സമം ശ്വശുരജാമാത്രൌ ദ്വാദശേഷു വിഷാദിനൌ
ശ്വശുരനും ജാമാതാവും ഒരുമിച്ച്, പന്ത്രണ്ട് ദിവസം ദുഃഖത്തിൽ ആയിരുന്നു.
ശൃണ്വംതി സുധിയോ നിത്യം തേ വസംതി ഹരേഃ പദമ്
സദാ കേൾക്കുന്ന ജ്ഞാനികൾ ഹരിയുടെ വാസസ്ഥലത്തിൽ വസിക്കുന്നു.
പ്രതികൂലേ ഹരൌ തസ്മിന്യാസ്യന്തി നിരയാന്ബഹൂന്
ഹരിയ്ക്ക് വിരുദ്ധരായവർ അനേകം നരകങ്ങളിൽ പോകും.
ധര്മോ യജ്ഞോ നൃപശ്ചൌരഃ സര്വേ ലക്ഷ്മീപ്രിയംകരാഃ
ധർമ്മം, യജ്ഞം, രാജാവ്, കള്ളൻ—ഇവരൊക്കെയും ലക്ഷ്മിക്ക് പ്രിയമാണ്.
മാതൃഭ്യോ ദേവതാഭ്യശ്ച സ്വധാ സ്വാഹേതി വൈ മഖഃ
മാതാക്കളും ദേവതകളും യജ്ഞത്തിൽ 'സ്വധാ'യും 'സ്വാഹാ'യും അർപ്പണമാണ്.
ദ്വയോര്ഹന്താ ഹി ചോരഃ സ തേ സര്വേ ധര്മകിംകരാഃ
ഇരുവരിൽ കള്ളനാണ് കൊല്ലുന്നത്; ഇവർ എല്ലാവരും ധർമ്മത്തിന്റെ സേവകരാണ്.
സത്യഹീനസ്യ തത്സാധോര്ധനം യത്തദ്ഗ്രഹേ സ്ഥിതമ്
സത്യം ഇല്ലാത്ത സദ്ഭാവനയുള്ളവന്റെ ആസൂസിൽ സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന ധനം
വാസോലംകരണാദീനി വിക്രീയ ബുഭുജേ കില
അവൻ വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും മറ്റും വിറ്റ്, അതുപയോഗിച്ചു ജീവിച്ചു.
അഥൈകസ്മിന്ദിനേ കന്യാ ഭോജനാച്ഛാദനം വിനാ
ഒരു ദിവസം മകൾക്ക് ഭക്ഷണവും വസ്ത്രവും ഇല്ലാതായിരുന്നു.
പ്രാര്ഥയംതം ജഗന്നാഥം ദൃഷ്ട്വാ സാ പ്രാര്ഥയദ്ധരിമ്
അവൻ ജഗന്നാഥനെ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നതിനെ കണ്ടു, അവൾയും ഹരിയെ പ്രാർത്ഥിച്ചു.
ആഗച്ഛത്വര്ചയിഷ്യാമി ഭവംതമിതി വാചയേ 3.2.29.
'വരൂ, ഞാൻ നിങ്ങളെ പൂജിക്കാം,' എന്ന് അവൾ ഉച്ചത്തിൽ പറഞ്ഞു.
മാത്രാ നിര്ഭര്ത്സിതേയംതം കാലം കുത്ര സ്ഥിതാ ശുഭേ
മാതാവിന്റെ ശാപം കേട്ടു, അവൾ 'ശുഭേ, ഈ സമയത്ത് ഞാൻ എവിടെയാണ് താമസിക്കേണ്ടത്?' എന്ന് ചിന്തിച്ചു.
കലൌ പ്രത്യക്ഷ ഫലദഃ സര്വദാ ക്രിയതേ നരൈഃ
കലിയുഗത്തിൽ മനുഷ്യരുടെ പ്രവർത്തികൾക്ക് ഉടൻ തന്നെ ഫലങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു.
ദേശമായാതു ജനകഃ സ്വാമീ ച മമ കാമനാ
എന്റെ ആഗ്രഹപ്രകാരം എന്റെ അച്ഛനും സ്വാമിയും ഈ ദേശത്ത് വരട്ടെ.
ശീലപാലസ്യ ഗുപ്തസ്യ ഗേഹേ പ്രാപ്താ ധനാര്ഥിനീ
ധനം തേടിയ സ്ത്രീ ശീലപാലന്റെ വീട്ടിൽ എത്തി.
ഇതി ശ്രുത്വാ ശീലപാലഃ പംചനിഷ്കം ധനം ദദൌ
അത് കേട്ടശേഷം ശീലപാലൻ അഞ്ചു നിഷ്കം ധനം നൽകി.
ഇത്യുക്ത്വാ സോഽനൃണോ ഭൂത്വാ ഗയാശ്രാദ്ധായ സംയയൌ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് കടമകളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി, ഗയയിൽ പിതൃകർമ്മകൾക്ക് പോയി.
ലീലാവതീ സഹ തയാ ഭക്ത്യാകാര്ഷീത്പ്രപൂജനമ്
ലീലാവതി അവളോടൊപ്പം ഭക്തിയോടെ പൂജ നടത്തി.
നര്മദാതീരനഗരേ നൃപഃ സുഷ്വാപ മംദിരേ ഉവാച വിപ്രരൂപേണ ബോധയഞ്ഛ്ലക്ഷ്ണയാ ഗിരാ
നർമദാതീരത്തുള്ള നഗരത്തിൽ രാജാവ് കൊട്ടാരത്തിൽ ഉറങ്ങി; ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ മനോഹരമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് അവനെ ഉണർത്തി.
ഉത്തിഷ്ഠോത്തിഷ്ഠ രാജേന്ദ്ര തൌ സാധൂ പരിമോചയ
എഴുന്നേൽക്കു രാജേ, എഴുന്നേൽക്കു! ആ രണ്ടു സന്മാർഗ്ഗികളെയും മോചിപ്പിക്കൂ.
ഇത്യേവം ഭൂപതിശ്ചൈവ വിപ്രരൂപേണ ബോധിതഃ 3.2.29.
ഇങ്ങനെ ബ്രാഹ്മണൻ രാജാവിനെ ഉണർത്തി.
വിസ്മിതഃ സഹസോത്ഥായ ദധ്യൌ ബ്രഹ്മ സനാതനമ്
ആശ്ചര്യചകിതനായി രാജാവ് ഉടൻ എഴുന്നേറ്റു, ശാശ്വതമായ ബ്രഹ്മത്തെ ധ്യാനിച്ചു.
മഹാമന്ത്രീ ച ഭൂപാലം പ്രാഹ സത്യേന ഭോ ദ്വിജ അതസ്തൌ ഹി സമാനീയ സംപൃച്ഛ വിധിവന്നൃപ
മഹാമന്ത്രിയും രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ബ്രാഹ്മണാ, ആ രണ്ടുപേരെയും ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്ന് ശരിയായി ചോദ്യം ചെയ്യുക രാജാവേ.'
ആനീയ സാധും പപ്രച്ഛ സത്യമാലംബ്യ ഭൂപതിഃ
സന്മാർഗ്ഗിയെ കൊണ്ടുവന്ന്, സത്യം ആശ്രയിച്ച് രാജാവ് അവനെ ചോദ്യം ചെയ്തു.
വാണിജ്യാര്ഥം മഹാരാജ വാണിജ്യം ജീവികാവയോഃ
വാണിജ്യത്തിനായി, മഹാരാജാവേ, ഞങ്ങൾ ഇരുവരും വ്യാപാരമാണ് ജീവിക്കാനുള്ള വഴി.
മണിമുക്താദി വിക്രേതും ക്രേതും വാ തവ പത്തനേ
നിന്റെ നഗരത്തിൽ രത്നങ്ങളും മുത്തുകളും വിൽക്കാനും വാങ്ങാനും ഞങ്ങൾ വന്നതാണ്.
പ്രതികൂലേ വിധൌ കോ വാ ദശാം നാപ്നോതി വൈ പുമാന്
വിധി വിരുദ്ധമായാൽ മനുഷ്യർക്കു ദുർഭാഗ്യം അനുഭവിക്കാത്തവർ ആരാണ്?
ആവാം ന ചൌരോ രാജേംദ്ര തത്ത്വതസ്ത്വം വിചാരയ
ഞങ്ങൾ കള്ളന്മാർ അല്ല, രാജേ; സത്യം നീയേ തന്നെ പരിശോധിക്കൂ.
ഛേദയിത്വാ ദൃഢം പാശം ലോമശാതിമകാരയത്
ദൃഢമായ കയർ മുറിച്ച്, ലോമശനെ മോചിപ്പിച്ചു.
നഗരേ പൂജയാമാസ വസ്ത്രാഭൂഷണവാഹനൈഃ
നഗരത്തിൽ അവനെ വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും വാഹനങ്ങളും നൽകി ആദരിച്ചു.