ദാനമേതത്പ്രശംസംതി സ്ത്രീണാം രാജ ന്വിശേഷതഃ
രാജാവേ, സ്ത്രീകൾക്കിടയിൽ ഈ ദാനം പ്രത്യേകമായി പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.
കൃഷ്ണേഷ്ടസുംദരദരീസ്രവണാകുലേന ഗംധര്വസിദ്ധവനിതാശതസേവിതേന
കൃഷ്ണൻ, അതിമനോഹരനും എല്ലാവർക്കും ഇഷ്ടനുമായവൻ, മനോഹരമായ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമായ ഗുഹയിൽ, നൂറുകണക്കിന് ഗന്ധർവ, സിദ്ധ, ദേവസ്ത്രികൾ സേവിക്കുന്നവനായി അവിടെ വസിക്കുന്നു.
ഹേമാചലദാനവിധിവര്ണനമ് യസ്യ പ്രസാദാദ്ഭവനം വൈരിച്യം യാതി മാനവഃ
ആരുടെയൊക്കെയാണു കൃപയാൽ മനുഷ്യൻ വിരിഞ്ചിയുടെ ലോകം പ്രാപിക്കാറുള്ളത്.
ഉത്തമഃ പലസാഹസ്രോ മധ്യമഃ പഞ്ചഭിഃ ശതൈഃ
ഏറ്റവും ഉത്തമൻ ആയവൻ ആയിരം പള വസ്തുക്കൾ ദാനം ചെയ്യുന്നു; മധ്യസ്ഥൻ അഞ്ചു നൂറ് പള നൽകുന്നു.
ദദ്യാദേകപലാദൂര്ധ്വം യഥാശക്ത്യാ വിചക്ഷണഃ
വിചക്ഷണനായവൻ തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് കുറഞ്ഞത് ഒരു പളയെങ്കിലും ദാനം ചെയ്യണം.
വിഷ്കംഭശൈലാംസ്തദ്വച്ച കൃത്വാ മംത്രമുദീരയേത്
അതു പോലെ തന്നെ വിഷ്കംഭപർവ്വതങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച് മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം.
യസ്മാദനംതഫലദസ്തസ്മാത്പാഹി ശിലോച്ചയ
അനന്തഫലങ്ങൾ നൽകുന്നവനേ, കല്ലുകളുടെ കൂമ്പാരമേ, എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
ഹേമപര്വതരൂപേണ തസ്മാത്പാഹി നഗോത്തമ
സ്വർണ്ണപർവ്വതത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ ഉത്തമനഗമേ, എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
സ യാതി പരമം സ്ഥാനം യത്ര ദേവോ മഹേശ്വരഃ
അവൻ മഹേശ്വരൻ വസിക്കുന്ന പരമസ്ഥലത്തെ പ്രാപിക്കും.
ഹേമാചലാത്പരം ദാനം ന ചാന്യദ്വിദ്യതേ ക്വചിത്
ഹേമാചലദാനത്തേക്കാൾ വലിയ ദാനം മറ്റൊന്നും എവിടെയും ഇല്ല.
ഹൈമം മഹീംദ്രമണിശൃംഗശതൈരുപേതം ലോകാധിപാഷ്ടകയുതം സഹിതം മുനീന്ദ്രൈഃ
പതിനായിരം ലോകാധിപന്മാരോടും മഹാമുനികളോടും കൂടെ, നൂറ്റാണ്ടുകണക്കിന് സ്വർണ്ണവും രത്നങ്ങളും നിറഞ്ഞ പർവ്വതശിഖരങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടത്.
തിലാചലദാനവിധിവര്ണനമ് യത്പ്രദാനാന്നരോ യാതി വിഷ്ണുലോകമനുത്തമമ്
ഏത് ദാനം നൽകിയാൽ മനുഷ്യൻ അതുല്യമായ വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിക്കും.
തിലാഃ പവിത്രമതുലം പവിത്രാണാം ച പാവനമ്
എള്ള് വിശുദ്ധവും, അതുല്യവും, വിശുദ്ധികളിൽ ഏറ്റവും വിശുദ്ധിയുള്ളതുമാണ്.
മധുകൈടഭനാമാനാവാസ്താം ദിതിസുതൌ പുരാ
പണ്ടുകാലത്ത് മധു, കൈടഭൻ എന്ന പേരുള്ള ദിതിയുടെ രണ്ടു മക്കളുണ്ടായിരുന്നു.
സഹസ്രം കില വര്ഷാണാം ന വ്യജീവത ദാനവഃ
ആ ദാനവൻ ആയിരം വർഷം ജീവിച്ചില്ല.
പതിതശ്ച ധരാപൃഷ്ഠേ കണശോ ലവശസ്തഥാ
അവൻ ഭൂമിയിൽ ധാരാളം കണികകളായി വീണു.
ഹതശ്ച ഹരിണാ യുദ്ധേ സ മധുര്ബലിനാം വരഃ
ശക്തന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അവൻ യുദ്ധത്തിൽ ഹരിയാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
മേദിനീതി തതഃ സംജ്ഞാമവാപാചല ധാരിണീ
അതിനാൽ, പർവ്വതങ്ങളെ ചുമക്കുന്ന ഭൂമി 'മേദിനി' എന്ന പേര് നേടി.
സ്തുതിഭിശ്ച പരം സ്തുത്വാ ഊചുസ്ത്രിദശപുംഗവമ് ദേവാ ഊചുഃ ത്വയാ ധൃതം ജഗദ്ദേവ ത്വയാ സൃഷ്ടം തഥൈവ ച
സ്തുതികളാൽ വല്ലാതെ വാഴ്ത്തി, ദേവന്മാർ അമരന്മാരിൽ പ്രധാനനായ ദേവനോടു പറഞ്ഞു: ദേവാ, നീ ലോകം ചുമക്കുന്നു, അതുപോലെ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തു.
ത്വയീശ ലീയതേ സര്വം ത്വയൈവ മധുസൂദന
മധുസൂദനാ, ഇശ്വരനേ, എല്ലാം നിന്നിൽ ലയിക്കുന്നു, എല്ലാം നിനക്കാലാണ്.
പാലയംതു ച ദേവേശ ഹവ്യകവ്യാനി സര്വദാ 4.199.
ദേവന്മാരുടെ പ്രഭുവേ, ദൈവങ്ങൾക്കും പിതൃകൾക്കും അർപ്പിക്കുന്ന ഭോജനങ്ങൾ എന്നും സംരക്ഷിക്കണമേ.
നഹി ദൈത്യാഃ പിശാചാ വാ വിപ്രം കുര്വംതി ഭാരത
ഭാരതവംശജനായ ബ്രാഹ്മണനെ അസുരന്മാരോ, ഭൂതങ്ങളോ ഒരിക്കലും ദോഷം ചെയ്യില്ല.
ശ്രുത്വാ സുരാണാം തദ്വാക്യം വിഷ്ണുസ്താനിദമബ്രവീത്
ദേവന്മാരുടെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടു വിഷ്ണു അവരോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ശുക്ലപക്ഷേ തു ദേവാനാം സംപ്രദദ്യാത്തിലോദകമ്
ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ ദേവന്മാർക്ക് എള്ള് ചേർത്ത വെള്ളം അർപ്പിക്കണം.
തിലൈഃ സപ്താഷ്ടഭിര്വാപി സമര്പിതജലാംജലിഃ
ഏഴോ എട്ടോ എള്ള് ചേർത്ത് വെള്ളം കൈയിലെടുത്ത് അർപ്പിക്കണം.
ശ്വകാകോപഹതം യച്ച പതിതാദിഭിരേവ ച
നായ്ക്കളാൽ, കാക്കകളാൽ, അശുദ്ധരാൽ അശുദ്ധമായതൊന്നും—
ഏതൈര്മൃതൈസ്തിലൈര്യസ്തു കൃത്വാ പര്വതമുത്തമമ്
ഇങ്ങനെ മരിച്ച എള്ളുകൾകൊണ്ട് ആരെങ്കിലും വലിയ ഒരു പർവ്വതം നിർമ്മിച്ചാൽ—
ഉത്തമോ ദശഭിര്ദ്രോണൈര്മധ്യമഃ പംചഭിര്മതഃ
പത്ത് ദ്രോണം എടുക്കുന്നത് ഏറ്റവും ഉത്തമം, അഞ്ചു ദ്രോണം എടുക്കുന്നത് മധ്യസ്ഥം എന്നാണ് പറയുന്നത്.
പൂര്വവച്ചാപരം സര്വം വിഷ്കംഭപര്വതാദികമ്
മുന്പൊക്കെയായി ശേഷിക്കുന്നതൊക്കെയും, അതായത് താങ്ങുപർവ്വതം മുതലായവയും ചെയ്യണം.
യസ്മാന്മധുവധേ വിഷ്ണോര്ദേഹസ്വേദസമുദ്ഭവാഃ
മധുവിനെ കൊല്ലുമ്പോൾ വിഷ്ണുവിന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നുള്ള വിയർപ്പിൽ നിന്നാണ് എള്ള് ഉത്ഭവിച്ചത്.