പംചഗവ്യം ച കുംഭേഷു പംചരത്നാനി ചൈവ ഹി
കുംഭങ്ങളിൽ പഞ്ചഗവ്യവും, അങ്ങനെ തന്നെ അഞ്ചു രത്നങ്ങളും—
സ്ഫടികം ചന്ദനം ശ്വേതം തീര്ഥവാരിസസര്ഷപമ് ഏതത്സര്വം വിനിക്ഷിപ്യ കുമ്ഭേഷ്വാവാഹയേത്സുരാന്
സ്ഫടികം, വെളുത്ത ചന്ദനം, തീർത്ഥജലം, കടുക് എന്നിവ എല്ലാം കുംഭങ്ങളിൽ ഇട്ട്, ദേവതകളെ ആഹ്വാനിക്കണം.
സര്വേ സമുദ്രാഃ സരിതസ്തീര്ഥാനി ജലദാ ഹ്രദാഃ
എല്ലാ സമുദ്രങ്ങളും, നദികളും, തീർത്ഥങ്ങളും, മേഘങ്ങളും, കുളങ്ങളും—
യോഽസൌ വജ്രധരോ ദേവ ആദിത്യാനാം പ്രഭുര്മതഃ
വജ്രം കൈവശമുള്ളവനും, ആദിത്യന്മാരുടെ പ്രഭുവായ ദേവനും—
രക്ഷോഗണാധിപഃ സാക്ഷാത്പ്രലയാനിലസപ്രഭഃ 4.125.
രക്ഷസുകളുടെ നേരിട്ടുള്ള അധിപനും, പ്രളയകാലത്തെ കാറ്റുപോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ളവനും—
യോഽസൌ ബിന്ദുകരോ ബിന്ദുഃ പിനാകീ വൃഷവാഹനഃ
ബിന്ദു സൃഷ്ടിക്കുന്നവനും, സ്വയം ബിന്ദുവായവനും, പിനാകം വില്ലായവനും, കാളയെ കയറിയവനും—
ത്രൈലോക്യേ യാനി ഭൂതാനി സ്ഥാവരാണി ചരാണി ച
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലുമുള്ള എല്ലാ ജീവികളും, ചലിക്കുന്നവരും അചലങ്ങളുമൊക്കെ—
ഏവമാമംത്രിതൈഃ കുമ്ഭൈരംഭോയുക്തൈര്യുഗാന്വിതൈഃ പൂജയേദ്വസ്ത്രഗോദാനൈര്ബ്രാഹ്മണാനിഷ്ടദേവതാഃ
ഇങ്ങനെ മന്ത്രപൂജിതമായും വെള്ളം നിറച്ചും കുംഭങ്ങൾ ഒരുക്കി, വസ്ത്രവും പശുവും ദാനം ചെയ്ത് ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ഇഷ്ടദേവതകളെയും ആരാധിക്കണം.
ഏതാനേവ തതോ മംത്രാന്സംലിഖ്യ കനകാന്വിതാന് । യജമാനസ്യ ശിരസി ഉദ്ധാര്യാസ്തേ നരോത്തമ
ഇവയെല്ലാം മന്ത്രങ്ങൾ സ്വർണ്ണം ചേർത്ത് എഴുതി, യജമാനന്റെ തലയിൽ വയ്ക്കണം, മഹാനുഭാവാ.
കലശാന്ദ്രവ്യസംയുക്താന്പ്രാപ്തേ ഗ്രഹണപര്വണി ।। ചന്ദ്രഗ്രഹേ നിവൃത്തേ തു കൃതഗോദാനമങ്ഗലഃ
ഗ്രഹണം കഴിഞ്ഞ്, പശു ദാനം ചെയ്തശേഷം, കുംഭങ്ങളിൽ ആവശ്യമായ വസ്തുക്കൾ നിറച്ചാൽ—
കൃതസ്നാനഃ ശ്വേതപട്ടം ബ്രാഹ്മണായ നിവേദയേത്
സ്നാനം കഴിച്ച ശേഷം, ഒരു വെളുത്ത വസ്ത്രം ബ്രാഹ്മണന് സമർപ്പിക്കണം.
ന തസ്യ ഗ്രഹപീഡാ സ്യാന്ന ച ബംധുജനക്ഷയഃ
അവനു ഗ്രഹങ്ങളുടെ ദോഷം ഉണ്ടാകില്ല, ബന്ധുക്കളെ നഷ്ടപ്പെടാനും സംഭവിക്കില്ല.
സൂര്യഗ്രഹേ സൂര്യനാമ സദാ മംത്രേഷു കീര്തയേത് ൧൮ യ ഇദം ശൃണുയാന്നിത്യം ശ്രാവയേദ്വാപി മാനവഃ
സൂര്യഗ്രഹണ സമയത്ത്, സൂര്യന്റെ നാമം മന്ത്രങ്ങളിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും ഉച്ചരിക്കണം; ഈ കാര്യങ്ങൾ ആരെങ്കിലും സ്ഥിരമായി കേട്ടോ മറ്റുള്ളവരെ കേൾപ്പിച്ചോ ചെയ്താൽ—
ചന്ദ്രഗ്രഹേ നൃപ രവിഗ്രഹണേ ജപന്മാം മംത്രൈരിമൈഃ സമഭിമംത്ര്യ ശുഭോദകുംഭാത് 4.125.
ചന്ദ്രഗ്രഹണത്തിലും സൂര്യഗ്രഹണത്തിലും, രാജാവേ, ഈ മന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച് ശുഭമായ കുംഭത്തിൽ വെള്ളം നിറച്ച്—
ഇതി ശ്രീഭവിഷ്യേ മഹാപുരാണ ഉത്തരപര്വണി ശ്രീകൃഷ്ണയുധിഷ്ഠിരസംവാദേ ചന്ദ്രാദിത്യഗ്രഹണസ്നാന വിധിവര്ണനം നാമ പംചവിംശത്യുത്തരശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ മഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരഭാഗത്തില് ശ്രീകൃഷ്ണനും യുദ്ധിഷ്ഠിരനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തില് ചന്ദ്രസൂര്യഗ്രഹണസ്നാനത്തിന്റെ വിധി വിവരിക്കുന്ന നൂറ്റിരുപത്തിയഞ്ചാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
സാംഭരായണീവ്രതവര്ണനമ് ഏതന്മേ ബ്രൂഹി ഗോവിന്ദ പരം കൌതൂഹലം ഹി മേ
സാംഭരായണി വ്രതത്തിന്റെ വിവരണം.
നാന്യദുഷ്കൃഷ്ടമുദ്ദിഷ്ടം തജ്ജ്ഞൈരനശനാത്പരമ് ൨ യാദൃഗ്രൂപശ്ച ഭഗവാംശ്ചിംതനീയോ ജനാര്ദനഃ
ഗോവിന്ദാ, ഇതെനിക്ക് വിശദമായി പറയൂ. അതിനേക്കുറിച്ച് എനിക്ക് വലിയ ആസക്തിയുണ്ട്.
നിര്ധൂതമലദോഷശ്ച സ്നാതോ നിയതമാനസഃ
പണ്ഡിതന്മാര് ഉപദേശിക്കുന്നത് ഉപവാസം മാത്രമാണ്; അതിന് പുറമെ, ഭഗവാന് ജനാര്ദ്ദനനെ എങ്ങനെയാണ് ധ്യാനിക്കേണ്ടത് എന്നു പറയൂ.
പ്രണിപാതൈഃ സ്തവൈഃ പുണ്യൈര്ഗംധൈര്ധൂപൈസ്തു പൂജയേത് സമര്പ്യ ബ്രാഹ്മണേഭ്യശ്ച ദേവാര്ചാദ്യുപയോഗി ച
മലിനതിയും ദോഷങ്ങളും വിട്ട്, സ്നാനം ചെയ്ത് മനസ്സു നിയന്ത്രിച്ചവന്,
ബംധു പുത്രകലത്രേഷു ക്ഷേത്രധാന്യധനാദിഷു
വന്ദനം, സ്തോത്രങ്ങള്, മംഗളഗന്ധങ്ങള്, ധൂപം എന്നിവ കൊണ്ട് ആരാധന നടത്തണം. ദേവാരാധനയ്ക്ക് അനുയോജ്യമായത് ബ്രാഹ്മണന്മാര്ക്ക് സമര്പ്പിക്കണം.
മിത്രാണ്യമിത്രാന്മധ്യസ്ഥാന്പരാന്സ്വാംശ്ച പുനഃ പുനഃ
ബന്ധുക്കള്, മക്കള്, ഭാര്യ, വയല്, ധാന്യം, സമ്പത്ത് എന്നിവയിലും,
തതശ്ച പ്രയതഃ കുര്യാദുത്സര്ഗം സര്വകര്മണാമ്
സുഹൃത്തുക്കള്, ശത്രുക്കള്, മധ്യസ്ഥര്, അന്യജനം, സ്വന്തം ആളുകള് ഇവരിലൊക്കെയും വീണ്ടും വീണ്ടും,
പരിത്യജാമ്യഹം ഭോഗാംസ്ത്യജാമി സുഹൃദോഽഖിലാന്
അതിനുശേഷം, ആത്മശുദ്ധിയോടെ എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും ഉപേക്ഷിക്കണം.
സ്രഗ്ഭൂഷണാദികം ഗേയം ദാനമാസനമേവ ച 4.126.
സുഖങ്ങള് ഉപേക്ഷിക്കുന്നു; എല്ലാ സുഹൃത്തുക്കളെയും വിട്ടുകളയുന്നു.
നൈമിത്തികാസ്തഥാ കാമ്യാഃ ശ്രാദ്ധധര്മാദയോജ്ഝിതാഃ
മാല, അലങ്കാരം, പാട്ട്, ദാനം, ഇരിപ്പിടം എന്നിവയും ഉപേക്ഷിക്കണം.
പദ്ഭ്യാം കരാഭ്യാം വിഹരന്കുര്വാണഃ കര്മ ചോദ്വഹന്
അവസരപ്രായമായും ഇഷ്ടപ്രായമായും ചെയ്യുന്ന കര്മ്മങ്ങള്, ശ്രാദ്ധം പോലുള്ള ധാര്മ്മിക കര്മ്മങ്ങള് എന്നിവയും ഉപേക്ഷിക്കണം.
നഭസി പ്രാണിനോ യേ ച യേ ജലേ യേ ച ഭൂതലേ
കാലും കൈയും ഉപയോഗിച്ച് നടക്കുമ്പോഴും, കര്മ്മങ്ങള് ചെയ്യുമ്പോഴും, ഭാരങ്ങള് ചുമക്കുമ്പോഴും,
ധാന്യാദിഷു ച വസ്ത്രേഷു ശയനേഷ്വാസനേഷു ച
ആകാശത്ത് ജീവിക്കുന്നവരും, ജലത്തില് ജീവിക്കുന്നവരും, ഭൂമിയിലുമുള്ളവരും,
ന മേഽസ്തി ബാംധവഃ കശ്ചിദ്വിഷ്ണും മുക്ത്വാ ജഗദ്ഗുരുമ്
ധാന്യങ്ങളിലും മറ്റു വസ്തുക്കളിലും, വസ്ത്രങ്ങളിലും, കിടക്കയിലും ഇരിപ്പിടത്തിലും,
പാര്ശ്വതോ മൂര്ധ്നി ഹൃദയേ ബാഹുഭ്യാം ചൈവ ചക്ഷുഷോഃ
വിഷ്ണുവായ ലോകഗുരുവിനെ ഒഴികെ എനിക്ക് മറ്റാരും ബന്ധുവില്ല.