സ്വര്ണശൃംഗീം രൌപ്യഖുരാം മുക്താലാങ്ഗൂലഭൂഷിതാമ് പ്രസൂയമാനാം ഗാം ദത്ത്വാ മഹത്പുണ്യഫലം ലഭേത്
പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കൊമ്പുകളും വെള്ളിയാൽ ഉള്ള കുതിരകളും മുത്തുകൊണ്ടുള്ള വാലും ഉള്ള പശുവിനെ ദാനം ചെയ്താൽ വലിയ പുണ്യഫലം ലഭിക്കും.
യാവംതി ധേനുരോമാണി വത്സസ്യാപി നരാധിപ
മനുഷ്യരാജാ, ഒരു പശുവിനും അതിന്റെ കിടാവിനുമുള്ള ഓരോ രോമവും പോലെ—
പിതൄന്പിതാമഹാംശ്ചൈവ തഥൈവ പ്രപിതാമഹാന് 4.158.
അത്രയേറെ പിതാക്കന്മാർക്കും പിതാമഹന്മാർക്കും പ്രപിതാമഹന്മാർക്കും അതുപോലെ തന്നെ ഉപകാരമാകും.
ഘൃതക്ഷീരവഹാ നദ്യോ ദധിപായസകര്ദമാഃ
നെയ്യും പാൽക്കൊണ്ടും ഒഴുകുന്ന നദികളും, തൈരും പാൽക്കൊണ്ടും മണ്ണും നിറഞ്ഞവയും—
യോ ദദാതി സുവര്ണേന ബഹുനാ സഹ ഭാവിനീമ്
ആർ എങ്കിൽ ധാരാളം പൊന്നും കൂടെ ഫലപ്രദമായ പശുവും ദാനം ചെയ്യുന്നു—
ന ദേയാ ദുര്ബലാ രാജന്ധേനുര്നൈവാല്പദക്ഷിണാ
രാജാവേ, ദുർബലമായ പശുവോ, വളരെ കുറവ് ദക്ഷിണയോ ഉള്ളത് ദാനം ചെയ്യരുത്.
സ്ത്രിയശ്ച ത ചംദ്രസമാനവക്ത്രാഃ പ്രതപ്തജാംബൂനദതുല്യവര്ണാഃ
ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖവും, ഉരുക്കിയ പൊന്നിനേക്കാൾ മനോഹരമായ വർണ്ണവും ഉള്ള സ്ത്രീകളും—
ഗോസഹസ്രപ്രദാനവിധിവര്ണനമ് കസ്മിന്കാലേ പ്രദാതവ്യം കഥം ദേയം ച തദ്ഭവേത്
ആയിരം പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്യേണ്ട വിധി: എപ്പോൾ ദാനം ചെയ്യണം, എങ്ങനെ ചെയ്യണം എന്നതിന്റെ വിവരണം.
ബ്രഹ്മണാ സൃജതാ ലോകാന്വൃത്തിഹേതോഃ പ്രജേശ്വര
ജനങ്ങളുടെ അധിപനേ, ലോകങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കാൻ ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടിച്ചപ്പോൾ—
യാസാം മൂത്രപുരീഷേണ ദേവതായതനാന്യപി
അവയുടെ മൂത്രവും മലവും കൊണ്ടു പോലും ദേവതകളുടെ ആലയങ്ങൾ ശുദ്ധമാകുന്നു—
മൂലം യജ്ഞസ്യ കാമ്യസ്യ സര്വദേവമയാഃ ശുഭാഃ
അവയാണ് ഇഷ്ടയജ്ഞങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനം, ശുഭവും എല്ലാ ദേവതകളുടെയും രൂപവും.
ബ്രാഹ്മണാശ്ചൈവ ഗാവശ്ച കുലമേകം ദ്വിധാ കൃതമ്
ബ്രാഹ്മണരും പശുക്കളും ഒരു കുടുംബം തന്നെയാണ്, രണ്ട് ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നത്.
യാസാം പുത്രൈര്ധൃതാ ലോകാ ധാരിതാഃ സര്വദേവതാഃ
അവയുടെ മക്കളുടെ വഴി ലോകങ്ങളും എല്ലാ ദേവതകളും നിലനിൽക്കുന്നു.
ഏകാഽപി ഗൌര്ഗുണോപേതാ കൃത്സ്നം താരയതേ കുലമ്
ഗുണമുള്ള ഒരു പശു പോലും മുഴുവൻ കുടുംബത്തെയും രക്ഷിക്കുന്നു.
സുവത്സാ സുദുഹാ ചൈവ പാപരോഗവിവര്ജിതാ
അവൾക്ക് നല്ല കിടാവുണ്ട്, ധാരാളം പാൽ നൽകുന്നു, പാപകരമായ രോഗങ്ങൾ ഒന്നും ഇല്ല.
കിം പുനര്ദശ യോ ദദ്യാച്ഛതം വാ വിധിപൂര്വകമ്
പിന്നെ, നിർദ്ദേശിച്ച വിധിപ്രകാരം പത്ത് അല്ലെങ്കിൽ നൂറ് പശുക്കൾ നൽകുന്നവന്റെ ഫലമോ?
ഗോസഹസ്രം പുരാ ദത്തം നഹുഷേണ മഹീഭൃതാ 4.159.
പണ്ടു മഹാരാജാവായ നഹുഷൻ ആയിരം പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്തിരുന്നു.
ഗംഗാതീരേ മഹദ്ദത്തമദിത്യാ പുത്രകാമ്യയാ
പുത്രസന്താനത്തിനായി ആദിത്യൻ ഗംഗാതീരത്ത് വലിയൊരു ദാനം നടത്തി.
ശ്രൂയതേ പിതൃഭിര്ഗീതാ ഗാഥാസ്താഃ ശൃണു ഭൂപതേ
പിതാക്കന്മാർ ആ ഗാഥകൾ പാടിയതായി കേൾക്കുന്നു; രാജാവേ, അവ കേൾക്കൂ.
യദി കശ്ചിത്കുലേഽസ്മാകം ഗോസഹസ്രം പ്രദാപയേത്
നമ്മുടെ കുടുംബത്തിൽ ആരെങ്കിലും ആയിരം പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്വാൻ ഇടയാക്കുകയാണെങ്കിൽ,
ദുഹിതാ വാ കുലേ കാചിദ്ഗോസഹസ്രപ്രദായിനീ
അല്ലെങ്കിൽ കുടുംബത്തിലെ ഏതെങ്കിലും മകൾ ആയിരം പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്വാളായാൽ,
അതഃ പരം പ്രവക്ഷ്യാമി യജ്ഞം വൈ സര്വകാമികമ്
ഇതിനു ശേഷം എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറുന്ന യജ്ഞത്തെ ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം.
തീര്ഥേ ഗോഷ്ഠേ ഗൃഹേ വാപി മംഡപം കാരയേച്ഛുഭമ്
തീർത്ഥത്തിൽ, പശുശാലയിൽ, അല്ലെങ്കിൽ വീട്ടിൽ തന്നെ, ഒരിടത്ത് ശുഭമായ ഒരു മണ്ഡപം പണിയണം.
തന്മധ്യേ കാരയേദ്വേദിം ചതുര്ഹസ്താമനൂപമാമ്
അത്ക്കുള്ളിൽ, നാലു മുഴ നീളമുള്ള, സുന്യസ്തമായ ഒരു വേദി നിർമ്മിക്കണം.
പൂര്വോത്തരേഽഥദിഗ്ഭാഗേ ഗ്രഹവേദിം പ്രകല്പയേത്
വേദിയുടെ കിഴക്കേയും വടക്കേയും ഭാഗത്ത് ഗ്രഹവേദി ഒരുക്കണം.
ബ്രഹ്മാ വിഷ്ണുശ്ച രുദ്രശ്ച പൂജ്യാഃ പ്രഥമമേവ ഹി
ആദ്യം ബ്രഹ്മാവിനെയും, വിഷ്ണുവിനെയും, രുദ്രനെയും ആരാധിക്കണം.
ചത്വാരോ വാ മഹാരാജ ഉപാധ്യായശ്ച പംചമഃ 4.159.
അല്ലെങ്കിൽ, മഹാരാജാവേ, നാലുപേരും അഞ്ചാമനായി ഉപാധ്യായനും ചേർന്നിരിക്കും.
ശോഭിതാശ്ഛത്രസംപന്നാസ്താമ്രപാത്രദ്വയാന്വിതാഃ
അവർ കുടകളും, രണ്ട് താമ്രപാത്രങ്ങളും അണിഞ്ഞ് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കും.
വേദ്യാഃ പൂര്വോത്തരേ ഭാഗേ ശിവകുംഡം നിയോജയേത്
വേദിയുടെ കിഴക്കേയും വടക്കേയും ഭാഗത്ത് ശിവകുണ്ടം സ്ഥാപിക്കണം.
കാര്യം കുരുകുലശ്രേഷ്ഠ തതോ ഹോമം സമാരഭേത്
കുരുകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഇത് ചെയ്തശേഷം ഹോമം ആരംഭിക്കണം.