തസ്യ ഗംധമനാഘ്രേയമാഘ്രായ സുരയോഷിതഃ
അവിടെ, ദേവസ്ത്രികള് ഒരിക്കലും അനുഭവിച്ചിട്ടില്ലാത്ത ഒരു സുഗന്ധം വീശി അനുഭവിച്ചു—
ഋഷയോ നിയമാംസ്ത്യക്ത്വാ പ്രാദ്രവംത ഗൃഹാന്പ്രതി ।। ന വേദാധ്യയനേ ധ്യാനേ രതിസ്തേഷാം ബഭൂവ ഹ
മുനികള് തങ്ങളുടെ വ്രതങ്ങള് ഉപേക്ഷിച്ച് വീട്ടിലേക്ക് ഓടി; വേദപാഠത്തിലും ധ്യാനത്തിലും ഇനി അവര്ക്ക് ആസ്വാദനമുണ്ടായില്ല.
അപരാധാദ്വിഘടിതം യദ്ബഭൂവ പ്രിയേ പരമ്
ഒരു പാപം കൊണ്ടു വലിയൊരു കലഹം സംഭവിച്ചു, പ്രിയേ.
ഗംധേനാകുലിതം ലോകം ദൃഷ്ട്വാ ബ്രഹ്മാ തമബ്രവീത്
ആ സുഗന്ധം കൊണ്ട് ലോകം അലമുറയിലായതു കണ്ടു ബ്രഹ്മാവ് അവനോട് പറഞ്ഞു—
ബ്രഹ്മോവാച ജാതസ്ത്വം ലോകദമനാന്നൂനം ദമനകോ മയാ
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: നീ ലോകത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവരുടെ കൂട്ടത്തില് ജനിച്ചവനാണ്, അതുകൊണ്ടു നിന്നെ ഞാന് ദമനകന് എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
യത്സംതസ്ത്വനുമന്യംതേ സര്വാ തിശയവര്ജിതമ് 4.133.
ധര്മ്മശീലികള് അംഗീകരിക്കുന്നതെന്തും അതില് അതിക്രമം ഒന്നുമില്ലാതെ ഇരിക്കണം.
ഏകസ്യാപ്യപകാരം യഃ കരോതി സ നരാധമഃ
ഒരാളെയും ദോഷം ചെയ്യുന്നവന് മനുഷ്യരില് ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനാണ്.
ദൃഷ്ടാര്ഥബാധകം കര്മ ന കര്തവ്യം കഥംചന
പ്രത്യക്ഷമായ ദു:ഖം ഉണ്ടാക്കുന്ന പ്രവൃത്തികള് ഒരിക്കലും ചെയ്യരുത്.
തതഃ സ്വയം പ്രഭജതി ദൈവേ പിത്ര്യേ ച കര്മണി
അതിനുശേഷം, ദൈവത്തിനും പിതാക്കന്മാര്ക്കുമുള്ള കര്മങ്ങളില് സ്വയം ഏര്പ്പെടുന്നു.
സ്വഭാവ ഏഷ മേ ബ്രഹ്മംസ്ത്വയാ സൃഷ്ടഃ പുരാ വിഭോ
ഇതാണ് എന്റെ സ്വഭാവം, ബ്രഹ്മനേ, നീ തന്നെ എനിക്കു പഴയകാലത്ത് നല്കിയതാണിത്.
യാ യസ്യ ജംതോഃ പ്രകൃതിഃ ശുഭാ വാ യദി വേതരാ
ഏത് ജീവിയുടെ സ്വഭാവം എങ്ങനെയായാലും—നല്ലതോ മറ്റോ—
തത്സ്വഭാവപ്രവൃത്തസ്യ യദി ശാപസ്ത്വയാ മമ ।। പ്രദത്തഃ കിം കരോമ്യേതന്ന കൃത്യമപരാധ്യതി ।ഽ
അങ്ങനെയുള്ള സ്വഭാവം കൊണ്ടു നീ എനിക്ക് ശാപം നല്കിയാല്, ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യും? സ്വന്തം ഇഷ്ടമല്ലാതെ ചെയ്തതില് പാപമില്ല.
യുക്തിയുക്തം വചഃ ശ്രുത്വാ ദമനേന സമീ രിതമ്
അവന്റെ യുക്തിയുള്ള വാക്കുകള് കേട്ട് ദമനകന് മനസ്സിലാക്കി സമാധാനപ്പെട്ടു.
വസംതേ സഹകാരോത്ഥമംജരീപിംജരേ ജനേ
വസന്തകാലത്ത്, ആമ്പഴം മരങ്ങള് പുതിയ പൂക്കളാല് അലങ്കരിക്കപ്പെടുമ്പോള് മനുഷ്യരിടയില്—
തസ്മിന്കാലേ സുരേശാനാം ശിരാംസ്യാക്രമ്യ ലീലയാ
അന്നേരത്ത്, ദേവന്മാരുടെ തലകളിൽ കളിയായി കാൽവെച്ച്,
യേ ത്വാമാരോപയിഷ്യംതി ദാനമാനപുരസ്സരാഃ 4.133.
ആരാരോ, നിന്നെ ദാനംകൊണ്ടും ആദരവോടെയും പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നവരുണ്ടെങ്കിൽ,
സര്വദൈവ ശിവസ്യേഷ്ടാ പുണ്യാ പാപഭയാപഹാ
അവർക്കു ശിവന് എപ്പോഴും പ്രിയരും, പുണ്യമുള്ളവരും, പാപഭയമില്ലാത്തവരുമാകും.
ഏവമുക്ത്വാ യയൌ ബ്രഹ്മാ ദമനോ മംദരേ ഗിരൌ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ബ്രഹ്മാവ്, ദമകൻ, മന്ദരപർവതത്തിലേക്ക് പോയി.
ദിവ്യേ ഗിരൌ ഗിരിസു താദയിതാധിവാസേ രത്നാംശുകച്ഛുരിതകാഞ്ചനഭൂമിഭാഗേ
അവിടെ, ദിവ്യമായ ആ പർവതത്തിൽ, മലയുടയവൻ രത്നങ്ങളും പടർപ്പുകളും പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള നിലവും അലങ്കരിച്ച വാസസ്ഥലത്തിൽ,
പ്രവൃത്തനരനാരീകം പഞ്ചമോച്ചാരസുന്ദരമ്
പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും ഒത്തുചേർന്ന്, മനോഹരമായ അഞ്ചാം സ്വരത്തിൽ സംഗീതം മുഴങ്ങുന്നിടത്ത്,
സാനംദം നംദനവനേ ആര്ദ്രയാ സഹിതോ യഥാ
ആനന്ദത്തോടെ, നന്ദനവനത്തിൽ ആർദ്രയോടൊപ്പം ഇരിക്കുന്നതുപോലെ,
ഉന്മാദയന്വനേ പുണ്യേ വിദ്യാധരഗണാന്ബഹൂന്
ആ പുണ്യവനത്തിൽ അനേകം വിദ്യാധരഗണങ്ങളെ ആഹ്ലാദിപ്പിച്ചു,
സംതാനപാരിജാതോത്ഥാം ബദ്ധ്വാ സ മാധവീലതാമ്
സന്താനപാരിജാതത്തിൽ നിന്നു ഉല്പന്നമായ മാധവീലതയുടെ മാല കെട്ടി,
ഗീതമാംദോലകാരൂഢസ്തദ്ഗായംത്യമര സ്ത്രിയഃ
ആണ്ടോലകത്തിൽ കയറി, ദേവസ്ത്രികൾ അവിടെ പാട്ടുപാടുകയായിരുന്നു.
തം ദൃഷ്ട്വാഷ്ടാപദനിഭാ ഭവാനീ പ്രാഹ ശംകരമ്
അവനെ അഷ്ടപദപോലുള്ളവനായി കണ്ട ഭവാനി ശങ്കരനോടു പറഞ്ഞു:
ആദോലകം മമ കൃതേ കാരയസ്വ സ്വലംകൃതമ് 4.133.
എനിക്ക് മനോഹരമായി അലങ്കരിച്ച ഒരു ആണ്ടോലകം നിർമ്മിക്കണം.
തദ്ഗൌരീവചനം രമ്യം ശ്രുത്വാ ഗോവൃഷഭധ്വജഃ
ഗൗരിയുടെ ആ മനോഹരമായ വാക്കുകൾ കേട്ടു, കാളയുധധാരിയായ ദേവൻ,
സ്തംഭദ്വയം രോപയിത്വാ ഇഷ്ടാപൂര്തമയം ദൃഢമ്
പുണ്യവും ഇഷ്ടഫലവും നിറഞ്ഞ രണ്ടു തൂണുകൾ ഉറപ്പിച്ചു,
വാസുകിം ദംഡകസ്ഥാനേ ബദ്ധ്വാ താംതവസപ്രഭമ്
വാസുകിയെ ദണ്ഡം വെച്ചിടത്ത് കെട്ടി, തന്തുപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നതാക്കി,
കൃമികാര്പാസകൌശേയവസ്ത്രൈഃ സംവേഷ്ടിതം നവൈഃ
പുതിയ കറ, കപ്പാസ്, പാറ്റിവസ്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് അതിനെ പൊതിഞ്ഞു,