ഇത്യേവം ഭ്രാമയേദ്രാഷ്ട്രേ ദുര്ഗാം ദേവീ രഥേ സ്ഥിതാമ് ൧
ഇങ്ങനെ, രഥത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന ദുർഗ്ഗാദേവിയെ രാജ്യത്തുടനീളം കൊണ്ടുപോകണം.
അഥോത്പന്നേഷു വിപ്രേഷു ഭൂതശാംതിം സമാചരേത് ൧
പിന്നീട്, ബ്രാഹ്മണന്മാർ എത്തുമ്പോൾ, ഭൂതശാന്തി നടത്തണം.
ഏവം യേ കുര്വതേ യാത്രാം രാജാനോഽന്യേഽപി മാനവാഃ 4.138.൧൧
ഇങ്ങനെ ഈ യാത്ര നടത്തുന്ന രാജാക്കന്മാരും മറ്റു മനുഷ്യരും—
തേ സര്വേ പാപനിര്മുക്താ യാംതി ഭാഗവതീം പുരീമ് ।।൧
അവരൊക്കെയും പാപമുക്തരായി ഭഗവതിയുടെ നഗരത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
ന തേഷാം ശാവകോ നാഗ്നിര്ന ചൌരാ ന വിനായകാഃ
അവർക്കു ശവമോ അഗ്നിയോ കള്ളനോ വിനായകനോ ഉണ്ടാകില്ല.
നീരുജഃ സുഖിനോ ഭോഗഭോക്താരോ ഭയവര്ജിതാഃ
അവർ രോഗരഹിതരും സന്തോഷവാന്മാരും ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നവരും ഭയമില്ലാത്തവരുമാണ്.
ഇത്യേഷ തേ സമാഖ്യാതോ ദുര്ഗാദേവ്യാ മഹോത്സവഃ
ഇങ്ങനെ ദുർഗ്ഗാദേവിയുടെ മഹോത്സവം നിനക്കു വിശദീകരിച്ചു.
ശൂലാഗ്രഭിന്നമഹിഷാസുരപൃഷ്ഠവിഷ്ടാമൃത്ഖാതഖഡ്ഗരുചിരാംഗദബാഹുദണ്ഡാമ്
ശൂലത്തിന്റെ അഗ്രംകൊണ്ട് തുളഞ്ഞ മഹിഷാസുരന്റെ പുറത്ത് ഇരിക്കുന്നവളാണ് അവൾ; അവളുടെ കൈയിൽ കങ്കണവും വാളും മനോഹരമായി തിളങ്ങുന്നു.
ഇതി ശ്രീഭവിഷ്യേ മഹാപുരാണ ഉത്തരപര്വണി ശ്രീകൃഷ്ണയുധിഷ്ഠിരസംവാദേ മഹാനവമീവ്രതവര്ണനംനാമാഷ്ടത്രിംശദുത്തരശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീഭവിഷ്യ മഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരപർവ്വത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണനും യുദ്ധിഷ്ഠിരനും നടത്തിയ സംഭാഷണത്തിൽ മഹാനവമി വ്രതത്തിന്റെ വിവരണം ഉള്ള നൂറ്റിമുപ്പത്തിയെട്ടാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
മഹേന്ദ്രധ്വജമഹോത്സവവര്ണനമ് വിജയാര്ഥം മഹേന്ദ്രസ്യ ധ്വജയഷ്ടിഃ പ്രതിഷ്ഠിതാ
മഹേന്ദ്രന്റെ വിജയത്തിനായി അവന്റെ പതാകയുടെ ദണ്ഡം സ്ഥാപിക്കുന്നു; ഇതാണ് മഹേന്ദ്രധ്വജ മഹോത്സവത്തിന്റെ വിവരണം.
മേരോരുപരി സംസ്ഥാപ്യ സിദ്ധവിദ്യാധരോരഗൈഃ
മേറു മലയുടെ മുകളിൽ സിദ്ധന്മാരെയും വിദ്യാധരന്മാരെയും പാമ്പുകളെയും കൂട്ടി അതിനെ സ്ഥാപിച്ചു.
സ്വച്ഛത്രഘംടാപിടകൈഃ കിംകിണീബദ്ധബുദ്ബുദൈഃ ഗതാ രസാതലം ദൈത്യാ ദേവാശ്ചാപി ദിവി സ്ഥിതാഃ
തങ്ങളുടെ കുടകളും മണികളും പെട്ടികളും കിംകിണികൾകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ബുബ്ബുദങ്ങളുമൊക്കെയും എടുത്ത് അസുരന്മാർ പാതാളത്തിലേക്ക് പോയി; ദേവന്മാർ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ തന്നെ നിന്നു.
തതഃ പ്രഭൃതി താം ദിവ്യാമിംദ്രയഷ്ടിം യജംതി തേ
അത് മുതൽ അവർ ആ ദിവ്യമായ ഇന്ദ്രദണ്ഡിനെ ആരാധിച്ചു.
അതഃ സ്വര്ഗം ഗതോ രാജാ ഭൂരിപുണ്യവശാദ്വസുഃ
അതിനാൽ രാജാവായ വസുർ, തന്റെ വലിയ പുണ്യഫലത്താൽ, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തി.
തസ്മൈ ദതാ മഹേന്ദ്രേണ വസുയഷ്ടിഃ പ്രഗൃഹ്യതാമ്
അവനു മഹേന്ദ്രൻ വസുദണ്ഡം സമ്മാനിച്ചു; അത് സ്വീകരിക്കേണ്ടതാണ്.
അവതാര്യ വര്ഷാസമയേ സര്വൈര്നൃപതിഭിഃ സഹ
മഴക്കാലത്ത് എല്ലാ രാജാക്കളോടൊപ്പം അതിനെ താഴേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.
മഹേന മഘവാ പ്രീതോ ദദൌ പുണ്യം വസോര്വരമ്
മഹത്തായ മഘവാൻ സന്തോഷത്തോടെ വസുവിന് പുണ്യമായ വരം നൽകി.
യേഷു ദേശേഷു മനുജാ ഭക്തിഭാവപുരഃസരാഃ
ആ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഭക്തിയോടെ മുന്നോട്ട് പോകുന്ന മനുഷ്യർ,
തേഷു ദേശേഷു മുദിതാഃ പ്രജാ രോഗവിവര്ജിതാഃ 4.139.
അവിടെയുള്ള ജനങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ രോഗരഹിതരായി ജീവിക്കുന്നു.
ഭവിഷ്യംതി സുവേഷാശ്ച സുഭാഷാശ്ച സുഭൂഷണാഃ
അവർ ഭംഗിയായി അണിഞ്ഞ്, മനോഹരമായി സംസാരിച്ച്, മനോഹരമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ധരിച്ചവരാകും.
ശ്രുത്വൈതദ്വചനം രാജാ വസുര്വസുമതാം വരഃ
ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവായ വസുർ, വസുമതുകളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠൻ,
ശ്രവണേ സ്ഥാപയേദ്യഷ്ടിം സ്നാനവസ്ത്രൈഃ പ്രപൂജിതാമ്
കേൾക്കുമ്പോൾ സ്നാനവസ്ത്രങ്ങളാൽ പൂജിച്ച ദണ്ഡം അവിടെ സ്ഥാപിക്കണം.
ഇന്ദ്രസ്ഥാനേ പുരോദ്ദിഷ്ടേ ഇന്ദ്രമാതൃകസംജ്ഞകേ
ഇന്ദ്രനു വേണ്ടി നിർദ്ദിഷ്ടമായ, ഇന്ദ്രമാതൃക എന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്ഥലത്ത്,
വസ്ത്രൈര്വിചിത്രൈഃ സംവീതാം പിടികാലംകൃതാം തഥാ
വിവിധ വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ച് പെട്ടികളാൽ അലങ്കരിച്ചവണ്ണം,
പ്രഥമം ലോകപാലാഖ്യം ചതുരസ്രം സകര്ണികമ്
ആദ്യം ലോകപാലൻ എന്നറിയപ്പെടുന്ന നാലു ചതുരങ്ങളുള്ള ഒരു ചതുരം ഉണ്ടാക്കണം.
വൃത്തം ഖംഡാസ്രകം രമ്യം ദ്വിതീയം രക്തചൂര്ണിതമ്
രണ്ടാമത്തേത് മനോഹരമായ വൃത്തവും ഒടിഞ്ഞ ചതുരവും ചേർന്നതും ചുവന്ന പൊടി പുരട്ടിയതുമാകണം.
ചതുര്ഥമിന്ദ്രഗോപാലവൃത്തം മാതൃസമാവൃതമ്
നാലാമത്തേത് ഇന്ദ്രന്റെ ഗോപാലനെപ്പോലെയുള്ള വൃത്തവും മാതൃകകളാൽ വളയപ്പെട്ടതുമാകണം.
കൃഷ്ണകര്ണികയാ ഷഷ്ഠം വൃത്തം ബുദ്ബുദ ശോഭിതമ്
ആറാമത്തേത് കറുത്ത മധ്യഭാഗവും ബുബ്ബുദങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച വൃത്തവും ആയിരിക്കണം.
അഷ്ടമം പിടകം വൃത്തം വരത്രാസൂത്രവേഷ്ടിതമ് ।। 4.139.
എട്ടാമത്തെ പിതകം വൃത്താകാരത്തിൽ, നൂലാൽ ചുറ്റി കെട്ടിയതാണ്.
ബ്രഹ്മവിഷ്ണ്വീശസഹിതം ദശമം ശിവസംസ്ഥിതമ്
പത്താമത്തേത് ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ഈശ്വരനും കൂടെ ഉള്ളത്, ശിവന്റെ വാസസ്ഥലമാണ്.