ഛാത്രം ദ്വാദശമം ശുക്ലം ധ്വജദീര്ഘം ത്രയോദശമ്
പന്ത്രണ്ടാമത്തേത് വെളുത്ത കുടയാണ്; പതിമൂന്നാമത്തേത് നീണ്ട കൊടിയാണ്.
ബന്ധയിത്വാ ചന്ദ്രപാദൈ രജ്ജുഭിഃ സ്ഥൂണികാം നരൈഃ
ചന്ദ്രപാദങ്ങളാൽ, കയറുകൾകൊണ്ട് പുരുഷന്മാർ തൂണുകൾ കെട്ടി ഉറപ്പാക്കി,
ദക്ഷിണാഭിശ്ച സംപൂജ്യ ഗുഡപായസപൂപകൈഃ
പലതരം ദക്ഷിണകളും, പഞ്ചസാരയുള്ള പായസം, അപ്പം എന്നിവയാൽ ആദരപൂർവ്വം പൂജിച്ചു,
പ്രേക്ഷണീയൈര്മഹാദാനൈര്നടൈഗീതൈഃ കഥാനകൈഃ
കാണാൻ മനോഹരമായ വലിയ ദാനങ്ങൾ, നൃത്തം, പാട്ട്, കഥകളി എന്നിവയാൽ,
വേശ്യാംഗനാനരൈര്ഹൃഷ്ടൈര്ദ്യൂതക്രീഡാമഹോത്സവൈഃ
ആനന്ദത്തോടെ വേശ്യകളും സ്ത്രീകളും, ചൂതാട്ടവും കളികളും ഉള്ള മഹോത്സവങ്ങളുമായി,
രാത്രൌ പ്രജാഗരഃ കാര്യോ രക്ഷണായ പ്രയത്നതഃ
രാത്രിയിൽ, സംരക്ഷണത്തിനായി ജാഗ്രതയോടെ കാവൽ നിലനിർത്തണം.
കാകാദ്ഭവതി ദുര്ഭിക്ഷം കൌശികാന്മ്രിയതേ നൃപഃ
കാക്കകളാൽ ദുര്ഭിക്ഷം വരും; ആണ്ടികളാൽ രാജാവ് മരിക്കും.
ശൈഥില്യാദ്ഗിരിഭിച്ഛക്രഃ പ്രമാദാന്നീയതേ യദി
അശ്രദ്ധയാൽ ചക്രം വീഴും; ശ്രദ്ധയില്ലാതെ അത് മാറ്റപ്പെടും.
യാവത്തു നീയതേ സ്ഥാനാദന്യസ്മാദൈംദ്രതോ ധ്വജഃ ।। 4.139.
കൊടി അതിന്റെ സ്ഥാനം വിട്ടോ, ഇന്ദ്രസ്ഥാനം വിട്ടോ നീങ്ങുന്നിടത്തോളം,
ഇംദ്രധ്വജസമുത്ഥാനം പ്രമാദാന്ന കൃതം യദി
അശ്രദ്ധയാൽ ഇന്ദ്രധ്വജം ഉയർത്തുന്ന കർമ്മം ചെയ്യാതിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ,
കഥംചിദ്യദി വിഘ്നഃ സ്യാദ്വിപാകം മേ നിബോധ വൈ
ഏതെങ്കിലും വിധത്തിൽ തടസ്സം ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതിന്റെ ഫലം ഞാൻ പറയാം.
മസ്തകേ മന്ത്രവിച്ഛേദോ മുഖേ മുഖ്യബലക്ഷയഃ
തലയിൽ മന്ത്രം മുറിഞ്ഞുപോകും; വായിൽ പ്രധാന ശക്തി നഷ്ടമാകും.
വരത്രായാം മിത്രനാശഃ സ്ഥൂണികാസു പദാതയഃ
നൂലിൽ സുഹൃത്തുക്കളെ നഷ്ടപ്പെടും; തൂണുകളിൽ പദാതികൾ തോറ്റുപോകും.
ഉത്ഥാപ്യ പൂജയേദ്ഭക്ത്യാ ദിവാരാത്രമതംദ്രിതഃ
കൊടി ഉയർത്തിയ ശേഷം, ഭക്തിയോടെ, പകൽ-രാത്രി ഉത്സാഹത്തോടെ പൂജിക്കണം.
സൌവര്ണം രൌപ്യകം കൃത്വാ പൂര്ണമുത്ഥാപയേദ്ധ്വജമ്
പൊന്നോ വെള്ളിയോ ഉപയോഗിച്ച് കൊടി പൂർണ്ണമായി ഉയർത്തണം.
ത്രപുസൈഃ കര്കടീഭിശ്ച നാലികേരൈഃ കപിത്ഥകൈഃ
തപ്സും ഞണ്ടുകളും തേങ്ങയും wood apple ഫലവും ഉപയോഗിച്ച്.
നൈവേദ്യാദിഭിരഭ്യര്ച്യ മംത്രേണാനേന തോഷയേത് ക്ഷേമാര്ഥം സര്വലോകസ്യ പൂജേയം പ്രതിഗൃഹ്യതാമ്
നൈവേദ്യാദികൾ അർപ്പിച്ച്, ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് പൂജനം പൂർത്തിയാക്കണം. എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ഈ ആരാധന സ്വീകരിക്കപ്പെടണം.
ശ്രവണാദ്ഭരണീം യാവത്പൂജാം കൃത്വാ വിധാനതഃ
ശ്രവണമുതൽ ഭരണി നക്ഷത്രം വരെയുള്ള കാലത്ത്, നിർദ്ദിഷ്ട രീതിയിൽ പൂജ നടത്തണം.
സാര്ഥം സുരാസുരഗണൈഃ പുരംദരശതക്രതോ 4.139.
യാത്രയ്ക്കായി, ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും രാജാവായ ഇന്ദ്രൻ, നൂറ് യാഗങ്ങൾ ചെയ്തവൻ, കൂട്ടത്തോടെ എത്തുന്നു.
ഏവം യഃ കുരുതേ യാത്രാമിന്ദ്രകേതോര്യുധിഷ്ഠിര
യുധിഷ്ഠിരാ, ഇന്ദ്രന്റെ കൊടിയുടെ യാത്ര ഇങ്ങനെ നടത്തുന്നവൻ ആരായാലും,
ഈതയോ ന പ്രവര്തംതേ തസ്മാന്മൃത്യുകൃതം ഭയമ് ഭുക്ത്വാ രാജ്യം ചിരംകാലമിന്ദ്രലോകേ മഹീയതേ
അവനു തടസ്സങ്ങൾ ഉണ്ടാകില്ല; അതുകൊണ്ട് മരണഭയം അകറ്റപ്പെടും. ദീർഘകാലം രാജ്യം ഭോഗിച്ച്, ഇന്ദ്രലോകത്ത് അവൻ ആദരിക്കപ്പെടും.
രാഷ്ട്രേ പുരേ ച നഗരേ സുരരാജകേതോര്യത്രോത്സവോ നൃപജനൈഃ ക്രിയതേ സമേത്യ
രാജ്യത്തിലും നഗരത്തിലും പട്ടണങ്ങളിലും, ദേവരാജാവിന്റെ കൊടിയുടെ ഉത്സവം രാജാക്കന്മാരുടെ കൂട്ടായ്മയിൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു.
ഇതി ശ്രീഭവിഷ്യേ മഹാപുരാണ ഉത്തരപര്വണി ശ്രീകൃഷ്ണയുധിഷ്ഠിരസംവാദേ മഹേന്ദ്രധ്വജമഹോത്സവവര്ണനം നാമൈകോനചത്വാരിംശദുതരശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീഭവിഷ്യ മഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരപർവ്വത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണനും യുധിഷ്ഠിരനും നടത്തിയ സംവാദത്തിൽ മഹേന്ദ്രധ്വജ മഹോത്സവത്തിന്റെ വിവരണം എന്ന നൂറിനാലൊന്നാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
ദീപാലികോത്സവവര്ണനമ് ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച പുരാ വാമനരൂപേണ യാചയിത്വാ ധരാമിമാമ്
ദീപാലികാ ഉത്സവത്തിന്റെ വിവരണം. ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: പഴയകാലത്ത് വാമനരൂപത്തിൽ ഈ ഭൂമി യാചിച്ച്,
ഇന്ദ്രായ ദത്തവാന്രാജ്യം ബലിം പാതാലവാസിനമ്
ഇന്ദ്രനു രാജ്യം നൽകി, ബാലിയെ പാതാളത്തിൽ പാർപ്പിച്ചു.
ഏകമേവ ഹി ഭോഗാര്ഥം ബലിരാജ്യേതിചിഹ്നിതമ്
ഭോഗത്തിനായിട്ടു മാത്രം ബാലിയുടെ രാജ്യം അങ്ങനെ അടയാളപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.
കാര്ത്തികേ കൃഷ്ണപക്ഷസ്യ പഞ്ചദശ്യാം നിശാഗമേ
കാർത്തിക മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ പതിനഞ്ചാം രാത്രിയിൽ, രാത്രിയാകുമ്പോൾ,
കിമര്ഥം ദീയതേ ദാനം തസ്യാം കാ ദേവതാ ഭവേത്
ആ രാത്രിയിൽ ദാനം ചെയ്യുന്നത് എന്തിനാണ്? ആ രാത്രി ആരെയാണ് ആരാധിക്കേണ്ടത്?
കിംസ്വിത്തസ്യൈ ഭവേദ്ദേയം കേഭ്യോ ദേവം ജനാര്ദന
ആ രാത്രിയിൽ എന്താണ് ദാനം ചെയ്യേണ്ടത്, ആര്ക്കാണ് അതു നൽകേണ്ടത്, ജനാർദ്ദനാ?
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച കാര്ത്തികേ കൃഷ്ണപക്ഷേ ച ചതുര്ദശ്യാം ദിനോദയേ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: കാർത്തിക മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ പതിനാലാം ദിവസം, രാവിലെയാകുമ്പോൾ,