്കര്മ അംതര്വേദീതി കഥ്യതേ
ജ്ഞാനത്തിലൂടെ സിദ്ധിക്കുന്ന കര്മ്മം 'അന്തരവേദം' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
പ്രപാപൂര്താദികം ചൈവ ബ്രാഹ്മണാനാം ച തോഷണമ്
കിണറുകളും കുളങ്ങളും പണിയുന്നതും, ബ്രാഹ്മണരെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.
അകാമേന കൃതം കര്മ കര്മ ച വ്യസനാദികമ്
ആഗ്രഹമില്ലാതെ ചെയ്യുന്ന കര്മ്മവും ദുരിതത്തിൽ നിന്നു ചെയ്യുന്ന കര്മ്മവും.
ധര്മസ്യ കാരണം രാജാ ധര്മമേതദ്ഭവേന്നൃപഃ
ധർമ്മത്തിന് കാരണം രാജാവാണ്; രാജാവേ, ഇതാണ് ധർമ്മം.
സപ്താശീതിര്ബഹിര്വേദീ സാരമേഷാം തൃതീയകമ്
പത്തൊമ്പതും എൺപതിയേഴും പുറത്തുള്ള വേദിക കര്മ്മങ്ങളുണ്ട്; അതിൽ മൂന്നാമത്തെത് ഉത്തമമായ ആടുകളിലൊന്നാണ്.
തഡാഗകരണം ചൈവ തൃതീയം ന ചതുര്ഥകമ്
തടാകം നിർമ്മിക്കുന്നത് മൂന്നാമത്തേതാണ്, നാലാമത്തേതല്ല.
അധിവാസഃ പ്രതിഷ്ഠാ ച ദേവതാനാമവിക്രിയാ
ദേവതകളുടെ അഭിഷേകം, പ്രതിഷ്ഠയും, അവയുടെ മാറ്റമില്ലായ്മയും.
ത്രിവിധാ സാ വിനിര്ദിഷ്ടാ ഉത്തമാ ചാഥ മധ്യമാ
അത് മൂന്നു വിധമായാണ് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്: ഉത്തമം, മധ്യമായതും.
ത്രിധാ ഭവതി സര്വത്ര പ്രതിഷ്ഠാദിവിധിര്മതഃ 2.1.9.
എവിടെയും പ്രതിഷ്ഠാദിവിധി മൂന്നു വിധമായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.
ത്ര്യഹസാധ്യവിധാനേന അഷ്ടാവിംശതിദേവതാഃ
മൂന്നു ദിവസത്തേക്ക് നിർദേശിച്ച രീതിയിൽ ഇരുപത്തിയെട്ട് ദേവന്മാരെ ആരാധിക്കണം.
പ്രത്യഹം പൂജയേത്തത്ര ജാപകാസ്തത്ര ഷോഡശ
പ്രതിദിനം അവിടെ ആരാധന നടത്തണം; അവിടെയുള്ള ജപകർ പതിനാറുപേരാണ്.
ചത്വാരോ യാജകാസ്തത്ര ത്രയോവിംശതിദേവതാഃ
അവിടെ യാഗം നടത്തുന്നവർ നാലുപേരും, ആരാധിക്കേണ്ട ദേവന്മാർ ഇരുപത്തിമൂന്നും ഉണ്ട്.
ഏകാഹേനൈവ പൂജാ ച മധ്യമഃ കഥിതോ വിധിഃ
ഒരു ദിവസം മാത്രം നടത്തുന്ന ആരാധനയെ ഇടത്തരം വിധി എന്നാണ് പറയുന്നത്.
സംപൂജ്യ പൂജ്യതേ യത്ര കനിഷ്ഠോഽസൌ വിധിഃ സ്മൃതഃ
ആരാധന പൂർണ്ണമാകുന്നിടത്ത് അതിനെ ഏറ്റവും താഴ്ന്ന വിധി എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
നലിനീദീര്ഘികാഗര്തവാപീമലപ്രപാദികമ്
താമരക്കുളം, ആഴമുള്ള കുളങ്ങൾ, കിണറുകൾ, കാലുകഴുകാനുള്ള സ്ഥലങ്ങൾ—
അഗ്നികാര്യം തതഃ കൃത്വാ ന കുര്യാദ്വിധിവിസ്തരമ്
അവിടെ അഗ്നികർമ്മം നടത്തി കഴിഞ്ഞാൽ കൂടുതൽ വിപുലമായ ചടങ്ങുകൾ നടത്തേണ്ടതില്ല.
വാപ്യാദേഃ പുഷ്കരിണ്യാശ്ച ക്ഷിപേദ്ഗംഗാജലം തതഃ
കുളം അല്ലെങ്കിൽ പുഷ്കരിണിയിൽ ഗംഗാനദിയുടെ വെള്ളം ഒഴിക്കണം.
സേതുപ്രാസാദവാപീനാം പ്രതിഷ്ഠാം നൈവ കാരയേത്
പാലങ്ങൾ, കൊട്ടാരങ്ങൾ, കുളങ്ങൾ എന്നിവക്ക് പ്രതിഷ്ഠ ചെയ്യരുത്.
ത്രിഭിര്വര്ണൈഃ പ്രതിഷ്ഠാര്ഹാ ജീര്ണാനാം തു സമുദ്ഗതാഃ 2.1.9.
മൂന്നു നിറങ്ങളോടെ പഴയതും വീണ്ടും ഉയർന്നതുമായവ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് യോഗ്യമാണ്.