തത്സംഗ്രഹേപി കവിനാ നിയോക്തവ്യഃ സ ഏവ ഹി
ഇവയെല്ലാം സമാഹരിക്കുമ്പോൾ കവി ആ വ്യക്തിയെ തന്നെ നിയോഗിക്കണം.
തത്തദക്ഷരസഖ്യാനാം ബ്രഹ്മലോകാന്ന തച്ച്യുതിഃ
ആക്ഷരങ്ങളുടെ പേരുകൾ ഉച്ചരിച്ചാൽ ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ നിന്ന് വീഴൽ ഉണ്ടാകില്ല.
മോഹാത്കൃത്വാ ഹോമധേനും ദത്ത്വാ ശുദ്ധിര്ഭവിഷ്യതി
അജ്ഞാനത്തിൽ ഹോമധേനുവിന് ഹോമം നടത്തി ദാനം ചെയ്താൽ ശുദ്ധി ലഭിക്കും.
കലൌ യഃ സംഗ്രഹം കുര്യാത്പ്രസുപ്തേ ചൈവ കേശവേ ।। 2.1.8.
കലിയുഗത്തിൽ, കേശവൻ ഉറങ്ങുമ്പോൾ ആരെങ്കിലും സമാഹാരം ചെയ്താൽ—
യാവത്പ്രവര്തതേ ലോകസ്താവത്സ്വര്ഗേ മഹീയതേ
ലോകം നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം സ്വർഗത്തിൽ മഹത്വം ലഭിക്കും.
പ്രാതഃകാലേ ന കുര്വീത് തഥാ മധ്യംദിനേ ദ്വിജാഃ
പ്രഭാതത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ ഉച്ചയ്ക്ക് ഇതു ചെയ്യരുത്, ദ്വിജന്മാരേ.
മലമാസേ വിശേഷേണ സന്ധ്യയോശ്ച വിവര്ജനേ
മലമാസത്തിൽ പ്രത്യേകിച്ച്, സന്ധ്യകൾ ഉപേക്ഷിച്ചാലും,
പൂതം സ്യാത്തത്ക്ഷണാദ്വിപ്രാശ്ചതുഃ പംചാക്ഷരേണ വാ
അന്നേ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, നാല് അക്ഷരങ്ങളോ അഞ്ച് അക്ഷരങ്ങളോ ഉപയോഗിച്ചാലും ശുദ്ധി ഉണ്ടാകും.
മായാവിഭവവിന്യസ്തേ മഹാപാപകലേവരേ
മോഹത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ വലിയ പാപത്തിൽ ശരീരം ആലങ്കരിക്കുമ്പോൾ,
സ്ത്രിയോ വാ നിംദിതോ വാപി മ്ലേച്ഛോ യാതി പരാം ഗതിമ് സ ഗര്ദഭീം ഖരീം യോനിം പ്രവിശേന്നാത്ര സംശയഃ
സ്ത്രികൾ ആയാലും, അപമാനിതനായാലും, വിദേശിയായാലും, പരമാവസ്ഥയിലേക്കെത്തും; അവർ കഴുതയുടെയും കുതിരയുടെയും ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കും, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ഏകമേവാത്മകം ബ്രഹ്മ തത്പ്രകൃത്യാത്മകം ദ്വയമ്
ബ്രഹ്മം ഒറ്റതാണു, അതിന്റെ സ്വഭാവം ആത്മാവാണ്; അതിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ രണ്ടായി കാണപ്പെടുന്നു.
രുദ്ര ഏകാദശശ്ചൈവ അര്കാര്കശ്ചാപി ദ്വാദശഃ
പതിനൊന്ന് രുദ്രന്മാരും പന്ത്രണ്ടു സൂര്യന്മാരുമുണ്ട്.
തിഥ്യാത്മകം പംചദശേ ഷോഡശാഖ്യാ കലാപരാ
പതിനഞ്ചാമത് തിഥികളുടെ സ്വഭാവമുള്ളതും, പതിനാറാമത് പരമമായ കലയായും അറിയപ്പെടുന്നു.
അഷ്ടാദശാക്ഷരോ മംത്രഃ പുരാണാത്മക ഏവ ച 2.1.8.
പതിനെട്ട് അക്ഷരങ്ങളുള്ള മന്ത്രം പുരാണങ്ങളുടെ സാരമായതാണെന്ന് പറയുന്നു.
ജ്യോതിര്മയശ്ചൈകവിംശോ ദ്വാവിംശേ കേശവാര്ചനമ്
ഇരുപത്തൊന്നാമത് പ്രകാശം നിറഞ്ഞതും, ഇരുപത്തിരണ്ടാമത് കേശവനെ ആരാധിക്കേണ്ടതുമാണ്.
പംചവിംശേ ച തീര്ഥാനി ഷഡ്വിംശേ ച ത്രിയംബകഃ
ഇരുപത്തിയഞ്ചാമത് തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്; ഇരുപത്തിയാറാമത് ത്രയാംബകനെ കുറിച്ചാണ്.
ത്രിംശദ്യോഗേ ശിവഃ പ്രോക്തഃ പാതാലമേകത്രിംശകേ
മുപ്പതിന്റെ യോജനത്തിൽ ശിവനെയാണ് പറയുന്നത്; മുപ്പത്തൊന്നാമത് പാതാളം.
പംചത്രിംശേ തദംതഃ സ്യാച്ഛതേ പൂര്ണേ ദിവാകരഃ
മുപ്പത്തഞ്ചാമത് അതിന്റെ അവസാനം എത്തുന്നു; നൂറ് പൂർണ്ണമായാൽ സൂര്യൻ.
ലക്ഷേ ബ്രഹ്മാ തഥാ കോട്യാം ദേവോ നാരായണഃ പരഃ
ലക്ഷത്തിൽ ബ്രഹ്മാവും, കോടിയിൽ പരമദേവനായ നാരായണനും.
ശുദ്ധബ്രഹ്മമയം നിത്യം ജ്ഞാനരൂപം പരം മഹത് ക്ഷണേ ബ്രഹ്മമയം യാതി ഇത്യാഹ ഭഗവാന്മനുഃ
ശുദ്ധമായ ബ്രഹ്മസ്വരൂപം, നിത്യവും ജ്ഞാനരൂപവും പരമവും മഹത്തായതുമാണ്. ഒരു നിമിഷത്തിൽ അതു ബ്രഹ്മമായിത്തീരുന്നു എന്ന് ഭഗവാൻ മനു പറയുന്നു.
പൂര്തനിര്ണയവര്ണനമ് ബഹിര്വേദം തഥൈവോക്തം ശസ്തം സ്യാദ്ദ്വാപരേ കലൌ
പൂർത്തിനിർണയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരണം: വേദത്തിന് പുറത്തും ഇതേപോലെ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; ദ്വാപരയുഗത്തിലും കലിയുഗത്തിലും ഇത് പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.
ജ്ഞാനസാധ്യം തു യത്കര്മ അംതര്വേദീതി കഥ്യതേ
ജ്ഞാനത്തിലൂടെ സിദ്ധിക്കുന്ന കര്മ്മം 'അന്തരവേദം' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
പ്രപാപൂര്താദികം ചൈവ ബ്രാഹ്മണാനാം ച തോഷണമ്
കിണറുകളും കുളങ്ങളും പണിയുന്നതും, ബ്രാഹ്മണരെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.
അകാമേന കൃതം കര്മ കര്മ ച വ്യസനാദികമ്
ആഗ്രഹമില്ലാതെ ചെയ്യുന്ന കര്മ്മവും ദുരിതത്തിൽ നിന്നു ചെയ്യുന്ന കര്മ്മവും.
ധര്മസ്യ കാരണം രാജാ ധര്മമേതദ്ഭവേന്നൃപഃ
ധർമ്മത്തിന് കാരണം രാജാവാണ്; രാജാവേ, ഇതാണ് ധർമ്മം.
സപ്താശീതിര്ബഹിര്വേദീ സാരമേഷാം തൃതീയകമ്
പത്തൊമ്പതും എൺപതിയേഴും പുറത്തുള്ള വേദിക കര്മ്മങ്ങളുണ്ട്; അതിൽ മൂന്നാമത്തെത് ഉത്തമമായ ആടുകളിലൊന്നാണ്.
തഡാഗകരണം ചൈവ തൃതീയം ന ചതുര്ഥകമ്
തടാകം നിർമ്മിക്കുന്നത് മൂന്നാമത്തേതാണ്, നാലാമത്തേതല്ല.
അധിവാസഃ പ്രതിഷ്ഠാ ച ദേവതാനാമവിക്രിയാ
ദേവതകളുടെ അഭിഷേകം, പ്രതിഷ്ഠയും, അവയുടെ മാറ്റമില്ലായ്മയും.
ത്രിവിധാ സാ വിനിര്ദിഷ്ടാ ഉത്തമാ ചാഥ മധ്യമാ
അത് മൂന്നു വിധമായാണ് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്: ഉത്തമം, മധ്യമായതും.
ത്രിധാ ഭവതി സര്വത്ര പ്രതിഷ്ഠാദിവിധിര്മതഃ 2.1.9.
എവിടെയും പ്രതിഷ്ഠാദിവിധി മൂന്നു വിധമായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.