ഏതദ്ദൃഷ്ടം മയാ ശക്ര വസംത്യാ സുരസദ്മനി
ഇന്ദ്രാ, ദേവസദനത്തിൽ വസിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ ഇതെല്ലാം കണ്ടു.
തതഃ കുതൂഹലപരോ ദേവരാട് താം തപസ്വിനീമ്
അതിനുശേഷം അത്യന്തം ആകാംക്ഷയോടെ ദേവരാജാവ് ആ തപസ്വിനിയോട് സമീപിച്ചു.
ബഭൂവുരേതേ ചരിതമേതേഷാം വേദ്മി തേന വൈ
ഇവരുടെ ഈ കർമ്മങ്ങൾ ഞാൻ അറിയുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് ഇവർ ഇങ്ങനെ ആയത്.
അഹോ സര്വവ്രതാനാം തു ഹ്യുപോഷിതമഥാദ്ഭുതമ് 4.107.
അയ്യോ, എല്ലാ വ്രതങ്ങളിലും ഈ ഉപവാസം അത്ഭുതകരമാണ്.
ഏവമുക്താ തതസ്തേന ദേവേന്ദ്രേണ തപസ്വിനീം
അങ്ങനെ ദേവേന്ദ്രൻ പറഞ്ഞതോടെ ആ തപസ്വിനി—
മാസര്ക്ഷേ ഹ്യച്യുതോ ദേവഃ പ്രതിമാസം സുരേശ്വര
ദേവേന്ദ്രാ, ഓരോ മാസവും നക്ഷത്രദിനത്തിൽ അച്യുതനെ ഞാൻ ആരാധിക്കുന്നു.
തസ്യേയം കര്മണോ വ്യുഷ്ടിരച്യുതാരാധനസ്യ മേ
ഇത് എന്റെ അച്യുതാരാധനയുടെ ഫലമാണ്.
സ്വര്ഗേന്ദ്രവിഭവൈശ്വര്യം സംതതിം യാതി ചാച്യുതിമ്
സ്വർഗ്ഗാധിപന്റെ ഐശ്വര്യവും സമ്പത്തും വംശപരമ്പരയും ലഭിക്കും.
ഏതത്തേ പൂര്വദേവേന്ദ്രചരിതം സകലം മയാ യഥാവത്കഥിതം ദേവ പൃച്ഛതസ്ത്രിദശേശ്വര
ദേവേന്ദ്രാ, നീ ചോദിച്ചതുപോലെ മുൻകാല ദേവേന്ദ്രന്റെ ഈ കഥ ഞാൻ മുഴുവൻ പറഞ്ഞു.
ധര്മാര്ഥകാമമോക്ഷാശ്ച വാഞ്ഛിതാ വിബുധാധിപ
വിബുദ്ധാധിപാ, ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, കാമം, മോക്ഷം എന്നിവ ആഗ്രഹിക്കുന്നവയെല്ലാം—
തസ്യാസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ദേവരാജബൃഹസ്പതീ
അവളുടെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ദേവന്മാരുടെ രാജാവും ബൃഹസ്പതിയും
തസ്മാത്പാര്ഥ പ്രയത്നേന പ്രതിമാസം സമാഹിതഃ
അതുകൊണ്ട്, പൃഥയുടെ മകനേ, നീ എല്ലാ മാസവും ശ്രദ്ധയോടെയും പരിശ്രമത്തോടെയും ഈ വ്രതം ആചരിക്കണം.
യേ സാംഭരായണികഥാചരിതവ്രതേസ്മിന്വര്ഷാണി സപ്ത വിധിനാ സുധിയോ നയംതി
ആഴത്തിലുള്ള ജ്ഞാനമുള്ളവർ ഏഴു വർഷം നിർദ്ദേശിച്ച വിധത്തിൽ സാംഭരായണി വ്രതവും അതിന്റെ കഥകളും ആചരിച്ചാൽ
ഇതി ശ്രീഭവിഷ്യേ മഹാപുരാണ ഉത്തരപര്വണി ശ്രീകൃഷ്ണ യുധിഷ്ഠിരസംവാദേ സാംഭരായണീവ്രതവര്ണനം നാമ സപ്താധികശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീഭവിഷ്യ മഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരപർവ്വത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണനും യുദിഷ്ഠിരനും നടത്തിയ സംഭാഷണത്തിൽ സാംഭരായണി വ്രതത്തിന്റെ വിവരണം എന്ന പേരിലുള്ള നൂറിനെട്ടാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
നക്ഷത്രപുരുഷവ്രതവര്ണനമ് കര്മണാ ജായതേ കേന തന്മമാഖ്യാതുമര്ഹസി
നക്ഷത്രപുരുഷ വ്രതത്തിന്റെ വിവരണം. ഏത് കര്മ്മം കൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെ ജനനം സംഭവിക്കുന്നത് എന്ന് ദയവായി എന്നോട് പറയണം.
സുരൂപാണാം സുഗാത്രാണാം സുവേഷാണാം തഥൈവ ച
ശരീരസൗന്ദര്യവും നല്ല ആകൃതിയും മനോഹരമായ വസ്ത്രധാരണമുമുള്ളവരുടെ
സമസ്തൈഃ ശോഭനൈരംഗൈര്നരാഃ കേചിദ്യദൂത്തമ
എല്ലാ അവയവങ്ങളും മനോഹരമായിട്ടും ചില പുരുഷന്മാർ ഉത്തമരല്ല
നരാണാം യോഷിതാം ചൈവ സമസ്താങ്ഗഃ സുരൂപതാ
പുരുഷന്മാരിലും സ്ത്രീകളിലും മുഴുവൻ അവയവങ്ങളിലുമുള്ള സൗന്ദര്യം
ലാവണ്യഗതിവാക്യാനി സതി രൂപേ മഹാമതേ
മഹാമനസ്സുള്ളവനേ, സൗന്ദര്യത്തോടൊപ്പം ലാവണ്യവും നടപ്പിലും സംസാരത്തിലും കാണപ്പെടുന്നു.
വാക്യലാവണ്യസംസ്കാരവിലാസലലിതാ ഗതിഃ
വാക്കിന്റെ ലാവണ്യം, സംസ്കാരം, സൗമ്യത, ആകർഷകമായ നടപ്പ്
രൂപകാരണഭൂതായ കര്മണാ പ്രയതോ ഭവേത്
സൗന്ദര്യത്തിന് കാരണമാകുന്ന കര്മ്മം ചെയ്യാൻ ഒരാൾ പരിശ്രമിക്കണം.
കഥയാമി യഥാപ്രോക്തം വരിഷ്ഠേന മഹാത്മനാ
ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ മഹാത്മാവ് പറഞ്ഞതുപോലെ ഞാൻ പറയാം.
വശിഷ്ഠമൃഷിമാസീനം സപ്തര്ഷിപ്രവരം ദ്വിജമ്
ഏഴു മഹർഷിമാരിൽ പ്രധാനിയായ വസിഷ്ഠമുനി അവിടെയിരുന്നു.
തസ്യാസ്തു പരിപൃച്ഛന്ത്യാ ജഗാദ മുനിസത്തമഃ 4.108.
അവൾ ചോദിച്ചപ്പോൾ ആ മഹാമുനി അവളോട് പറഞ്ഞു.
സുരൂപതാ നൃണാം യേന യോഷിതാം ചോപജായതേ
പുരുഷന്മാരിലും സ്ത്രീകളിലും സൗന്ദര്യം എങ്ങനെ ജനിക്കുന്നു എന്നത്
അനഭ്യര്ച്യ തു ഗോവിംദമനാരാധ്യ ച കേശവമ്
ഗോവിന്ദനെ ആരാധിക്കാതെയും കേശവനെ വന്ദിക്കാതെയും
തസ്മാദാരാധനീയോഽഗ്രേ വിഷ്ണുരേവ യശസ്വിനി
അതുകൊണ്ട്, മഹത്വമുള്ളവളേ, ആദ്യം വിഷ്ണുവിനെ തന്നെ ആരാധിക്കണം.
യസ്തു വാഞ്ഛതി ധര്മജ്ഞേ രൂപം സര്വാംഗസുന്ദരമ്
ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവളേ, ആരെങ്കിലും എല്ലാ അവയവങ്ങളിലും പൂർണ്ണമായ സൗന്ദര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ
സുസ്നാതഃ പ്രയതാഹാരഃ സംപൂജയതി യോഽച്യുതമ്
ശുദ്ധമായി കുളിച്ച്, അഹാരം ശുദ്ധമാക്കി, ആരെങ്കിലും അച്യുതനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചാൽ,
യോഷിതാ ഹി പരം രൂപമിച്ഛന്ത്യാ ജഗതഃ പതിഃ
ഒരു സ്ത്രീക്ക് പരമമായ സൗന്ദര്യം ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ, ലോകത്തിന്റെ നാഥനായ ഭഗവാനെ ആരാധിക്കണം.