ഇത്യേവം ഭൂപതിശ്ചൈവ വിപ്രരൂപേണ ബോധിതഃ 3.2.29.
ഇങ്ങനെ ബ്രാഹ്മണൻ രാജാവിനെ ഉണർത്തി.
വിസ്മിതഃ സഹസോത്ഥായ ദധ്യൌ ബ്രഹ്മ സനാതനമ്
ആശ്ചര്യചകിതനായി രാജാവ് ഉടൻ എഴുന്നേറ്റു, ശാശ്വതമായ ബ്രഹ്മത്തെ ധ്യാനിച്ചു.
മഹാമന്ത്രീ ച ഭൂപാലം പ്രാഹ സത്യേന ഭോ ദ്വിജ അതസ്തൌ ഹി സമാനീയ സംപൃച്ഛ വിധിവന്നൃപ
മഹാമന്ത്രിയും രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ബ്രാഹ്മണാ, ആ രണ്ടുപേരെയും ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്ന് ശരിയായി ചോദ്യം ചെയ്യുക രാജാവേ.'
ആനീയ സാധും പപ്രച്ഛ സത്യമാലംബ്യ ഭൂപതിഃ
സന്മാർഗ്ഗിയെ കൊണ്ടുവന്ന്, സത്യം ആശ്രയിച്ച് രാജാവ് അവനെ ചോദ്യം ചെയ്തു.
വാണിജ്യാര്ഥം മഹാരാജ വാണിജ്യം ജീവികാവയോഃ
വാണിജ്യത്തിനായി, മഹാരാജാവേ, ഞങ്ങൾ ഇരുവരും വ്യാപാരമാണ് ജീവിക്കാനുള്ള വഴി.
മണിമുക്താദി വിക്രേതും ക്രേതും വാ തവ പത്തനേ
നിന്റെ നഗരത്തിൽ രത്നങ്ങളും മുത്തുകളും വിൽക്കാനും വാങ്ങാനും ഞങ്ങൾ വന്നതാണ്.
പ്രതികൂലേ വിധൌ കോ വാ ദശാം നാപ്നോതി വൈ പുമാന്
വിധി വിരുദ്ധമായാൽ മനുഷ്യർക്കു ദുർഭാഗ്യം അനുഭവിക്കാത്തവർ ആരാണ്?
ആവാം ന ചൌരോ രാജേംദ്ര തത്ത്വതസ്ത്വം വിചാരയ
ഞങ്ങൾ കള്ളന്മാർ അല്ല, രാജേ; സത്യം നീയേ തന്നെ പരിശോധിക്കൂ.
ഛേദയിത്വാ ദൃഢം പാശം ലോമശാതിമകാരയത്
ദൃഢമായ കയർ മുറിച്ച്, ലോമശനെ മോചിപ്പിച്ചു.
നഗരേ പൂജയാമാസ വസ്ത്രാഭൂഷണവാഹനൈഃ
നഗരത്തിൽ അവനെ വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും വാഹനങ്ങളും നൽകി ആദരിച്ചു.
കാരാഗാരേ ബഹുവിധം പ്രാപ്തം ദുഃഖമതഃ പരമ് 3.2.29.
കൈദശാലയില് പലവിധമായ കഷ്ടങ്ങള് അനുഭവിക്കേണ്ടി വന്നു.
ശ്രുത്വാ സാധുവചോ രാജാ പ്രാഹ കോശാധികാരിണമ്
സദ്പുരുഷന്റെ വാക്കുകള് കേട്ട രാജാവ് ഭണ്ഡാരാധികാരിയോട് പറഞ്ഞു.
ജാമാത്രാ സഹിതഃ സാധുര്ഗീതവാദിത്രമംഗലൈഃ
തന്റെ മാമനോടൊപ്പം സദ്പുരുഷന് പാട്ടും വാദ്യങ്ങളും മംഗളകര്മങ്ങളും നടത്തി.
സത്യനാരായണോ ദേവഃ പ്രത്യക്ഷഫലദഃ കലൌ
കലിയുഗത്തില് സത്യനാരായണന് ദൈവം നേരില് ഫലം നല്കുന്നവനാണ്.
പ്രത്യുത്തരമദാത്സാധുഃ ക്ഷിപ നൌകാശ്ച സത്വരമ്
സദ്പുരുഷന് ഉത്തരം നല്കി: 'വേഗത്തില് നൗകകള് അയക്കൂ.'
ഭോഃ സ്വാമിന്മേ ധനം നാസ്തി ലതാപത്രാദിപൂരിതമ്
സ്വാമിയേ, എനിക്ക് ധനം ഇല്ല; എന്റെ കിടങ്ങുകളില് ഇലകളും മറ്റും മാത്രമാണ്.
ഇത്യുക്തസ്താപസഃ പ്രാഹ തഥാസ്ത്വിതി വചഃ ക്ഷണാത്
അങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ തപസ്വി ഉടന് പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെയാകട്ടെ.'
ധനം നൌകാസു നാസ്തീതി സാധുശ്ചിംതാതുരോഽഭവത്
നൗകകളില് ധനം ഇല്ലെന്ന് അറിഞ്ഞ സദ്പുരുഷന് വലിയ ചിന്തയിലായി.
വജ്രപാതാഹത ഇവ ഭൃശം ദുഃഖിതമാനസഃ
മിന്നല് വീണപോലെ അവന്റെ മനസ്സ് അതിയായി ദുഃഖത്തിലായി.
ഇതി മൂര്ഛാഗതഃ സാധുര്വിലലാപ പുനഃപുനഃ
അങ്ങനെ ബോധംകെട്ട് പോയ സദ്പുരുഷന് വീണ്ടും വീണ്ടും വിലപിച്ചു.
ഗലേ വസനമാദായ പ്രണനാമ സ താപസമ് 3.2.29.
കഴുത്തിലെ വസ്ത്രം എടുത്ത് അവന് തപസ്വിക്ക് നമസ്കരിച്ചു.
ദേവദേവോഽഥവാ കോഽപി ന ജാനേ തവ വിക്രമമ്
ദേവദേവനേ, അല്ലെങ്കില് ആരായാലും, ഞാന് നിങ്ങളുടെ ശക്തി അറിയുന്നില്ല.
ത്യജ മൌഢ്യമതി സാധോ പ്രവാദം മാ വൃഥാ കൃഥാഃ
സദ്പുരുഷനേ, മണ്ടത്തരം ഉപേക്ഷിക്കൂ; വെറുതെ വാക്കുകള് പറയരുത്.
ഇതി വിജ്ഞാപിതഃ സാധുര്ന ബുബോധ മഹാധനഃ
അങ്ങനെ അറിയിച്ചിട്ടും സദ്പുരുഷന് വലിയ ധനം മനസ്സിലായില്ല.
ചംദ്രചൂഡോ യദാനര്ച സത്യനാരായണം നൃപഃ
ചന്ദ്രചൂഡന് രാജാവ് സത്യനാരായണനെ ആരാധിച്ചപ്പോള്
പ്രാര്ഥിതം ന സ്മൃതം ഹ്യേവ ഇദാനീം തപ്യസേ വൃഥാ
ആഗ്രഹിച്ചത് ഓര്മ്മയില്ല; അതുകൊണ്ട് നീ ഇപ്പോള് വെറുതെ ദുഃഖിക്കുന്നു.
തമനാദൃത്യ ദുര്ബുദ്ധേ കുതഃ സമ്യഗ്ഭവേത്തവ
അവനെ അവഗണിച്ചാല് ഭ്രാന്തനായവനേ, എങ്ങനെ നിനക്ക് ശരിയായത് ലഭിക്കും?
സത്യനാരായണം ദേവം താപസം തം ദദര്ശ ഹ തുഷ്ടാവ താപസം തത്ര സാധുര്ഗദ്ഗദയാ ഗിരാ
സദ്പുരുഷന് തപസ്വിയെ സത്യനാരായണനായി കണ്ടു; അവിടെ അവനെ വിറയുന്ന വാക്കുകളോടെ സ്തുതിച്ചു.
യത്സത്യത്വേന ജഗതസ്തം സത്യം ത്വാം നമാമ്യഹമ്
സത്യമായ ഈ ലോകത്തിന്റെ സത്യമായിരിക്കുന്ന നിനക്കു ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ത്വന്മായാമോഹിതാത്മാനോ ന പശ്യംത്യാത്മനഃ ശുഭമ്
നിന്റെ മായയിൽ ഭ്രമിച്ചവർക്കു തങ്ങളുടെ ഭാവ്യമായ നല്ലതൊന്നും കാണാൻ കഴിയുന്നില്ല.