തതോ യജ്ഞാവസാനേ തു ദീനാംധാദീഞ്ജഡാന്കൃശാന്
യജ്ഞം കഴിഞ്ഞ്, ദരിദ്രന്മാർക്കും, കുരുടന്മാർക്കും, മൂക്കന്മാർക്കും, ക്ഷീണിച്ചവർക്കും,
അനേനൈവ വിധാനേന സംകല്പ്യ രഥമുത്തമമ്
ഇതേ വിധത്തിൽ ഉത്തമ രഥം ദാനം ചെയ്യാൻ മനസ്സിൽ ഉറപ്പു വരുത്തണം.
തദേവ ഹോമദ്രവ്യം ച ഹോമമംത്രാസ്ത ഏവ ഹി
അത് തന്നെയാണ് ഹോമത്തിനുള്ള ദ്രവ്യവും, അതേ മന്ത്രങ്ങളുമാണ് ഹോമത്തിനും ഉപയോഗിക്കേണ്ടത്.
ഹയൌ ലക്ഷണസംയുക്തൌ ഖലീനാലംകൃതാനനൌ
ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ള കുതിരകൾ അലങ്കരിച്ച കബളവും മുഖവും ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.
സുപ്രഗ്രഹയുതൌ യോജ്യൌ ദാതാ തസ്മിന്നഥോത്തമേ
നന്നായി പരിശീലിപ്പിച്ചും ചങ്ങലകെട്ടിയും, അവയെ ആ ഉത്തമ രഥത്തിൽ യോജിപ്പിക്കണം.
നമോസ്തു തേ വേദതുരംഗമായ ത്രയീമയായ ത്രിഗുണാത്മകായ 4.180.
വേദങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും, മൂന്നു ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളതുമായ വേദാശ്വനേ, നിനക്കു വന്ദനം.
രഥോഽയം സവിതാ സാക്ഷാദ്വേദാശ്ചാമീ തുരംഗമാഃ
ഈ രഥം സാവിതൃദേവൻ തന്നെയാണ്; അതിന്റെ കുതിരകൾ വേദങ്ങൾ തന്നെയാണ്.
ഇത്യുച്ചാര്യ തതസ്തസ്മിന്രഥേ ബ്രാഹ്മണസത്തമമ്
ഇങ്ങനെ ഉച്ചരിച്ച ശേഷം, ആ രഥത്തിൽ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ—
അനേന വിധിനാ യസ്തു ദദ്യാദ്വാജിരഥം ബുധഃ
ഈ വിധം അനുസരിച്ച് ആരെങ്കിലും ബുദ്ധിമാനായി കുതിരരഥം ദാനം ചെയ്താൽ—
സര്വപാപവിനിര്മുക്തഃ സര്വാമയവിവര്ജിതഃ
അവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകുകയും എല്ലാ രോഗങ്ങളും വിട്ടുമാറുകയും ചെയ്യും.
അപ്സരോഗണസംകീര്ണേ വിമാനേ സൂര്യവര്ചസേ
അപ്സരസ്മാരുടെ കൂട്ടത്തോടെ നിറഞ്ഞ പ്രകാശമുള്ള ആകാശവിമാനത്തിൽ—
പുണ്യക്ഷയാദിഹാഭ്യേത്യ രാജാ ഭവതി ധാര്മികഃ
പുണ്യം തീർന്നാൽ, അവൻ ഇവിടെ വന്ന് ധാർമ്മികനായ രാജാവാകുന്നു.
ഗജേനൈകേന നിര്ദിഷ്ടഃ കശ്ചിദ്ഗജരഥോ നൃപ
ഏതോ രാജാവിന് ഒരൊറ്റ ആനയുള്ള രഥം ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു.
ദാനമംത്രാസ്ത ഏവോക്താഃ ഫലം തത്ര നിഗദ്യതേ
ദാനമന്ത്രങ്ങൾ ഇതുവരെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അതിന്റെ ഫലവും ഇപ്പോൾ പറയുന്നു.
യച്ഛംതി യേ രഥവരം സുധുരാക്ഷചക്രം വിക്രാംതവാരണയുതം തുരഗാന്വിതം വാ
ശക്തമായ അക്ഷവും ചക്രവും ഉള്ള, വലിയ ആനകൾക്കോ കുതിരകൾക്കോ കൂട്ടിയ മനോഹരമായ രഥം ദാനം ചെയ്യുന്നവർ—
ഇതി ശ്രീഭവിഷ്യേ മഹാപുരാണ ഉത്തരപര്വണി ശ്രീകൃഷ്ണയുധിഷ്ഠിരസംവാദേ ഗജരഥാ ശ്വരഥദാനവിധിവര്ണനം നാമാശീത്യുത്തരശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീഭവിഷ്യ മഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരപർവ്വത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണനും യുദിഷ്ഠിരനും നടത്തിയ സംഭാഷണത്തിൽ, 'ആനയുടെയും കുതിരയുടെയും രഥം ദാനം ചെയ്യാനുള്ള വിധി' എന്ന അശീത്യൊത്തരശതമാധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
കാലപുരുഷദാനവിധിവര്ണനമ് യുധിഷ്ഠിര ഉവാച ദാനാന്യന്യാനി മേ കൃഷ്ണ കഥയസ്വ യദൂത്തമ
കാലപുരുഷനു ദാനം ചെയ്യാനുള്ള വിധിയുടെ വിവരണം
സംസാരസാഗരോത്താരഹേതുഭൂതോഽസി മാധവ
യുദിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണാ, യദുക്കുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, മറ്റേതെങ്കിലും ദാനങ്ങൾ എന്നോട് പറയൂ.
പുനരേവ പ്രവക്ഷ്യാമി യദ്യസ്തി തവ കൌതുകമ്
മാധവാ, സംസാരസമുദ്രം കടക്കാൻ നിനക്ക് കാരണമാണ്.
കഥിതാനി മയാ തുഭ്യം കഥയിഷ്യാമി യാനി ച
നിനക്ക് ഇനിയും ആവേശമുണ്ടെങ്കിൽ, ഞാൻ വീണ്ടും പറയാം.
കാമ്യോ ദാനവിധിഃ പാര്ഥ ക്രിയമാണഃ പ്രയത്നതഃ
നിനക്ക് ഞാൻ പറഞ്ഞതും ഇനി പറയാനിരിക്കുന്നതും ഞാൻ വിശദീകരിക്കും.
ജ്ഞേയം നിഷ്കശതം സര്വദാനേഷു വിധിരുത്തമഃ
പാർഥാ, ആഗ്രഹത്തോടെ പരിശ്രമപൂർവ്വം ചെയ്യുന്ന ദാനവിധി എല്ലായ്പ്പോഴും ഉത്തമമാണ് എന്ന് അറിയണം.
ഏവം വൃക്ഷരഥേംദ്രാണാം ധേനോഃ കൃഷ്ണാജിനസ്യ ച
ഇങ്ങനെ വൃക്ഷരഥങ്ങൾക്കും, പശുക്കൾക്കും, കൃഷ്ണമൃഗത്വക്കത്തിനും—
അതോഽന്യൂനേന യോ ദദ്യാന്മഹാദാനം നരാധിപ
ഇതിൽ കുറവില്ലാതെ മഹാദാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ—
ആദൌ താവത്പ്രവക്ഷ്യാമി കാലാഖ്യം പുരുഷം തവ
ആദ്യം, കാലം എന്ന പേരിലുള്ള ആ മഹാത്മാവിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ നിന്നോട് വിശദീകരിക്കാം.
അര്ധ്യപ്രദാനമംത്രോക്ത മാത്മപ്രതികൃതിസ്തഥാ 4.181.
നിർദ്ദേശിച്ച മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, തനിക്കു തുല്യമായ ഒരു പ്രതിമയോടൊപ്പം ദാനം നടത്തണം.
സര്വദാനോത്തമം രാജന്കൃഷ്ണാജിനമഥാഷ്ടമമ്
രാജാവേ, എല്ലാ ദാനങ്ങളിലും എട്ടാമത്തേതായ കൃഷ്ണമൃഗചർമ്മം ഏറ്റവും ഉത്തമമാണ്.
ഏതത്തേ ദാനദശകം വേദ്മി പാര്ഥിവസത്തമ
ഇതാണു ഞാൻ അറിയുന്ന പത്ത് വിധത്തിലുള്ള ദാനം, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.
ദാനാദൃതേ നോപകാരോ വിദ്യതേ ധനിനോഽപരഃ
ദാനം ഒഴികെ, സമ്പന്നന്മാർക്ക് മറ്റെന്തുവഴിയും ഉപകാരമൊന്നും ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല.
കൂപ ഉല്ലിഖ്യമാനോഽപി ഭവത്യേവ ബഹൂദകഃ
ഒരു കിണർ എത്രയേറെ വെള്ളം എടുത്താലും, അതിൽ വെള്ളം നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്നു.