ഉത്പന്നം തസ്യ ദേഹേഷു ഭൂയഃ കാലേന പീഡയേത്
അവരുടെ ശരീരത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്നതു കാലക്രമേണ വീണ്ടും ദുഃഖം നൽകും.
പാതാലവര്ണനമ് കല്പാഭികരണേ തത്ര സംസ്ഥിതാ ദ്വിജപുങ്ഗവാഃ
പാതാളത്തിന്റെ വിവരണം: കല്പകാലത്ത് അവിടെയുണ്ട് പ്രധാന ദ്വിജന്മാർ.
ജനലോകോ മഹര്ലോകാത്തഥാ കോടിദ്വയാത്മകഃ
മഹർലോകത്തിന് അപ്പുറം ജനലോകം ഇരുപത് ലക്ഷം ഉള്ളതാണു.
ജനലോകാത്തപോലോകഃ കോടിത്രയസമന്വിതഃ
ജനലോകത്തിന് മുകളിലാണ് തപോലോകം, അതിൽ മുപ്പത് ലക്ഷം ഉണ്ട്.
പ്രാജാപത്യാത്തു ഭൂര്ലോകഃ കോടിഷട്കേന സംയുതഃ
പ്രാജാപത്യത്തിൽ നിന്ന് ഭൂലോകം, അതിൽ അറുപത് ലക്ഷം ഉണ്ട്.
തത്ര ലോകേ ഗുരുര്ബ്രഹ്മാ വിശ്വാത്മാ വിശ്വതോമുഖഃ
അവിടെയുള്ള ലോകത്തിൽ ഗുരുവാണ് ബ്രഹ്മാവ്, സർവ്വാത്മാവും സർവ്വദിശയിലുമുള്ളവനും.
ഗായംതി യതയോ ഗാഥാ ഹ്യാസ്തികാ ബ്രഹ്മവാദിനഃ
അവിടെ യതികൾ ഗാഥകൾ പാടുന്നു; സത്യമാണെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നവരും ബ്രഹ്മത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നവരും.
ദ്വാരം തു യോഗിനാമേകം ഗച്ഛതാം പരമം പദമ്
യോഗികൾ പരമപദത്തിലേക്ക് പോകാൻ ഒരു വാതിൽ മാത്രമേ അവിടെയുണ്ടാകൂ.
സൂര്യകോടിപ്രതീകാശം പുരം തസ്യ ദുരാസദമ്
അവിടെ പത്തു കോടിയോളം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന ഒരു നഗരം ഉണ്ട്; അതിലേക്കെത്താൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്.
തത്ര നാരായണസ്യാപി ഭവനം ബ്രഹ്മണഃ പുരേ
അവിടെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ നഗരത്തിൽ നാരായണന്റെയും ഭവനം ഉണ്ട്.
സ വിഷ്ണുര്ലോകകഥിതഃ പുനരാവൃത്തിവര്ജിതഃ 2.1.3.
ലോകങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധമായ വിഷ്ണു, വീണ്ടും ജനിക്കേണ്ടതില്ലാത്തവനാണ്.
ഊര്ധ്വം ബ്രഹ്മാസനാത്പൂര്വം പരം ജ്യോതിര്മയം ശുഭമ്
ബ്രഹ്മയുടെ സിംഹാസനത്തിന് മുകളിലായി, പരമമായ, ഉജ്ജ്വലമായ, ശുഭമായ ലോകം ഉണ്ട്.
ദേവ്യാ സഹ മഹാദേവശ്ചിന്ത്യമാനോ മനീഷിഭിഃ
ദേവിയോടൊപ്പം മഹാദേവനെ ജ്ഞാനികൾ ധ്യാനിക്കുന്നു.
തത്ര തേ യാംതി നിയതാ ദ്വിജാ വൈ ബ്രഹ്മവാദിനഃ
അവിടെ, ബ്രഹ്മത്തെ വാഴ്ത്തുന്ന ദ്വിജന്മാർ ഉറപ്പോടെ എത്തുന്നു.
നിര്മമാ നിരഹംകാരാഃ കാമക്രോധവിവര്ജിതാഃ
അവർക്ക് സ്വന്തതയും അഹങ്കാരവും ഇല്ല; ആഗ്രഹവും കോപവും ഇല്ല.
ഏതേ സപ്ത മഹര്ലോകാഃ പൃഥിവ്യാം പരികീര്തിതാഃ
ഈ ഏഴ് മഹാലോകങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്.
മഹാതലം ഹൈമതലം സര്വവര്ണോപശോഭിതമ്
മഹാതലവും ഹേമതലവും എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
അനംതേന സമായുക്തം മുചുകുന്ദേന ധീമതാ
അനന്തനും ധീരനായ മുകുകുന്ദനും ചേർന്നിരിക്കുന്നു.
ശൈലം രസാതലം വിപ്രാഃ ശാംകരം ഹി രസാതലമ്
ബ്രാഹ്മണരേ, രസാതലമെന്നത് ഒരു പർവതമാണ്; ശംകരൻ തന്നെയാണ് രസാതലം.
സിതം ഹി വിതലം പ്രോക്തം തലം ചൈവ സിതേതരമ്
വിതലമെന്നത് വെളുത്തതാണെന്ന് പറയുന്നു; മറ്റൊരു വെളുത്ത ലോകവും ഉണ്ട്.
രസാതലമിതി ഖ്യാതം സര്വശോഭാസമന്വിതമ് 2.1.3.
രസാതലമെന്നത് എല്ലാ ഭംഗിയും നിറഞ്ഞതായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ശംകുകര്ണേന സംഭിന്നം തഥാ നമുചിപൂര്വകമ്
ശംകുകർണ്ണൻ തകർത്തത്, നമുചി മുമ്പിൽ വന്നത്.
തേഷാമധസ്താന്നരകാ രൌരവാദ്യാശ്ച കോടയഃ
അവയുടെ താഴെ, രൗരവം തുടങ്ങി അനേകം നരകങ്ങൾ ഉണ്ട്.
പാതാലാ നാമധശ്ചാംതേ ശേഷാഖ്യാ വൈഷ്ണവീ തനുഃ
അവയുടെ ഏറ്റവും താഴെ, പാതാലങ്ങൾ പേരോടെ ഉണ്ട്; ശേഷ എന്ന വൈഷ്ണവ ശരീരം ഉണ്ട്.
യോഽനംതഃ പഠ്യതേ ദേവോ നാഗരൂപീ ജനാര്ദനഃ
അനന്തൻ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ദേവൻ, സർപ്പരൂപത്തിലുള്ള ജനാർദനൻ.
തമാവിശ്യ മഹായോഗീ കാലസ്തദ്വദനാനലഃ
അവനിൽ പ്രവേശിച്ച്, മഹായോഗിയും, കാലവും, വാക്കിന്റെ അഗ്നിയും.
താമസീ ശാംഭവീ മൂര്തിഃ കാലാത്മാ പരമേശ്വരഃ
കറുത്ത ശാംഭവ രൂപം, കാലത്തിന്റെ സ്വഭാവം, പരമേശ്വരൻ.
ജ്യോതിശ്ചക്രവര്ണനമ് അതഃ പരം പ്രവക്ഷ്യാമി ഭൂര്ലോകസ്യ വിനിര്ണയമ്
ജ്യോതിചക്രത്തിന്റെ വിവരണം. ഇനി ഞാൻ ഭൂലോകത്തിന്റെ നിർണ്ണയം പറയുന്നു.
തദ്ദ്വീപപ്രധാനോ ജംബൂഃ പ്ലക്ഷഃ ശാല്മല ഏവ ച
അവിടെ ജംബൂ, പ്ലക്ഷ, ശാല്മല എന്നീ ദ്വീപുകൾ പ്രധാനമായവയാണ്.
ഏതേ സപ്ത മഹാദ്വീപാഃ സമുദ്രൈഃ സപ്തഭിര്വൃതാഃ
ഇവയാണ് ഏഴു വലിയ ദ്വീപുകൾ, ഏഴു സമുദ്രങ്ങൾ ചുറ്റിപ്പറ്റിയവ.