ഭാര്ഗവേണൈവമുക്താസ്തേ ദാനവാ വിഗതജ്വരാഃ
ഭാർഗവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദാനവന്മാർക്കു സങ്കടം മാറി.
ഏഷ പ്രഭാവോ രക്ഷായാഃ കഥിതസ്തേ യുധിഷ്ഠിര
യുദ്ധിഷ്ഠിരാ, രക്ഷാബന്ധത്തിന്റെ ഈ ശക്തിയാണ് ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞത്.
കസ്യാം തിഥൌ കദാ ദേവ ഏതന്മേ വക്തുമര്ഹസി
ദേവനേ, ഏത് തിഥിയിലാണ് ഇതു നടത്തേണ്ടത്? എപ്പോഴാണ് ചെയ്യേണ്ടത്? ദയവായി ഇതു എനിക്കു പറയണേം.
യഥാ യഥാ ഹി ഭഗവാന്വിചിത്രാണി പ്രഭാഷതേ
ഭഗവാൻ എങ്ങനെ എങ്ങനെ വിവിധ ചടങ്ങുകൾ പറയുന്നുവോ,
സംപ്രാപ്തേ ശ്രാവണേ ചൈവ പൌര്ണമാസ്യാം ദിനോദയേ ।। 4.137.
ശ്രാവണ മാസത്തിലെ പൗർണമി ദിവസം ഉദയകാലത്ത്,
സ്നാനം കുര്വീത മതിമാഞ്ശ്രുതിസ്മൃതിവിധാനത
ശാസ്ത്രവും സ്മൃതികളും പറയുന്ന വിധത്തിൽ ഒരു വിവേകിയൻ സ്നാനം ചെയ്യണം.
ഉപാകര്മാദിവേദോക്തമൃഷീണാം ചൈവ തര്പണമ്
വേദങ്ങൾ നിർദ്ദേശിക്കുന്നപോലെ ഉപാകർമ്മവും, ഋഷികൾക്ക് ജലതർപ്പണം ചെയ്യലും നടത്തണം.
ശൂദ്രാണാം മംത്രസഹിതം സ്നാനം ദാനം ച ശസ്യതേ
ശൂദ്രന്മാർക്ക് മന്ത്രങ്ങൾ ചേർത്ത് സ്നാനവും ദാനം ചെയ്യലും ഉത്തമമാണ്.
തതോപരാഹ്നസമയേ രക്ഷാപോടലികാഃ ശുഭാഃ
അതിനുശേഷം ഉച്ചയ്ക്ക്, ശുഭമായ രക്ഷാബന്ധങ്ങൾ ഒരുക്കണം.
വസ്ത്രൈര്വിചിത്രൈഃ കാര്പാസൈഃ ക്ഷൌമൈര്വാ മലവര്ജിതൈഃ
വിവിധ നിറത്തിലുള്ള ശുദ്ധമായ കത്താൻ വസ്ത്രങ്ങളോ, പാവാടികളോ ഉപയോഗിച്ച് അവ നിർമ്മിക്കണം.
കാര്യാ ഗൃഹസ്യ രക്ഷാ ഗോമയരഹിതൈഃ സുവൃത്തകുംഡൂകൈഃ
ഗോമയമില്ലാത്ത, നല്ല രൂപത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് വീടിന് സംരക്ഷണം ഒരുക്കണം.
ഉപലിപ്തഗൃഹമധ്യേ ചതുഷ്കോപരി ന്യസേച്ഛുഭം പീഠമ്
പുതുതായി ലിപനം ചെയ്ത വീടിന്റെ നടുവിൽ നാലുകാലുള്ള ശുഭമായ പീഠം വെക്കണം.
വേശ്യാജനേനസഹിതോ മംഗലശബ്ദൈഃ സുഹസിതൈശ്ചിഹ്നൈഃ
വേശ്യകളുടെ സാന്നിധ്യത്തോടൊപ്പം, മംഗളശബ്ദങ്ങൾക്കും സന്തോഷകരമായ ചിരിക്കും അടയാളങ്ങൾക്കും ഇടയിൽ,
ദേവദ്വിജാതിശസ്താ സുസ്ത്രീരര്ഘ്യൈഃ സമര്ചയേത്പ്രഥമമ്
ആദ്യം ദേവന്മാരെയും, ദ്വിജന്മാരെയും, മാന്യസ്ത്രീകളെയും യോഗ്യമായ അർഘ്യങ്ങളാൽ പൂജിക്കണം.
പ്രസിദ്ധാനാദിനിധനാ വര്ഷേവര്ഷേ യുധിഷ്ഠിര
യുധിഷ്ഠിരാ, വർഷംതോറും ആദിയിൽ നിന്നുമുതൽ അവസാനംവരെ ഇതു പ്രസിദ്ധമാണ്.
അവതീര്ണാ ഭുവി സദാ നിത്യം ദൈത്യനിബര്ഹിണീ
ദേവി എപ്പോഴും ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ച്, ദൈത്യന്മാരെ നശിപ്പിക്കുന്നവളാണ്.
പുനശ്ചൈഷാ മഹാദേവീ യശോദാ ഗര്ഭസംഭവാ
മറുവർഷം, യശോദയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച മഹാദേവിയാണ് ഇവൾ.
തതഃ പ്രഭൃതി ലോകേഷു യശോദാനംദദായിനീമ്
അത് മുതൽ ലോകത്തിൽ അവളെ യശോദയുടെ മകൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
പൂര്വപ്രവൃദ്ധോഽപി പുനര്ഭഗിന്യാ മഹിമാ കൃതഃ
പഴയതായിരുന്നാലും, അവളുടെ മഹത്വം സഹോദരൻ വീണ്ടും സ്ഥാപിച്ചു.
ഏവം വിംധ്യോപവാസിന്യാ നവരാത്രോപവാസിനഃ
വിന്ധ്യപർവ്വതത്തിൽ ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവരും നവരാത്രിയിൽ ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവരും കൊല ചെയ്യുന്നതോ, കൊല ചെയ്യാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതോ, അതിൽ സമ്മതിക്കുന്നതോ ആയവർക്ക് എന്താണ് വിധി എന്ന്, കേശവാ, എന്റെ സംശയം നീ തീർക്കണം.
യജനൈര്യാജനൈര്ദേവാഃ സ്ഥാനേസ്ഥാനേ പുരേപുരേ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: പാർഥാ, ആ പരമശക്തി എല്ലായിടങ്ങളിലും പ്രശസ്തിയും അനന്തതയും ഉള്ളതും, ആദിമവും സർവവ്യാപകവും വിശുദ്ധവും ഭക്തിയിലൂടെ എളുപ്പത്തിൽ പ്രാപിക്കാവുന്നതും മനോഹരവുമായതുമാണ്.
സ്നാതൈഃ പ്രമുദിതൈര്ഹൃഷ്ടൈര്ബ്രാഹ്മണൈഃ ക്ഷത്രിയൈര്നൃപൈഃ
അഷ്ടമി എന്നത് കാളി എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്; രണ്ടാം ദിവസം സർവമംഗളാ. അവൾ തന്നെ മായയും കാത്യായനിയും ദുര്ഗ്ഗയും ചാമുണ്ഡയും ശങ്കരനു പ്രിയങ്കരിയുമാണ്.
സ്ത്രീഭിശ്ച കുരുശാര്ദൂല തദ്വിധാനമിദം ശൃണു 4.138.
യോഗികൾ ധ്യാനിക്കുന്നവളാണ് പരമേശ്വരി. ഭവാനി വിവിധ രൂപങ്ങളിലും പേരുകളിലും ശിവയായി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.
ലോഹാഭിഹാരികം കര്മ കാരയേദ്യാവദഷ്ടമി
അഷ്ടമിയും നവമിയും ദിവസങ്ങളിൽ ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, ഗാന്ധർവന്മാർ, പാമ്പുകൾ, കിന്നരന്മാർ, മനുഷ്യർ എന്നിവരാൽ യാഗങ്ങളോടെ ദേവിയെ ആരാധിക്കുന്നു.
മണ്ഡപം കാരയേദ്ദിവ്യം നവസപ്തകരം വരമ്
മറ്റു യുഗങ്ങളിലും സൃഷ്ടിയുടെ ആദിയിൽ അവൾ പ്രത്യക്ഷമായിരുന്നു; പുരാതനകാലത്ത് മഹാത്മാക്കളാൽ ഈ ദേവിയെ ആരാധിച്ചിരുന്നു.
മേഖലാത്രയസം യുക്തം യോന്യശ്വത്ഥദലാഭയാ
ആശ്വയുജ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിദിനം മൂലനക്ഷത്രം ചേർന്ന് വരുന്നപ്പോൾ അതാണ് മഹാനവമി എന്ന് മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും അപൂർവമായതായും അറിയപ്പെടുന്നു.
ആനീയ മണ്ഡപേ താനി സര്വാണ്യേവാധിവാസയേത്
സൂര്യൻ കന്നിരാശിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നപ്പോൾ, ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമി മൂലനക്ഷത്രം ചേർന്നാൽ, അതാണ് മഹാനവമി എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.
ഓംകാരരപൂര്വകൈര്മന്ത്രൈസ്തല്ലിംഗൈര്ജുഹുയാദ് ഘൃതമ്
ആശ്വയുജ മാസത്തിലെ അഷ്ടമിയും നവമിയും ദിവസങ്ങളിൽ ലോകമാതാവായ അമ്പികയെ ആരാധിക്കുന്നവൻ ദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി ശത്രുക്കളെ ജയിക്കും.
സ ദേവൈഃ സമരേ ക്രുദ്ധൈര്ബഹുധാ ശകലീകൃതഃ
നവമിദിനത്തിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന ദേവി, അവളുടെ നാദത്താൽയും ആയുധങ്ങളാൽയും ശത്രുക്കളെ പകലും രാത്രിയും നശിപ്പിക്കുന്നു, ഒപ്പം നവമിയുടെ ഫലവും നൽകുന്നു.
മഹാനവമീവ്രതവര്ണനമ് ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച പുണ്യാ മഹാനവമ്യസ്തി തിഥീനാം പ്രവരാ തിഥിഃ । സാനുഷ്ഠേയാ സുരൈഃ സര്വൈഃ പ്രജാപാലൈര്വിശേഷതഃ । । ൧ ഭവാനുത്ഥാപയേത്പാര്ഥ സമ്വത്സരസുഖായ വൈ । ഭൂതപ്രേതപിശാചാനാം പ്രീത്യര്ഥം ചോത്സവായ വാ । । ൨ യുധിഷ്ഠിര ഉവാച കസ്മാത്കാലാത്പ്രവൃത്തേയം നവമീ മഹശബ്ദയുക് । കിമാദാവുപപന്നോഽസ്തി ഭഗവന്നവമീവിധിഃ । । ൩ യശോദാഗര്ഭസമ്ഭൂതേരുത യാത്രാ പ്രവര്തതേ । ഉതാഹോ പൂര്വമേവാസീത്കൃതത്രേതായുഗാദിഷു । । ൪ യദസ്യാം പ്രാണിനഃ കേചിന്മന്യന്തേ ഘാതയന്തി ച । ഹതാനാം പ്രാണിനാം തേഷാം കാ ഗതിഃ പാരലൌകികീ । । ൫ സ്വയം ഘ്നതാം ഘാതയതാമനുമോദയതാം തഥാ । ഏതന്മേ സംശയം പൂര്വം വക്തുമര്ഹസി കേശവ । । ൬ ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച പാര്ഥ യാ പരമാ ശക്തിരനന്താ ലോകവിശ്രുതാ । ആദ്യാ സര്വഗതാ ശുദ്ധാ ഭാവഗമ്യാ മനോഹരാ । । ൭ ആദ്യാഷ്ടമീ കലാകാലീ ദ്വിതീയാ സര്വമങ്ഗലാ । മായാ കാത്യായനീ ദുര്ഗാ ചാമുണ്ഡാ ശങ്കരപ്രിയാ । । ൮ ധ്യായന്തി യാം യോഗരതാം സാ ദേവീ പരമേശ്വരീ । രൂപഭേദൈര്നാമഭേദൈര്ഭവാനീ പൂജ്യതേ ശിവാ । । ൯ അഷ്ടമ്യാം തു നവമ്യാം തു ദേവദാനവരാക്ഷസൈഃ । ഗന്ധര്വൈരുരഗൈര്യജ്ഞൈഃ പൂജ്യതേ കിന്നരൈര്നരൈഃ । । 4.138.൧൦ അന്യേഷ്വപി യുഗേഷ്വാദൌ സൃഷ്ടേഃ പൂര്വം പ്രദര്ശിതാ । പൂജ്യതേയം പുരാ ദേവീ തേഭ്യഃ പൂര്വതരൈഃ ശുഭൈഃ । । ൧൧ ആശ്വയുക്ഛുക്ലപക്ഷേ ച യാഷ്ടമീ മൂലസംയുതാ । സാ മഹാനവമീ നാമ ത്രൈലോക്യേഽപി സുദുര്ലഭാ । । ൧൨ കന്യാഗതേ സവിതരി ശുക്ലപക്ഷേഽഷ്ടമീ തു യാ । മൂലനക്ഷത്രസംയുക്താ സാ മഹാനവമീ സ്മൃതാ । । ൧൩ അഷ്ടമ്യാം ച നവമ്യാം ച ജഗന്മാതരമമ്ബികാമ് । പൂജയിത്യാഽഽശ്വിനേ മാസി വിശോകോ ജയതി ദ്വിഷഃ । । ൧൪ സന്തര്ജയന്തീ ഹുംകാരൈഃ ഖഡ്ഗാദിഭിരഹര്നിശമ് । നവമ്യാം പൂജിതാ ദേവീ ദദാതി നവമം ഫലമ് । । ൧൫ സാ പുണ്യാ സാ പവിത്രാ ച സാ ധര്മസുഖദായിനീ । തസ്മാത്സദാ പൂജനീയാ ചാമുണ്ഡാമുണ്ഡമാലിനീ । । ൧൬ തസ്യാം യദ്യുപയുജ്യന്തേ പ്രാണിനോ മഹിഷാദയഃ । സര്വേ തേ സ്വര്ഗതിം യാന്തി ഘ്നതാം പാപം ന വിദ്യതേ । । ൧൭ ന തഥാ ബലിദാനേന പുഷ്പധൂപവിലേപനൈഃ । യഥാ സംതുഷ്യതേ ലോകേ മഹിഷൈര്വിന്ധ്യവാസിനീ । । ൧൮ ഉദ്ദിശ്യ ദുര്ഗാം ഹന്യന്തേ വിധാനാദ്യേഽത്ര ജന്തവഃ । സ്വര്ഗം തേ യാന്തി കൌന്തേയ ഘാതയന്തോഽപി ഭക്തിതഃ । । ൧൯ ഭവാനീപ്രാങ്ഗണേ പ്രാണാ യേഷാം യാതാ യുധിഷ്ഠിര । തേഷാം സ്വര്ഗേ ധ്രുവം വാസോ വരാസ്തേഽപ്സരസാം പ്രിയാഃ । । 4.138.൨൦ മന്വന്തരേഷു സര്വേഷു കല്പേഷു കുരുനന്ദന । തേഷു സര്വേഷു ചൈവാസീന്നവമീയം പുരാര്ചിതാ
മഹാനവമി വ്രതത്തിന്റെ മഹത്വം വിശദീകരിക്കുന്നു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: മഹാനവമി എന്നത് ഏറ്റവും പുണ്യമായ തിഥിയാണ്; എല്ലാ ദേവന്മാരും, പ്രത്യേകിച്ച് ലോകസംരക്ഷകരും ഇത് ആചരിക്കണം. പാർഥ, ഈ വ്രതം ആചരിച്ചാൽ ഒരു വർഷം സന്തോഷത്തോടെ കഴിയും; ഭൂതപ്രേതപിശാചുകൾക്ക് തൃപ്തിയും ഉത്സവം നടത്താനും ഇതു സഹായിക്കുന്നു. യുധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു: മഹാനവമി എപ്പോൾ ആരംഭിച്ചു? ആദ്യം എങ്ങനെയാണ് ഈ വ്രതം വന്നത്? യശോദയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്നാണോ അതോ അതിനുമുമ്പ് കൃതയുഗത്തോ ത്രേതായുഗത്തോ തുടങ്ങിയതോ? ഈ തിഥിയിൽ ചിലർ ജീവികളെ കൊല്ലുന്നതെന്തുകൊണ്ടാണ്? കൊല്ലപ്പെട്ടവർക്കു പരലോകത്തിൽ എന്താണ് ലഭിക്കുക? സ്വയം കൊല്ലുന്നവർക്കും, കൊല്ലിപ്പിക്കുന്നവർക്കും, അനുമോദിക്കുന്നവർക്കും എന്താണ് ഫലം? ദയവായി ഈ സംശയം നീക്കണമേ, കേശവ. ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: പാർഥ, അനന്തമായ ശക്തിയുള്ള, ലോകത്ത് പ്രശസ്തമായ പരമശക്തി, ആദ്യയും വിശുദ്ധയുമാണ്. ഭാവത്തോടെ ധ്യാനിക്കാവുന്ന മനോഹരിയായ അവൾ, ആദ്യ അഷ്ടമി, കലാകാളി, സർവമംഗള, മായ, കാത്യായനി, ദുർഗ്ഗ, ചാമുണ്ഡ, ശങ്കരപ്രിയ എന്നിങ്ങനെ വിവിധ രൂപങ്ങളിലും പേരുകളിലും ഭവാനി എന്ന ദേവിയെ യോഗികൾ ധ്യാനിക്കുന്നു. അഷ്ടമിയിലും നവമിയിലും ദേവതകളും ദാനവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും കിന്നരന്മാരും മനുഷ്യരും യജ്ഞങ്ങളാൽ അവളെ പൂജിക്കുന്നു. സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ തന്നെ മറ്റു യുഗങ്ങളിലും ഈ ദേവിയെ ആദരിച്ചിരുന്നതാണ്. ആശ്വയുജ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമി മൂലനക്ഷത്രം ചേർന്നാൽ അതാണ് മഹാനവമി; മൂന്ന് ലോകത്തിലും അതി ദുർലഭം. കന്യാരാശിയിൽ സൂര്യൻ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമി മൂലനക്ഷത്രം ചേർന്നാൽ അതാണ് മഹാനവമി എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. അഷ്ടമിയിലും നവമിയിലും ജഗന്മാതാവായ അംബികയെ പൂജിച്ചാൽ ആശ്വയുജ മാസത്തിൽ ശത്രുക്കളെ ഭയമില്ലാതെ ജയിക്കാം. ഹുംകാരത്താൽ, ഖഡ്ഗാദികളാൽ, പകലും രാത്രിയും ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഈ ദേവിയെ നവമിയിൽ പൂജിച്ചാൽ നവഗുണഫലം ലഭിക്കും. അവൾ പുണ്യവതിയും വിശുദ്ധയുമാണ്, ധർമ്മവും സുഖവും നൽകുന്നവളാണ്. അതുകൊണ്ട് ചാമുണ്ഡ, മുണ്ടമാലിനി എന്നിങ്ങനെയുള്ള ദേവിയെ എല്ലായ്പ്പോഴും പൂജിക്കണം. മഹിഷാദികൾ ഉൾപ്പെടെ ജീവികൾ അവളിൽ അർപ്പിച്ചാൽ അവർക്കെല്ലാം സ്വർഗ്ഗലാഭം ലഭിക്കും; കൊല്ലുന്നവർക്കും പാപം ഉണ്ടാകില്ല. ബലിദാനത്തിലും പുഷ്പം, ധൂപം, ലേപനം എന്നിവയിലും കിട്ടുന്നതിലധികം മഹിഷി ദുർഗ്ഗയെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു. ദുർഗ്ഗയെ ഉദ്ദേശിച്ച് നിയമപ്രകാരം കൊല്ലപ്പെടുന്ന ജീവികൾ ഭക്തിയാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടാലും സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തും. ഭവാനിയുടെ ക്ഷേത്രത്തിൽ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ടവർക്കു സ്വർഗ്ഗത്തിൽ സ്ഥിരമായ വാസം ലഭിക്കും; അവർ അപ്സരസുകളുടെ പ്രിയന്മാരാകും. എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളിലും, എല്ലാ കല്പങ്ങളിലും, മഹാനവമി പുരാതനകാലം മുതലേ ആരാധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.