മോക്ഷചിന്താമതിക്രമ്യ യോഽന്യചിന്താപരിശ്രമഃ 2.1.5.
മോക്ഷം ചിന്തിക്കാതെ മറ്റുള്ള കാര്യങ്ങളിൽ മാത്രം പരിശ്രമിക്കുന്നവൻ—
പ്രയാഗേ വിദ്യമാനേഽപി യോഽന്യത്ര സ്നാനമാചരേത്
പ്രയാഗം മുന്നിലുണ്ടായിരിക്കുമ്പോഴും മറ്റിടത്ത് കുളിക്കുന്നവൻ—
ആയുഷസ്തു ക്ഷയാര്ഥായ ശാസ്ത്രേയമൃഷിസംമതഃ
ഇത് ആയുസ്സിന് കുറവിന് കാരണമാകുന്നു, ശാസ്ത്രവും മഹർഷികളും അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ബഹൂനി പുസ്തകാനീഹ ശാസ്ത്രാണി വിവിധാനി ച
ഇവിടെ അനേകം പുസ്തകങ്ങളും വിവിധ ശാസ്ത്രങ്ങളും ഉണ്ട്.
ബലേന ച്ഛലഛദ്മേന ഉപായേന പ്രബംധനമ്
ബലപ്രയോഗം, വഞ്ചന, ഉപായം, ക്രമീകരണം എന്നിവയാൽ.
മധുരാന്നം പ്രതിഷ്ഠാപ്യ ദൈവേ പിത്ര്യേ ച കര്മണി
ദൈവകാര്യങ്ങളിലും പിതൃകർമ്മങ്ങളിലും മധുരം ഉള്ള ഭക്ഷണം അർപ്പിക്കുന്നു.
കൃപണഃ സ തു വിജ്ഞേയോ ന സ്വര്ഗീ ന ച മോക്ഷഭാക്
അവനെ കഞ്ഞൻ എന്ന് അറിയണം; അവൻ സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും നേടില്ല.
സ ഏവ കൃപണഃ ഖ്യാതഃ സര്വധര്മബഹിഷ്കൃതഃ
അവനേ കഞ്ഞൻ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു; എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിൽ നിന്നും പുറത്താക്കപ്പെട്ടവൻ.
പിതൃമാതൃഗുരുത്യാഗീ ശൌചാചാരവിവര്ജിതഃ
അച്ഛനും അമ്മയും ഗുരുവും ഉപേക്ഷിച്ച് ശുദ്ധിയും നല്ല പെരുമാറ്റവും ഇല്ലാത്തവൻ.
ജീവത്പിതൃപരിത്യക്തം സുതം സേവന്ന വാ ക്വചിത്
ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന മാതാപിതാക്കളെ അവഗണിച്ച്, തന്റെ മകനോട് സേവനം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യാതിരിയ്ക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവൻ.
സാധ്വാചാരം ച പ്രച്ഛായ സേവനം ചാപി ദര്ശയേത് 2.1.5.
നല്ല പെരുമാറ്റം കാണിക്കുകയും, യോജിച്ച രീതിയിൽ ആദരവോടെ സേവനം ചെയ്യുകയും വേണം.
ജീവേദ്ദേവലവൃത്തിര്യഃ ഭാര്യാവിപണജീവകഃ
ദേവാലയത്തിലെ സേവനത്തിലോ ഭാര്യയെ വ്യാപാരത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചോ ജീവിക്കുന്നവൻ.
ഷഡേവ നഷ്ടാഃ ശാസ്ത്രേ ച ന സ്വര്ഗമോക്ഷഭാഗിനഃ
ഈ ആറുപേരും ശാസ്ത്രപ്രകാരം നശിച്ചവരാണ്; സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും ലഭിക്കില്ല.
ഭ്രുകുടീകുടിലഃ ക്രുദ്ധോ രുഷ്ടഃ പംചവിധോദിതഃ
ഭ്രുകൂട്ടിയ മുഖവും വളഞ്ഞ മനസ്സും കോപവും അഞ്ചു വിധം ക്രോധവും ഉള്ളവൻ.
നിദ്രാലുര്വ്യസനാസക്തോ മദ്യപഃ സ്ര്ത്രീനിഷേവകഃ
മിതമായ ഉറക്കം, ദുർവ്യസനങ്ങളിൽ ആസക്തി, മദ്യപാനം, സ്ത്രീസംഗം എന്നിവയിൽ ലിപ്തനായവൻ.
ഏകാകീ മിഷ്ടമശ്നാതി വംചകഃ സാധുനിംദകഃ
സ്വന്തമായി മധുരം കഴിക്കുന്നവൻ, വഞ്ചകനും സദ്പുരുഷരെ അപമാനിക്കുന്നവനും.
നിഗമാഗമതംത്രാണി നാധ്യാപയതി യോ ദ്വിജഃ
വേദവും ആഗമങ്ങളും തന്ത്രങ്ങളും പഠിപ്പിക്കാത്ത ദ്വിജൻ.
ശ്രുതിഃ സ്മൃതിശ്ച വിപ്രാണാം നയനേ ദ്വേ വിനിര്മിതേ
വേദവും സ്മൃതിയും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കായി സൃഷ്ടിച്ച രണ്ടു കണ്ണുകളാണ്.
വിവാദഃ സോദരൈഃ സാര്ദ്ധം പിത്രോരപ്രിയകൃദ്വദേത്
സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം വഴക്കിടുകയും മാതാപിതാക്കൾക്ക് ഇഷ്ടമല്ലാത്തത് പറയുകയും ചെയ്യുന്നവൻ.
പിശുനോ രാജഗാമീ ച ശൂദ്രസേവക ഏവ ച
പൊയ്കഥ പറയുന്നവനും രാജാവിനോടൊപ്പം പോകുന്നവനും ശൂദ്രനെ സേവിക്കുന്നവനും.
പക്വാന്നം ശൂദ്രഗേഹേ ച യോ ഭുംക്തേ സകൃദേവ വാ ।। 2.1.5.
ശൂദ്രന്റെ വീട്ടിൽ ഒരിക്കൽ പോലും പാകം ചെയ്ത ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവൻ.
അഷ്ടകുഷ്ഠാന്വിതഃ കുഷ്ഠീ ത്രികുഷ്ഠീ ശാസ്ത്രനിന്ദിതഃ
എട്ട് തരത്തിലുള്ള കുഷ്ഠരോഗം ബാധിച്ചവനും, കുഷ്ഠരോഗിയുമാണ്, മൂന്നു തരത്തിലുള്ള കുഷ്ഠം ഉള്ളവനും ശാസ്ത്രം നിന്ദിക്കുന്നവനും.
കീടവദ്ഭ്രമണം യസ്യ കുവ്യാപാരീ കുപംഡിതഃ
പുഴുവുപോലെ അലയുന്നവനും, തെറ്റായ വ്യാപാരത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നവനും, കള്ളപണ്ഡിതനും.
അവിമുക്തം പരിത്യജ്യ യോഽന്യദേശേ വസേച്ചിരമ്
അവിമുക്തം ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റൊരു ദേശത്ത് ദീർഘകാലം താമസിക്കുന്നവൻ.
കപോലേന ഹി സംയുക്തോ ഭ്രുകുടീകുടിലാനനഃ
കപ്പലും ഭ്രുകൂട്ടിയ വളഞ്ഞ മുഖവുമുള്ളവൻ.
ബ്രഹ്മസ്വഹരണം കൃത്വാ നൃപദേവ സ്വമേവ ച
ബ്രാഹ്മണസ്വത്തോ രാജാവിന്റേതോ ദേവസ്വത്തോ സ്വന്തം സ്വത്തോ മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ.
സംതര്പയതി യോഽശ്നാതി യഃ പ്രയച്ഛതി വാ ക്വചിത്
യാരെങ്കിലും എപ്പോഴെങ്കിലും ഭക്ഷണം കഴിച്ചോ, ഭക്ഷണം നൽകിയോ ചെയ്താൽ, മറ്റുള്ളവരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു.
അക്ഷരാഭ്യാസനിരതഃ പഠത്യേവ ന ബുധ്യതേ
അക്ഷരങ്ങൾ മാത്രം ആവർത്തിക്കുന്നവൻ വായിക്കുമെങ്കിലും, അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല.
വദത്യന്യത്കരോത്യന്യദ്ഗുരുദേവാഗ്രതോ യതഃ
ഗുരുവിന്റെയും ദേവന്മാരുടെയും സാന്നിധ്യത്തിൽ പോലും, ഒരുവൻ പറയുന്നത് ഒന്നായിരിക്കും, ചെയ്യുന്നത് മറ്റൊന്നായിരിക്കും.
ഷഡ്ഗുണാലംകൃതേഃ സാധോര്ദോഷാന്മൃഗയതേ ഖലഃ
ആറു ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട സന്മാർഗ്ഗികളിൽ പോലും, ദുഷ്ടൻ ദോഷങ്ങൾ അന്വേഷിക്കും.