ഉഷഃസമീപേ യഃ സ്നാനം സംധ്യായാമുദിതേ രവൌ
പ്രഭാതത്തിൽ സൂര്യൻ ഉദിക്കുന്ന സമയത്ത് സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ—
പ്രാതരുത്ഥായ യോ വിപ്രഃ പ്രാതഃസ്നായീ സദാ ഭവേത്
പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് എപ്പോഴും രാവിലെ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ—
വൃഥാ ചോഷ്ണോദകസ്നാനം വൃഥാ ജാപ്യമവൈദികമ്
ചൂടുള്ള വെള്ളത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നതും ഫലമില്ല; വെറുതെ വേദമന്ത്രങ്ങൾ ജപിക്കുന്നതും ഫലമില്ല.
സ്നാനം ചതുര്വിധം പ്രോക്തം സ്നാനവിദ്ഭിര്യുധിഷ്ഠിര ।। വായവ്യം വാരുണം ബ്രാഹ്മം ദിവ്യം ചേതി പൃഥക്ശൃണു । 4.122.
യുധിഷ്ഠിരാ, സ്നാനവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ നാല് വിധത്തിലുള്ള സ്നാനങ്ങളാണ് പറയുന്നത്: വായുവിൽ, വെള്ളത്തിൽ, ബ്രഹ്മസ്നാനം, ദൈവികം. ഓരോന്നും വേർതിരിച്ച് കേൾക്കൂ.
ബ്രാഹ്മം ബ്രാഹ്മണമംത്രോക്തം ദിവ്യം മേഘാംബുഭാസ്കരമ്
ബ്രഹ്മസ്നാനം ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് മന്ത്രങ്ങളോടുകൂടിയാണ് നിർദ്ദേശിക്കുന്നത്; ദൈവികസ്നാനം മഴവെള്ളത്തിലും സൂര്യപ്രകാശത്തിലും ചെയ്യുന്നതാണ്.
ബ്രഹ്മചാരീ ഗൃഹസ്ഥശ്ച വാനപ്രസ്ഥോഽഥ ഭിക്ഷുകഃ
ബ്രഹ്മചാരി, ഗൃഹസ്ഥൻ, വാനപ്രസ്ഥൻ, ഭിക്ഷുക്കൻ—
ബാലാസ്തരുണകാ വൃദ്ധാ നരനാരീനപുംസകാഃ
കുട്ടികളും, യുവാക്കളും, വയോധികരും, പുരുഷന്മാരും, സ്ത്രീകളും, ലിംഗം വ്യക്തമല്ലാത്തവരും,
ബ്രഹ്മക്ഷത്രവിശാം ചൈവ മന്ത്രവത്സ്നാനമിഷ്യതേ
ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും ക്ഷത്രിയന്മാർക്കും വൈശ്യന്മാർക്കും മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് സ്നാനം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
മാഘമാസേ രടംത്യാപഃ കിഞ്ചിദഭ്യുദിതേ രവൌ
മാഘമാസത്തിൽ, സൂര്യൻ ഉദയിക്കുമ്പോൾ, ഒഴുകുന്ന വെള്ളത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യണം.
പ്രാസാദാ യത്ര സൌവര്ണാഃ സ്ത്രിയശ്ചാപ്സരസോപമാഃ തത്ര തേ യാംതി മജ്ജംതി യേ മാഘേ ഭാസ്കരോദയേ
സ്വർണ്ണം കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച കൊട്ടാരങ്ങളും, അപ്സരസുകളെപ്പോലെയുള്ള സ്ത്രീകളും ഉള്ള സ്ഥലത്താണ്, മാഘമാസത്തിൽ സൂര്യോദയസമയത്ത് സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർ എത്തി ആനന്ദത്തോടെ മുങ്ങുന്നത്.
പൌഷഫാല്ഗുനയോര്മധ്യേ പ്രാതഃസ്നായീ ഭവേന്നരഃ
പൗഷമാസവും ഫാൽഗുനമാസവും തമ്മിൽ, പുരുഷൻ രാവിലെ തന്നെ സ്നാനം ചെയ്യണം.
ത്രിംശദ്ദിനാനി പുണ്യാണി മകരസ്ഥേ ദിവാകരേ
സൂര്യൻ മകരരാശിയിൽ ഇരുന്ന് മുപ്പത് ദിവസം, എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും പുണ്യമാകും.
മാഘമാസമിമം പൂര്ണം സ്ഥാപ്യേഹം ദേവമാധവമ് 4.122.
മാഘമാസം മുഴുവനും ഇവിടെ മാധവദേവനെ സ്ഥാപിക്കണം.
അപ്രാവൃതശരീരസ്തു യഃ കഷ്ടം സ്നാനമാചരേത്
വസ്ത്രം ധരിക്കാതെ, കഠിനമായ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ—
തത്ര സ്നാത്വാ ശുഭേ തീര്ഥേ ദത്ത്വാ ശിരസി വൈ മൃദമ്
അവിടെ, ശുഭമായ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, തലയിൽ മണ്ണ് ഇടണം.
പിതൄന്സംതര്പ്യ തത്രസ്ഥോ ഹ്യവതീര്യ തതോ ജലാത്
അവിടെ പിതൃകർമ്മം നടത്തി, വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വരണം.
ശങ്ഖചക്രധരം ദേവം മാധവം നാമ പൂജയേത്
ശംഖവും ചക്രവും കൈവശമുള്ള മാധവദേവനെ അവിടെ ആരാധിക്കണം.
ഭൂശയ്യാബ്രഹ്മചര്യേണ ശക്തഃ സ്നാനം സമാചരേത്
ഭൂമിയിൽ കിടക്കയും ബ്രഹ്മചര്യവും പാലിച്ച് കഴിയുന്നവൻ സ്നാനം നിർവഹിക്കണം.
അവശ്യമപി കര്തവ്യം മാഘേ സ്നാനമിതി ശ്രുതിഃ
മാഘമാസത്തിൽ സ്നാനം നിർബന്ധമായാണ് ചെയ്യേണ്ടതെന്ന് ശാസ്ത്രം പറയുന്നു.
തിലസ്നായീ തിലോദ്വര്തീ തിലഭോക്താ തിലോദകീ
എള്ള് ഉപയോഗിച്ച് സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ, എള്ള് പുരട്ടുന്നവൻ, എള്ള് കഴിക്കുന്നവൻ, എള്ള് വെള്ളം കുടിക്കുന്നവൻ—
തൈലസ്യാമലകാനാം ച തീര്ഥേ ദേയാനി നിത്യശഃ
തൈലംയും നെല്ലിക്കയും തീർത്ഥത്തിൽ എപ്പോഴും ദാനം ചെയ്യണം.
ഏവം സ്നാനാവസാനേ തു ഭോജ്യം ദേയമവാരിതമ്
ഇങ്ങനെ സ്നാനം കഴിഞ്ഞാൽ, ഭക്ഷണം യാതൊരു വിലക്കുമില്ലാതെ നൽകണം.
കംബലാജിനരത്നാനി വാസാംസി വിവിധാനി ച ।। 4.122.
കമ്പളങ്ങൾ, മയില്പ്പുറങ്ങൾ, രത്നങ്ങൾ, വിവിധ വസ്ത്രങ്ങൾ—
ഉപാനഹൌ തഥാ ഗുപ്തം മോദകൈഃ പാപമോചകൈഃ
അതു പോലെ, ചെരിപ്പുകളും, രഹസ്യമായി പാപം നീക്കുന്ന മധുരങ്ങളും നൽകണം.
അഗമ്യാഗമനസ്തേയപാപേഭ്യശ്ച പരിഗ്രഹാത്
നിഷിദ്ധമായ കാര്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടൽ, മോഷണം തുടങ്ങിയ പാപങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാൽ അശുദ്ധി ഉണ്ടാകുന്നു.
പിതൃഭിഃ പിതാമഹൈഃ സാര്ദ്ധം തഥൈവ പ്രപിതാമഹൈഃ
പിതാക്കളും പിതാമഹന്മാരും അതുപോലെ പ്രപിതാമഹന്മാരും കൂടെ ചേർന്ന്,
ഏകവിംശകുലൈഃ സാര്ദ്ധം ഭോഗാന്ഭുക്ത്വാ യഥേപ്സിതാന്
ഇരുപത്തൊന്ന് കുടുംബങ്ങളോടൊപ്പം ഇഷ്ടമുള്ള സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ച ശേഷം,
യോ മാഘമാസ്യുഷസി സൂര്യ്യകരാഭിതാമ്രേ സ്നാനം സമാചരതി ചാരുനദീപ്രവാഹേ
മാഘമാസത്തിലെ പുലർച്ചെ സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളാൽ ചുവന്ന മനോഹരമായ നദിയിലുൾക്കയറി ആരെങ്കിലും സ്നാനം ചെയ്താൽ,
നിത്യസ്നാനവിധിവര്ണനമ് തസ്മാത്കായവിശുദ്ധ്യര്ഥം സ്നാനമാദൌ വിധീയതേ
അതുകൊണ്ട് ശരീരശുദ്ധിക്കായി ആദ്യം സ്നാനം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
അനുദ്ധതൈരുദ്ധതൈര്വാ ജലൈഃ സ്നാനം സമാചരേത്
ജലം ശാന്തമായാലും അശാന്തമായാലും അതിൽ സ്നാനം ചെയ്യണം.