തം ലോകമാസാദ്യ നൃപേണ സാര്ദ്ധം സാ രാജപത്നീ കമലാഭനേത്രാ
കമലപോലുള്ള കണ്ണുകളുള്ള ആ രാജപത്നി രാജാവിനൊപ്പം ആ ലോകം പ്രാപിച്ചു.
ദീപപ്രദാനമപി പുണ്യതരം വദംതി വിപ്രാഗ്നിഗോസുരകുലൈകഗൃഹാംഗണേഷു
ബ്രാഹ്മണരുടെ, പശുക്കളുടെ, ദേവതകളുടെ, സ്വന്തം വീട്ടുവളപ്പിൽ ദീപം അർപ്പിക്കുന്നത് ഏറ്റവും വലിയ പുണ്യമാണെന്ന് മഹർഷികൾ പറയുന്നു.
ഇതി ശ്രീഭവിഷ്യേ മഹാപുരാണ ഉത്തരപര്വണി ശ്രീകൃഷ്ണയുധിഷ്ഠിരസംവാദേ ദീപദാനവിധിവര്ണനം നാമ ത്രിംശദുത്തരശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീഭവിഷ്യ മഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരപർവ്വത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണനും യുദ്ധിഷ്ഠിരനും നടത്തിയ സംവാദത്തിൽ ദീപം അർപ്പിക്കുന്ന വിധി വിവരിക്കുന്ന നൂറ്റിമുപ്പതാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
വൃഷോത്സര്ഗവിധിവര്ണനമ്
വൃഷഭത്തെ വിടുന്ന ചടങ്ങിന്റെ വിവരണം.
ചൈത്ര്യാമഥ തൃതീയായാം വൈശാഖ്യാം ദ്വാദശേഽഹ്നി വാ
ചൈത്രമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ മൂന്നാം ദിവസം അല്ലെങ്കിൽ വൈശാഖമാസത്തിലെ പന്ത്രണ്ടാം ദിവസം—
ഗോഭിശ്ചതുര്ഭിഃ സഹിതം സൃജേച്ചൈവ വിധിം ശൃണു
നാലു പശുക്കളോടൊപ്പം ആചാരപ്രകാരം കര്മ്മം നടത്തണം; അതിന്റെ വിധി കേള്ക്കൂ.
തത്തേഹം ച പ്രവക്ഷ്യാമി വിധിം ഗര്ഗപ്രചോദിതമ്
ഗര്ഗ്ഗന് ഉപദേശിച്ച രീതിയെപ്പറ്റി ഞാന് ഇപ്പോള് വിശദമായി പറയുന്നു.
മാതൃശ്രാദ്ധം തതഃ കുര്യാത്സദാഭ്യുദയകാരകമ്
അതിനുശേഷം, എല്ലായ്പ്പോഴും ഐശ്വര്യം നല്കുന്ന അമ്മയുടെ ശ്രാദ്ധം നടത്തണം.
തത്ര വിദ്വാഞ്ജപിത്വാ തു സ്ഥാപയേദ്രുദ്രദേവതാമ്
അവിടെ, പണ്ഡിതന് മന്ത്രങ്ങള് ജപിച്ച് രുദ്രദേവതയെ പ്രതിഷ്ഠിക്കണം.
അഥൈനം ജുഹുയാത്ഷഡ്ഭിഃ പൃഥഗാഹുതിസംജ്ഞിതൈഃ
അതിനുശേഷം, ആറു വ്യത്യസ്ത ഹോമങ്ങള് വേർതിരിച്ച് അർപ്പിക്കണം.
ഏകവര്ണം ദ്വിവര്ണം വാ രോഹിതം ശ്വേതമേവ വാ
ഒരു നിറമുള്ളതോ, രണ്ട് നിറമുള്ളതോ, ചുവപ്പോ വെളുപ്പോ ആയ കാളയോ—
ചതസ്രോ വത്സതര്യശ്ച താഭിഃ സാര്ധ മലംകൃതമ്
നാലു ദോഹനപശുക്കളും അവയോടൊപ്പം അലങ്കരിച്ചിട്ടും—
സമിതാസ്തേന സഹിതാഃ ക്രീഡധ്വം ഹൃഷ്ടമാനസാഃ 4.131.
അവയോടൊപ്പം എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ കളിക്കണം.
അംകിതം ശംഖചക്രാഭ്യാം വര്ഷിതം കുസുമാദിനാ
ശംഖവും ചക്രവും അടയാളമിട്ടു, പുഷ്പാദികളാല് ചിതറിച്ചിട്ടുള്ളത്—
വിമുംചേദ്വത്സകാഭിശ്ച നീലാഭിര്ബലിനം വൃഷമ്
നീലനിറമുള്ള കിടാക്കളോടൊപ്പം ശക്തനായ കാളയെ വിട്ടയക്കണം.
ഇത്യുക്തേ ഗര്ഗമുനിനാ വിധാനം വൃഷമോക്ഷണേ
ഇങ്ങനെ ഗര്ഗ്ഗമുനി കാളയെ വിട്ടയക്കുന്ന കര്മ്മത്തിന്റെ വിധി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
കകുദ്മിനം പതിം യാ ധന്യേ വിമുഞ്ചന്തി ഗോവൃഷമ്
കക്കുദമുള്ള കാളയെ, പശുക്കളുടെ അധിപതിയെ, വിട്ടയക്കുന്ന സ്ത്രീകള് ഭാഗ്യവതികളാണ്.
വൃഷോത്സര്ഗേ പുനാത്യേവ ദശാതീതാന്ദശാപരാന്
കാളയെ വിട്ടയക്കുന്ന കര്മ്മം പത്തു തലമുറകള് മുമ്പും പിന്നെയും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.
വൃഷോത്സൃഷ്ടം പിതൄണാം തു തദക്ഷയമുദാഹൃതമ്
പിതാക്കള്ക്കായി വിട്ടയക്കുന്ന കാളയെ അക്ഷയമായതാണെന്ന് പറയുന്നു.
സര്വം തദക്ഷയം തസ്യ പിതൄണാം നാത്ര സംശയഃ
അവന്റെ പിതാക്കള്ക്കു ലഭിക്കുന്നതെല്ലാം അക്ഷയമാണ്—ഇതില് സംശയമില്ല.
മധുകുല്യാഃ പിതുസ്തസ്യ അക്ഷയാസ്താ ഭവംതി വൈ
അവന്റെ പിതാവിന് നല്കുന്ന തേന്ഭോജനങ്ങള് അക്ഷയമാവുന്നു.
പിതൄണാം യാ ഭവേത്തൃപ്തിസ്താം വൃഷസ്ത്വതിരിച്യതേ മധു വാ നീലഖംഡം വാ അക്ഷയം സര്വമേവ തത്
പിതാക്കള്ക്ക് ലഭിക്കുന്ന തൃപ്തിയെ കാളയുടെ ദാനം അതിലധികം നല്കുന്നു; തേന് ആയാലും നീലശര്ക്കരയായാലും, അതെല്ലാം അക്ഷയമാണ്.
ഏഷ്ടവ്യാ ബഹവഃ പുത്രാ യദ്യേകോഽപി ഗയാം വ്രജേത് 4.131.
പുത്രന്മാർ പലരുണ്ടാകണം, കാരണം അവരിൽ ഒരുവൻ പോലും ഗയയിലേക്കു പോയാൽ മതിയാകുന്നു.
ന കരോതി വൃഷോത്സര്ഗം സുതീര്ഥേ വാ ജലാഞ്ജലിമ്
അവൻ കാളയെ വിടുന്ന ചടങ്ങോ, പുണ്യസ്ഥലത്ത് വെള്ളം അർപ്പിക്കുന്നതോ ചെയ്യാതിരുന്നാലും,
യദ്ഭൂമിമാലിഖതി ശൃങ്ഗഖുരൈഃ പ്രഹൃഷ്ടോ യദ്വാ കരോതി പ്രതിമല്ലവൃഷാന്നിരീക്ഷ്യ। ഖണ്ഡം സമസ്തമപി തസ്യ വിവാഹകര്തുഃ സംതോഷമാവഹതി ശക്രസഭാഗതസ്യ
കാളയുടെ കൊമ്പോ കുതിരയോ തട്ടിയിടുന്ന ഭൂമി, അല്ലെങ്കിൽ അതിന്റെ എതിരാളിയെ കണ്ടു സന്തോഷത്തോടെ കാള ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തികൾ എല്ലാം, ആ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നവർക്കു ഇന്ദ്രന്റെ സഭയിൽ പ്രവേശിച്ചതുപോലെ സന്തോഷം നൽകുന്നു.
ഇതി ശ്രീഭവിഷ്യേ മഹാപുരാണ ഉത്തരപര്വണി ശ്രീകൃഷ്ണയുധിഷ്ഠിരസംവാദേ വൃഷോത്സര്ഗവിധിവര്ണനം നാമൈകത്രിംശദുത്തരശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീഭവിഷ്യ മഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരപർവ്വത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണനും യുദ്ധിഷ്ഠിരനും നടത്തിയ സംഭാഷണത്തിൽ 'കാളയെ വിടുന്ന ചടങ്ങിന്റെ വിവരണം' എന്ന പേരിലുള്ള നൂറൊൻപതാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
ഫാല്ഗുനപൂര്ണിമാവ്രതവര്ണനമ് ഉത്സവോ ജായതേ ലോകേ ഗ്രാമേഗ്രാമേ പുരേ പുരേ
ലോകത്ത്, ഓരോ ഗ്രാമത്തിലും നഗരത്തിലും ഒരു ഉത്സവം നടക്കുന്നു.
കിമര്ഥം ശിശവസ്തസ്യാം ഗേഹേഗേഹേഽതിവാദിനഃ
എന്തുകൊണ്ടാണ് ആ സമയത്ത് ഓരോ വീട്ടിലും കുട്ടികൾ വളരെ ശബ്ദമുണ്ടാക്കുന്നത്?
അഡാഡേതി ച കാ സംജ്ഞാ ശീതോഷ്ണേതി കിമുച്യതേ കിമസ്യാം ക്രിയതേ കൃഷ്ണ ഏതദ്വിസ്തരതോ വദ
'അഡാഡു' എന്നതിന്റെ അർത്ഥം എന്താണ്? 'തണുപ്പ് ചൂട്' എന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ് വിളിക്കുന്നത്? ഈ സമയത്ത് എന്താണ് ചെയ്യുന്നത്, കൃഷ്ണാ? ഇതെല്ലാം വിശദമായി പറയൂ.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച ആസീത്കൃതയുഗേ പാര്ഥ രഘുര്നാമ നരാധിപഃ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: പാർഥാ, കൃതയുഗത്തിൽ രഘു എന്നൊരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു.