ഈതയോ ന പ്രവര്തംതേ തസ്മാന്മൃത്യുകൃതം ഭയമ് ഭുക്ത്വാ രാജ്യം ചിരംകാലമിന്ദ്രലോകേ മഹീയതേ
അവനു തടസ്സങ്ങൾ ഉണ്ടാകില്ല; അതുകൊണ്ട് മരണഭയം അകറ്റപ്പെടും. ദീർഘകാലം രാജ്യം ഭോഗിച്ച്, ഇന്ദ്രലോകത്ത് അവൻ ആദരിക്കപ്പെടും.
രാഷ്ട്രേ പുരേ ച നഗരേ സുരരാജകേതോര്യത്രോത്സവോ നൃപജനൈഃ ക്രിയതേ സമേത്യ
രാജ്യത്തിലും നഗരത്തിലും പട്ടണങ്ങളിലും, ദേവരാജാവിന്റെ കൊടിയുടെ ഉത്സവം രാജാക്കന്മാരുടെ കൂട്ടായ്മയിൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു.
ഇതി ശ്രീഭവിഷ്യേ മഹാപുരാണ ഉത്തരപര്വണി ശ്രീകൃഷ്ണയുധിഷ്ഠിരസംവാദേ മഹേന്ദ്രധ്വജമഹോത്സവവര്ണനം നാമൈകോനചത്വാരിംശദുതരശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീഭവിഷ്യ മഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരപർവ്വത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണനും യുധിഷ്ഠിരനും നടത്തിയ സംവാദത്തിൽ മഹേന്ദ്രധ്വജ മഹോത്സവത്തിന്റെ വിവരണം എന്ന നൂറിനാലൊന്നാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
ദീപാലികോത്സവവര്ണനമ് ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച പുരാ വാമനരൂപേണ യാചയിത്വാ ധരാമിമാമ്
ദീപാലികാ ഉത്സവത്തിന്റെ വിവരണം. ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: പഴയകാലത്ത് വാമനരൂപത്തിൽ ഈ ഭൂമി യാചിച്ച്,
ഇന്ദ്രായ ദത്തവാന്രാജ്യം ബലിം പാതാലവാസിനമ്
ഇന്ദ്രനു രാജ്യം നൽകി, ബാലിയെ പാതാളത്തിൽ പാർപ്പിച്ചു.
ഏകമേവ ഹി ഭോഗാര്ഥം ബലിരാജ്യേതിചിഹ്നിതമ്
ഭോഗത്തിനായിട്ടു മാത്രം ബാലിയുടെ രാജ്യം അങ്ങനെ അടയാളപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.
കാര്ത്തികേ കൃഷ്ണപക്ഷസ്യ പഞ്ചദശ്യാം നിശാഗമേ
കാർത്തിക മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ പതിനഞ്ചാം രാത്രിയിൽ, രാത്രിയാകുമ്പോൾ,
കിമര്ഥം ദീയതേ ദാനം തസ്യാം കാ ദേവതാ ഭവേത്
ആ രാത്രിയിൽ ദാനം ചെയ്യുന്നത് എന്തിനാണ്? ആ രാത്രി ആരെയാണ് ആരാധിക്കേണ്ടത്?
കിംസ്വിത്തസ്യൈ ഭവേദ്ദേയം കേഭ്യോ ദേവം ജനാര്ദന
ആ രാത്രിയിൽ എന്താണ് ദാനം ചെയ്യേണ്ടത്, ആര്ക്കാണ് അതു നൽകേണ്ടത്, ജനാർദ്ദനാ?
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച കാര്ത്തികേ കൃഷ്ണപക്ഷേ ച ചതുര്ദശ്യാം ദിനോദയേ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: കാർത്തിക മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ പതിനാലാം ദിവസം, രാവിലെയാകുമ്പോൾ,
അപാമാര്ഗപല്ലവാന്വാ ഭ്രാഭയേന്മസ്തകോപരി
അപാമാർഗ്ഗം എന്ന ചെടിയുടെ ഇലകൾ തലക്കു മുകളിൽ കറക്കി കാണിക്കണം.
ഹര പാപമപാമാര്ഗ ഭ്രാമ്യമാണം പുനഃപുനഃ അപാമാര്ഗ നമസ്തേസ്തു ശരീരം മമ ശോധയ
പാപങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യണമേ, അപാമാർഗ്ഗമേ, വീണ്ടും വീണ്ടും കറക്കി കാണിക്കുമ്പോൾ. അപാമാർഗ്ഗമേ, നമസ്കാരം, എന്റെ ശരീരം ശുദ്ധീകരിക്കണമേ.
( ഇത്യപാമാര്ഗ ഭ്രമണ മന്ത്രഃ) തതശ്ച തര്പണം കാര്യം ധര്മരാജസ്യ നാമഭിഃ വൈവസ്വതായ കാലായ സര്വഭൂതക്ഷയായ ച ।।4.140.൧
(ഇതാണ് അപാമാർഗ്ഗം കറക്കി കാണിക്കുന്ന മന്ത്രം.) അതിനുശേഷം, ധർമരാജൻ, വൈവസ്വതൻ, കാലൻ, എല്ലാ ജീവികളുടെ സംഹാരകൻ എന്നിങ്ങനെയുള്ള പേരുകൾ ഉച്ചരിച്ച് തർപ്പണം നടത്തണം.
നരകായ പ്രദാതവ്യോ ദീപഃ സംപൂജ്യ ദേവതാഃ
ദേവതകളെ ആരാധിച്ച്, നരകർക്കായി ഒരു വിളക്ക് അർപ്പിക്കണം.
ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാദീനാം ഭവനേഷു മഠേഷു ച
ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ശിവനും മറ്റു ദേവന്മാരുടെയും വീടുകളിലും മഠങ്ങളിലും,
പ്രാകാരോദ്യാനവാപീഷു പ്രതോലീനിഷ്കുടേഷു ച മംദുരാസു വിവിക്താസു ഹസ്തിശാലാസു ചൈവ ഹി
ചുറ്റുമതിലുകളിലും തോട്ടങ്ങളിലും കിണറുകളിലും കവാടങ്ങളിലും നടപ്പുമുറ്റങ്ങളിലും, ഒറ്റപ്പെട്ട കുതിരശാലകളിലും ആനശാലകളിലും,
ഏവം പ്രഭാതസമയേഽമാവാസ്യായാം നരാധിപ
ഇങ്ങനെ, അമാവാസ്യയുടെ പ്രഭാതസമയത്ത്, രാജാവേ,
കൃത്വാ തു പാര്വണം ശ്രാദ്ധം ദധിക്ഷീരഘൃതാദിഭിഃ
തൈര്, പാല്, നെയ്യ് തുടങ്ങിയവ കൊണ്ട് പിതൃകര്മ്മം നടത്തി,
തതോഽപരാഹ്ണസമയേ ഘോഷയേന്നഗരേ നൃപഃ
അതിനുശേഷം ഉച്ച കഴിഞ്ഞ് രാജാവ് നഗരത്തില് അറിയിക്കണം,
ലോകശ്ചാപി പരേ ഹൃഷ്യേത്സുധാധവലിതാജിരേ
പാലുപോലെയുള്ള വെളുപ്പുള്ള മുറ്റങ്ങളില് ജനങ്ങളും സന്തോഷത്തോടെ ആഹ്ലാദിക്കുന്നു,
ദ്യൂതപാനരതോദൃപ്തനരനാരീമനോഹരേ ൧൮ . താംബൂലഹൃഷ്ട വദനേ കുങ്കുമക്ഷോദചര്ചിതേ
ജൂതവും മദ്യപാനവും ആസ്വദിക്കുന്ന പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും സന്തോഷത്തോടെ കൂടുന്ന സ്ഥലങ്ങളില്, പാനസരയും കുങ്കുമപ്പൊടി പുരട്ടിയ മുഖങ്ങളുമായി,
ദുകൂലപട്ടനേപഥ്യേ സ്വര്ണമാണിക്യഭൂഷിതേ 4.140.
നല്ല വസ്ത്രങ്ങളാലും പറ്റു വസ്ത്രങ്ങളാലും പൊന്നും രത്നങ്ങളും അണിഞ്ഞ്,
യുവതീജനസംകീര്ണവസ്ത്രോജ്ജ്വലവിഹാരിണി പ്രദോഷേ ദോഷരഹിതേ ശസ്തദോഷാഗമേ ശുഭേ
യുവതികള് നിറഞ്ഞ, ദീപ്തമായ മന്ദിരങ്ങളില്, വൈകുന്നേരം പിഴവില്ലാതെ, ഉത്തമമായ സമയമെത്തുമ്പോള്,
ശശിപൂര്ണമുഖാഭിശ്ച കന്യാഭിഃ ക്ഷിപ്തതണ്ഡുലമ്
ചന്ദ്രനുപോലെ നിറഞ്ഞ മുഖമുള്ള കന്യകള് അരി എറിഞ്ഞുകൊണ്ട്,
ഭ്രാമ്യമാണോ നതോ മൂര്ഘ്നി മനുജാനാം ജനാധിപഃ നീരാജനം തു തേനേഹ പ്രോച്യതേ വിജയപ്രദമ്
ജനങ്ങള്ക്കിടയില് തല താഴ്ത്തി ചുറ്റി നടന്ന് രാജാവ് ദീപാരാധന നടത്തുന്നു; അതാണ് വിജയത്തെ നല്കുന്നതെന്ന് പറയുന്നു,
തസ്മാജ്ജനേന കര്തവ്യം രക്ഷോദോഷഭയാപഹമ്
അതുകൊണ്ട്, ദുരിതവും ഭയവും അകറ്റുന്ന ഈ കര്മ്മം എല്ലാവരും ചെയ്യണം,
ക്ഷുദ്രോപസര്ഗരഹിതേ രാജചൌരഭയോജ്ഝിതേ
ചെറുതായുള്ള ഉപദ്രവങ്ങളോ, രാജാവിന്റെയും കള്ളന്മാരുടെയും ഭയമോ ഇല്ലാത്തിടത്ത്,
തതോഽര്ദ്ധരാത്രസമയേ സ്വയം രാജാ വ്രജേത്പുരമ്
അതിനുശേഷം അർദ്ധരാത്രി സമയത്ത് രാജാവ് സ്വയം നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കണം,
മഹതാ തൂര്യഘോഷേണ ജ്വലദ്ഭിര്ഹസ്തദീപകൈഃ
വലിയ വാദ്യശബ്ദത്തോടും കൈയില് തെളിയുന്ന വിളക്കുകളുമായി,
തം ദൃഷ്ട്വാ മഹദാശ്ചര്യമൃദ്ധിം ചൈവാത്മനഃ ശുഭാമ്
അത് കണ്ടു, രാജാവ് വലിയ അത്ഭുതവും സ്വന്തം ഭാഗ്യത്തിന്റെ ശോഭയും അനുഭവിക്കുന്നു,