രക്തവര്ണാഃ സുവര്ണാഭാഃ പ്രവാലമണിസംനിഭാഃ
ചുവപ്പു നിറമുള്ളവരും പൊന്നുപോലെയുള്ളവരും, പവഴയും രത്നവും പോലെയുള്ളവരും —
നാനാവിചിത്രരാജീഭിരതസീവര്ണസന്നിഭാഃ 1.36.
നാനാവിധ വല്ലഭമായ വരികളുള്ളവരും അതസി നിറംപോലെയുള്ളവരുമായ സർപ്പങ്ങൾ —
കാകോദരനിഭാഃ കേചിദ്യേ ച അംജനസന്നിഭാഃ
ചിലത് കാക്കയുടെ വയറുപോലെയും, ചിലത് കാജലിന്റെ നിറംപോലെയും കാണപ്പെടുന്നു.
യസ്യ സര്പേണ ദഷ്ടസ്യ ദംശമംഗുഷ്ഠമംതരമ്
ഒരു വ്യക്തിയെ സർപ്പം കടിച്ചപ്പോൾ കടിയിടയുടെ ഇടവേള ഒരു അങ്കുഷ്ഠം അളവാണെങ്കിൽ —
യസ്യ സര്പേണ ദഷ്ടസ്യ ദംശം ദ്വ്യംഗുലമംതരമ്
ഒരു വ്യക്തിയെ സർപ്പം കടിച്ചപ്പോൾ കടിയിടയുടെ ഇടവേള രണ്ട് വിരൽ അളവാണെങ്കിൽ —
യസ്യ സര്പേണ ദഷ്ടസ്യ സാര്ധം ദ്വ്യംഗുലമzതരമ്
ഒരു വ്യക്തിയെ സർപ്പം കടിച്ചപ്പോൾ കടിയിടയുടെ ഇടവേള രണ്ട് വിരലിനേക്കാൾ കൂടുതലാണെങ്കിൽ —
അനംതഃ പ്രേക്ഷതേ പൂര്വം വാമപാര്ശ്വേ തു വാസുകിഃ
അനന്തൻ കിഴക്കോട്ട് നോക്കുന്നു, വാമപക്ഷത്ത് വാസുകി ഇരിക്കുന്നു.
ചലതേ ഭ്രമതേ പദ്മോ മഹാപദ്മോ നിമജ്ജതി
പദ്മൻ സഞ്ചരിക്കുകയും ഭ്രമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, മഹാപദ്മൻ താഴേക്ക് മുങ്ങുന്നു.
സര്വേഷാം കുരുതേ രൂപം കുലികഃ പന്നഗോത്തമഃ
പന്നഗങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ കുലികൻ എല്ലാവരുടെയും രൂപം സ്വീകരിക്കുന്നു.
ദക്ഷിണാ തക്ഷകസ്യോക്താ കര്കോടസ്യ തു നൈര്ഋതീ ഉത്തരാ ശംഖപാലസ്യ ഐശാനീ കംബലസ്യ തു
തക്ഷകന്റെ ദിശ ദക്ഷിണമാണ്, കർക്കോട്ടകന്റെ ദിശ നൈർത്യയാണ്; ശംഖപാലന്റെ ദിശ ഉത്തരമാണ്, കംബലന്റെ ദിശ ഈശാനമാണ്.
അനംതസ്യ ഭവേത്പദ്മം വാസുകേഃ സ്യാത്തഥോത്പലമ്
അനന്തന് പദ്മം ഉണ്ട്, വാസുകിക്ക് അതുപോലെ ഉത്പലം ഉണ്ട്.
പദ്മസ്യ തു ഭവേത്പദ്മം ശൂലം പദ്മേതരസ്യ തു 1.36.
പദ്മന് പദ്മം ഉണ്ട്, പദ്മനല്ലാത്തവനു കുന്തം ഉണ്ട്.
അനംതകപിലൌ വിപ്രൌ ക്ഷത്രിയൌ ശംഖവാസുകീ പദ്മകര്കോടകൌ ശൂദ്രൌ സദാ ജ്ഞേയൌ മനീഷിഭിഃ
അനന്തനും കപിലനും ബ്രാഹ്മണരാണ്, ശംഖനും വാസുകിയും ക്ഷത്രിയരാണ്; പദ്മനും കർക്കോട്ടകനും ശൂദ്രരാണ്, ജ്ഞാനികൾ എപ്പോഴും ഇങ്ങനെ അറിയണം.
അനംതകുലികൌ വര്ണതോ ബ്രഹ്മസംഭവൌ
അനന്തനും കുലികനും വർണ്ണത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്.
തക്ഷകശ്ച മഹാപദ്മ ഈഷത്പീതൌ ബഭൂവതുഃ
തക്ഷകനും മഹാപദ്മനും അല്പം മഞ്ഞനിറമുള്ളവരായി മാറി.
ഹയം യാനം വൃഷം ഛത്രം രാജാനമഥ പാവകമ്
കുതിര, വാഹനമൊന്ന്, കാള, കുട, രാജാവ്, അഗ്നി ഇവയാണ്.
പൂര്ണകുമ്ഭഃ പതാകാ ച കാംചനം മണയസ്തഥാ ഏതേഷാം ദര്ശനം ശ്രേഷ്ഠം കന്യാ ചൈകപ്രസൂയികാ
നിറഞ്ഞ കലശം, പതാക, പൊന്നു, രത്നങ്ങൾ, ഇവയുടെ ദർശനം ഉത്തമമാണ്; ഒരേ അമ്മയിൽ ജനിച്ച കന്യയും അതുപോലെ.
ചതുഃഷഷ്ടിഃ സമാഖ്യാതാ ഭോഗിനോ യേ തു പന്നഗാഃ । അദൃശ്യാസ്തേഷു ഷട്ത്രിംശദ്ദൃശ്യാസ്ത്രിംശന്മഹീചരാഃ
നാല്പത്തിയെട്ട് പന്നഗങ്ങൾ അനുഭവഭോക്താക്കളായി പറയപ്പെടുന്നു; അവയിൽ മുപ്പത്താറ് കാണാനാവാത്തവയും മുപ്പത് ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവയുമാണ്.
വിംശച്ച സ്രഗ്വിണഃ പ്രോക്താഃ സപ്ത മംഡലിനസ്തഥാ । രാജീവന്തോ ദശ പ്രോക്താ ദര്വ്യഃ ഷോഡശ പംച ച
ഇരുപത് പുഷ്പമാല ധരിച്ചവരാണെന്ന് പറയുന്നു, ഏഴ് വട്ടം ചുറ്റിയവരും, പത്ത് താമരപോലെയുള്ളവരും, പതിനാറും അഞ്ചും ചേർന്ന് ദർവ്യ എന്നറിയപ്പെടുന്നവരും ഉണ്ട്.
ദുംദുഭോ ഡുംഡുഭശ്ചൈവ ചേടഭശ്ചേംദ്രവാഹനഃ ഏവമേവ തു സര്പാണാം ശതദ്വിനവതി സ്മൃതമ്
ദുണ്ടുഭി, ദുണ്ടുഭൻ, ചേടഭൻ, ഇന്ദ്രവാഹനം ഇവയും; ഇങ്ങനെ പാമ്പുകളിൽ നൂറിനൊമ്പതുപത് പേരാണ് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്.
വരാഹകര്ണീം ഗജപിപ്പലീം ച ഗാംധാരികാം പിപ്പലദേവദാരു
വരാഹകർണി, ഗജപിപ്പലി, ഗാന്ധാരിക, പിപ്പല, ദേവദാരു ഇവയാണ്.
ലക്ഷണം സര്വൈനാഗാനാം രൂപവര്ണൌ വിഷം തഥാ ॥ 1.36.
എല്ലാ നാഗങ്ങളുടെയും ലക്ഷണം, രൂപം, വർണ്ണം, വിഷം എന്നിവയാണ്.
തസ്മാത്സംപൂജയേന്നാഗാന്സദാ ഭക്ത്യാ സമന്വിതഃ
അതിനാൽ, നാഗങ്ങളെ എല്ലായ്പ്പോഴും ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കണം.
ശ്രാവണേ മാസി പംചമ്യാം ശുക്ലപക്ഷേ നരാ ധിപ । ദ്വാരസ്യോഭയതോ ലേഖ്യാ ഗോമയേന വിഷോല്ബണാഃ
ശ്രാവണമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ അഞ്ചാം തീയതിയിൽ, പുരുഷന്മാർ വാതിലിന്റെ ഇരുവശത്തും പശുവിന്റെ ചാണകത്തോടെ ഭയങ്കരമായ പാമ്പുകളുടെ ചിത്രം വരയ്ക്കണം.
പൂജയേദ്വിധിവദ്ദ്വാരം ദധിദൂര്വാക്ഷതൈഃ കുശൈഃ । ഗംധപുഷ്പോപഹാരൈശ്ച ബ്രാഹ്മണാനാം ച തര്പണൈഃ
ദ്വാരം തൈര്, ദർഭ, അക്ഷത, ദൂർവ, സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, പുഷ്പങ്ങൾ, ഭോജനങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ടും, ബ്രാഹ്മണരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയും യഥാവിധി പൂജിക്കണം.
യേ ത്വസ്യാം പൂജംതീഹ നാഗാന്ഭക്തിപുരഃസരാഃ।। ന തേഷാം സര്വപതോ വീര ഭയം ഭവതി കര്ഹിചിത്
ഇവിടെ ഭക്തിപൂർവ്വം നാഗങ്ങളെ ആരാധിക്കുന്നവർക്ക്, വീരാ, എപ്പോഴും ഏതു ദിശയിലും ഭയമൊന്നും ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
അഥാലേഖ്യ നരോ നാഗാന്കൃഷ്ണവര്ണാദിവര്ണകൈഃ
ഇപ്പോൾ, ഒരാൾ കറുത്ത നിറം മുതലായ നിറങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് നാഗങ്ങളെ വരയ്ക്കണം.
പൂജയേദ്ഗംധപുഷ്പൈശ്ച സര്പിഃ പായസഗുഗ്ഗുലൈഃ
അവരെ സുഗന്ധമുള്ള വസ്തുക്കളാൽ, പുഷ്പങ്ങളാൽ, നെയ്യാൽ, പായസത്താൽ, ഗുഗ്ഗുലു ധൂപത്താൽ ആരാധിക്കണം.
ആസപ്തമാത്കുലാത്തസ്യ ന ഭയം നാഗതോ ഭവേത്
അവന്റെ കുടുംബത്തിൽ ഏഴു തലമുറ വരെ നാഗങ്ങളിൽ നിന്നു ഭയമൊന്നും ഉണ്ടാകില്ല.
ഇതി ശ്രീഭവിഷ്യേ മഹാപുരാണേ ശതര്ദ്ധസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം ബ്രാഹ്മേ പര്വണി പംചമീകല്പേ ഭാദ്രപദികനാഗപഞ്ചമീവ്രതവര്ണനം നാമ സപ്തത്രിംശോധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീഭവിഷ്യ മഹാപുരാണത്തിലെ ബ്രാഹ്മപർവ്വത്തിൽ, പഞ്ചമിദിനത്തിലെ ഭാഗത്തിൽ, ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ നാഗപഞ്ചമി വ്രതത്തിന്റെ വിവരണം ഉള്ള മുപ്പത്തിയേഴാമത്തെ അധ്യായം സമാപിച്ചു.