തതഃ സംവത്സരസ്യാംതേ സുഖസുപ്തോത്ഥിതേഽച്യുതേ
അതിനുശേഷം, ഒരു സംവത്സരം കഴിഞ്ഞ് അച്യുതൻ സുഖമായി ഉറങ്ങി എഴുന്നേറ്റപ്പോൾ—
ശക്തിതോ ദക്ഷിണാം ദദ്യാദച്യുതഃ പ്രീയതാമിതി
സ്വന്തം ശേഷിയനുസരിച്ച് ദാനം നൽകണം; 'അച്യുതൻ സന്തോഷിക്കട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞ്.
കാര്യാ ചൈവാച്യുതസ്യാര്ചാ ശക്ത്യാ സ്വര്ണമയീ നൃപ
രാജാവേ, സ്വർണ്ണത്തിൽ നിർമ്മിച്ച പ്രതിമ ഉപയോഗിച്ച്, സ്വാന്തം ശേഷിയനുസരിച്ച് അച്യുതന്റെ പൂജ നടത്തണം.
മഹാസതീ രൌപ്യമയീ സമാനാര്ഹാ സദേവതാ
വളരെ പുണ്യവതിയായ ഒരു സ്ത്രീയെ വെള്ളിയിൽ നിർമ്മിച്ച്, ദേവതകളോടൊപ്പം സമാനമായി ആദരിക്കണം.
മംത്രേണാനേന രാജേന്ദ്ര പ്രണിപത്യ വിധാനതഃ 4.107.
ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, രാജാവേ, നിർദ്ദിഷ്ട രീതിയിൽ വന്ദനം ചെയ്യണം.
തദേവഹേലയാ ദദ്യാത്സഹിരണ്യാശ്വസംയുതമ്
അതു തന്നെ, അലസമായി നൽകിയാലും, പൊന്നും കുതിരകളും ചേർത്ത് നൽകണം.
ഏകാം വാ ശക്തിതോ ദദ്യാദ്ഭക്ത്യാ തുഷ്യതി കേശവഃ
അല്ലെങ്കിൽ, ശേഷിയനുസരിച്ച് ഒറ്റ പ്രതിമ മാത്രം ഭക്തിയോടെ നൽകിയാലും, കേശവൻ സന്തോഷിക്കും.
ഛത്രോപാനദ്യുഗൈഃ സാര്ധമേവം ദത്ത്വാ വിസര്ജയേത്
ഇങ്ങനെ, കുടയും ചെരിപ്പും മറ്റു ജോഡികളും ചേർത്ത് നൽകി, സ്വീകരിക്കുന്നവനെ വിടവാങ്ങിക്കണം.
ശ്രിയാ ച സഹ വിഷ്ണും ച പൂജയേദ്ഭൂഷയേത്പ്രഭുമ്
ശ്രീയോടൊപ്പം, ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിനെ പൂജിച്ച് അലങ്കരിക്കണം.
കൃതേനാനേന രാജേന്ദ്ര ച്യുതിം നാപ്നോതി മാനവഃ യദ്വാഭിമതമന്യച്ച തതോ ന ച്യവതേ നരഃ
രാജാവേ, ഇതു ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ പാതകത്തിൽ വീഴുകയില്ല; അല്ലെങ്കിൽ, ഇഷ്ടമുള്ള മറ്റേതെങ്കിലും മാർഗ്ഗം സ്വീകരിച്ചാലും, അവൻ വീഴുകയില്ല.
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന മാസനക്ഷത്രപൂജനൈഃ
അതിനാൽ, എല്ലാ ശ്രമത്തോടും കൂടി മാസങ്ങളും നക്ഷത്രങ്ങളും പൂജിക്കണം.
നാരീ തപോധനാ ഭൂത്വാ പ്രഖ്യാതാ സാംഭരായണീ
തപസ്സിൽ സമ്പന്നയായ ഒരു സ്ത്രീ, സാംഭരായണി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയായി.
കസ്യചിത്ത്വഥ കാലസ്യ ദേവരാജഃ ശതക്രതുഃ
അപ്പോൾ, ഒരു സമയത്ത്, ദേവരാജാവായ ശതക്രതു (ഇന്ദ്രൻ)—
പൂര്വേന്ദ്രാത്പരതഃ പൂര്വേ യേ ബഭൂവുഃ സുരേശ്വരാഃ
മുന്പത്തെ ഇന്ദ്രനു മുമ്പ് ഉണ്ടായിരുന്ന ദേവാധിപന്മാർക്കും, അവരേക്കാൾ മുമ്പ് ഉണ്ടായവർക്കും—
ഏവമുക്തസ്തദാ തേന ദേവേന്ദ്രേണാമലദ്യുതിഃ 4.107.
അപ്പോള് ദേവേന്ദ്രന് അതിനിടെ spotless പ്രകാശത്തോടെ അവനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
നാഹം ചിരംതനാന്വേദ്മി ദേവരാജ സുരേശ്വരാന്
ദേവരാജാവേ, പുരാതന ദേവന്മാരെ ഞാന് അറിയുന്നില്ല.
തതഃ പപ്രച്ഛ ദേവേന്ദ്രഃ കോസ്മാഭിര്മുനിപുംഗവഃ
അതിനുശേഷം ദേവേന്ദ്രന് ആ മഹാമുനിയെ എങ്ങനെ എന്നോതുവാന് ചോദിച്ചു.
ബൃഹസ്പതിശ്ചിരം ധ്യാത്വാ തതഃ പ്രാഹ ശചീപതിമ്
ബൃഹസ്പതി ദീര്ഘകാലം ധ്യാനിച്ച ശേഷം ശചീഭര്ത്താവിനോട് പറഞ്ഞു.
ഇത്യുക്തസ്തേന ദേവേന്ദ്രഃ കൌതൂഹലസമന്വിതഃ
അവന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ ദേവേന്ദ്രന് അത്യന്തം കൗതുകത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
സാ തൌ ദൃഷ്ട്വാ സമായാംതൌ ദേവരാജബൃഹസ്പതീ
ആള് ദേവേന്ദ്രനെയും ബൃഹസ്പതിയെയും കണ്ടു, അവര് ഇരുവരും എത്തിയിരുന്നു.
യദ്വാം കാര്യം മഹാഭാഗൌ സകലം തദിഹോച്യതാമ്
മഹാഭാഗന്മാരേ, നിങ്ങള്ക്കുള്ള ഉദ്ദേശം എന്താണെങ്കിലും ഇവിടെ മുഴുവന് പറയൂ.
യദി കര്തും മയാ ശക്യം തത്കരിഷ്യേ വിമൃശ്യ ച
ഞാന് അതു ചെയ്യാന് കഴിയുമെങ്കില്, ആലോചിച്ച ശേഷം നിര്വഹിക്കും.
യച്ച കാര്യം മഹാഭാഗേ പൃഷ്ടം തത്കഥയസ്വ നഃ
മഹാഭാഗേ, നിങ്ങളോട് ചോദിച്ച കാര്യം ഞങ്ങള്ക്കു വിശദമായി പറയൂ.
യദി സ്മരസി കല്യാണി പൂര്വേന്ദ്രചരിതാനി വൈ
മംഗളകരിയേ, മുന്കാല ദേവേന്ദ്രന്മാരുടെ കൃത്യങ്ങള് നിനക്ക് ഓര്മ്മയുണ്ടെങ്കില്
തസ്മാത്പൂര്വതരോ യസ്യ തസ്യാപി പ്രഥമശ്ച യഃ ।। 4.107.
അവരില് ആരാണ് മുന്പുള്ളവനും, ആരാണ് ആദ്യം ഉണ്ടായവനും എന്നത്
തേഷാം പൂര്വതരാ യേ ച വേദ്മി താനഖിലാനഹമ്
അവരില് മുന്പുള്ളവരെ ഞാന് ചിലരെ അറിയുന്നു, എന്നാല് എല്ലാവരെയും അല്ല.
മന്വംതരാണ്യനേകാനി സൃഷ്ടീശ്ച ത്രിദിവൌകസാമ്
അനേകം മന്വന്തരങ്ങളും, സ്വര്ഗ്ഗവാസികളുടെ സൃഷ്ടികളും
ഏവമുക്ത്വാ തതസ്താഭ്യാം സുഹൃഷ്ടാ സാംഭരായണീ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ആ രണ്ടുപേരോടും സംഭരായണി സന്തോഷത്തോടെ ഇരുന്നു.
സ്വായംഭുവേ യസ്തു മനൌ മനൌ സ്വാരോചിഷേ ച യഃ
സ്വായംഭുവമനുവിലും സ്വാരോചിഷമനുവിലും ഉണ്ടായിരുന്നവന്
യേ ബഭൂവുര്ഹി ദേവേന്ദ്രാസ്തസ്യ തസ്യ തപസ്വിനീ
ആ കാലഘട്ടങ്ങളില് ദേവേന്ദ്രന്മാരായവരെ, ആ തപസ്വിക്ക്