നൃണാം സ്ത്രീണാം ച സര്വേഷാം നാന്യച്ഛോകസ്യ കാരണമ്
മനുഷ്യരിലും സ്ത്രീകളിലും എല്ലാവർക്കും ദുഃഖത്തിന് മറ്റേതെങ്കിലും കാരണമില്ല.
അപുത്രതാ മഹാദുഃഖമതിദുഃഖം കുപുത്രതാ
മകനില്ലായ്മ വലിയ ദുഃഖമാണ്; ദുഷ്ടനായ മകൻ ഉണ്ടെങ്കിൽ അതിനേക്കാൾ വലിയ ദുഃഖം.
ധന്യാസ്തേ യേ സുതം പ്രാപ്താഃ സര്വദുഃഖവിവര്ജിതമ് । । ശക്തം പ്രശാംതം ബലിനം പരാം നിര്വൃതിമാഗതമ്
എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും ഇല്ലാത്ത, ശേഷിയുള്ളവനും ശാന്തനും ബലവാനുമായും പരമസന്തോഷം നേടിയവനുമായ മകൻ ലഭിച്ചവർ ഭാഗ്യശാലികളാണ്.
സ്വകര്മാഭിരതം നിത്യം ദേവദ്വിജപരായണമ്
സ്വകാര്യ കര്മങ്ങളില് എല്ലായ്പ്പോഴും ലഗ്നനായി, ദേവന്മാരെയും ദ്വിജന്മാരെയും ഭക്തിയോടെ സേവിക്കുന്നവനാണ്.
വിനിര്ജിതാരിസര്വസ്വം മനോഹൃദയനന്ദനമ്
ശത്രുക്കളുടെ സമ്പത്ത് ജയിച്ച്, അതു മനസ്സിനെയും ഹൃദയത്തെയും ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നു.
മിത്രസ്വജനസന്മാനലബ്ധം നിര്വാണമുത്തമമ്
സുഹൃത്തുക്കളുടെയും ബന്ധുക്കളുടെയും ആദരത്തോടെ ലഭിക്കുന്ന ഉത്തമമായ മോക്ഷമാണ് അതു.
സോഽഹമേവംവിധം ശ്രോതും കര്മേച്ഛാമി മഹാമതേ
മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, അത്തരം ഒരു കര്മം കേള്ക്കാനും ചെയ്യാനും ഞാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ദുഃഖം പ്രയാത്യുപശമം തനയാന്നേഹ കേനചിത്
സന്താനത്തിലൂടെ മാത്രം ദുഃഖം അകന്ന് സമാധാനം ലഭിക്കുന്നു; മറ്റേതെങ്കിലും വഴി ഇല്ല.
അത്രാപി ശ്രൂയതാം വൃത്തം യത്പൂര്വമഭവന്മുനേ 4.106.
മുനിയേ, മുന്പ് സംഭവിച്ച കഥയും ഇപ്പോള് കേള്ക്കൂ.
കൃതവീര്യോ മഹീപാലോ ഹൈഹയോ നാമ വൈ പുരാ
പഴയകാലത്ത് ഹൈഹയ വംശത്തില് കൃതവീര്യ എന്ന രാജാവുണ്ടായിരുന്നു.
പത്നീ സഹസ്രപ്രവരാ മഹിഷീ ശീലമണ്ഡനാ
അവന്റെ പ്രധാന ഭാര്യ സഹസ്രപ്രവാ, നല്ല ഗുണങ്ങളാല് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവളായിരുന്നു.
ഗുണവത്പുത്രലാഭായ കൃതാസനപരിഗ്രഹമ്
ഗുണമുള്ള ഒരു പുത്രനെ ലഭിക്കാനായി അവള് നിര്ദേശിച്ച ആസനം സ്വീകരിച്ചു വ്രതം പാലിച്ചു.
കഥയാമാസ പരമം നാമ്നാനന്തവ്രതം മഹത് തസ്യാഃ സുപുത്രലാഭായ രാജപുത്ര്യാസ്തപസ്വിനീ
ഉത്തമ പുത്രനെ ലഭിക്കാനായി രാജകുമാരി, തപസ്സില് അർപ്പിതയാകി, അനന്തവ്രതം എന്ന മഹാവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു.
സ തം സമാരാധ്യ വിഭും സമാപ്നോതി ജനാര്ദനാത്
അവനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചാല് ജനാര്ദനനില് നിന്ന് ആഗ്രഹം നിറവേറുന്നു.
തസ്മിന്സംപ്രാശ്യ ഗോമൂത്രം സ്നാതോ നിയതമാനസഃ വാമപാദമനംതസ്യ പൂജയേദ്വരവര്ണിനി
പശുവിന്റെ മൂത്രം കുടിച്ച്, സ്നാനം ചെയ്ത്, മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിച്ച്, മനോഹരമായവളേ, അനന്തന്റെ ഇടത് കാലിനെ പൂജിക്കണം.
അനംതഃ സര്വകാമാനാമനംതം ഭഗവാന്ഫലമ്
അനന്തന് എല്ലാ ഇച്ഛകളുടെയും അനന്തമായ ഫലമാണ്; ഭഗവാന് തന്നെയാണ്.
അനംതപുണ്യോപചയമനന്തം തു മഹാവ്രതമ്
അനന്തന് അനന്തമായ പുണ്യത്തിന്റെ സമാഹാരമാണ്; വ്രതവും അനന്തമാണ്.
ഇത്യുച്ചാര്യാഭിപൂജ്യൈനം യഥാവദ്വിധിനാ നരഃ 4.106.
ഇത് ഉച്ചരിച്ച്, യഥാവിധി ആചാരപ്രകാരം അവനെ ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ച ശേഷം, മനുഷ്യന്—
വിപ്രായ ദക്ഷിണാം ദദ്യാദനംതഃ പ്രീയതാമിതി
—'അനന്തന് സന്തോഷിക്കട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞ്, ബ്രാഹ്മണന്에게 ദക്ഷിണ നല്കണം.
തതശ്ച പൌഷേ പുഷ്യര്ക്ഷേ തഥൈവ ഭഗവത്കടിമ്
പൗഷ മാസത്തില് പുഷ്യ നക്ഷത്രത്തില്, അതുപോലെ ഭഗവാന്റെ അരയെ പൂജിക്കണം.
അനംതഃ സര്വകാമാനാ മിതി ചോച്ചാരയേത്പുനഃ
വീണ്ടും 'അനന്തന് എല്ലാ ഇച്ഛകളുടെയും ഫലമാണ്' എന്ന് ഉച്ചരിക്കണം.
മാഘേ മഘാസു തദ്വച്ച ബാഹും ദേവസ്യ പൂജയേത്
മാഘ മാസത്തില് മഘാ നക്ഷത്രത്തില്, അതുപോലെ ദേവന്റെ ഭുജത്തെ പൂജിക്കണം.
ചതുര്ഷ്വേതേഷു ഗോമൂത്രം പ്രാശയേന്നൃപനംദിനി
രാജാവേ, ഈ നാലു അവസരങ്ങളിലും പശുവിന്റെ മൂത്രം നൽകണം.
ദേവസ്യ ദക്ഷിണം സ്കന്ധം ചൈത്രേ ചിത്രാസു പൂജയേത് വിപ്രേ പ്രവാചകേ ദദ്യാദ്യവാന്മാസചതുഷ്ടയമ്
ചൈത്രമാസത്തിൽ ചിത്രാനക്ഷത്രത്തിൽ ദേവന്റെ വലതുചുമലിൽ പൂജ ചെയ്യണം; പണ്ഡിതനായ ബ്രാഹ്മണന് നാലുമാസത്തേക്ക് യവം ദാനം ചെയ്യണം.
വൈശാഖേ ച വിശാഖാസു ബാഹും സമ്പൂജ്യ ദക്ഷിണമ്
വൈശാഖമാസത്തിൽ വിശാഖാനക്ഷത്രത്തിൽ ദേവന്റെ വലതുചെവി പൂജിക്കണം.
ജ്യേഷ്ഠാസു കടിപൂജാം ച ജ്യേഷ്ഠമാസി ശുഭവ്രതേ
ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിൽ ജ്യേഷ്ഠാനക്ഷത്രത്തിൽ ദേവന്റെ അരക്കെട്ട് പൂജിക്കണം.
പാദദ്വയം തു ശ്രവണേ ശ്രാവണേ മാസി പൂജയേത്
ശ്രാവണമാസത്തിൽ ശ്രവണനക്ഷത്രത്തിൽ ദേവന്റെ ഇരുകാലുകളും പൂജിക്കണം.
ശ്രാവണാദിഷു മാസേഷു പ്രാശനം ദാനമേവ ച 4.106.
ശ്രാവണം തുടങ്ങിയ മാസങ്ങളിൽ പ്രാശനം ചെയ്യുകയും ദാനം നടത്തുകയും വേണം.
ഗുഹ്യം പ്രോഷ്ഠപദായോഗേ മാസി ഭാദ്രപദേഽര്ചയേത്
ഭാദ്രപദമാസത്തിൽ പ്രോഷ്ഠപദയോജത്തിൽ രഹസ്യഭാഗം പൂജിക്കണം.
കുര്യാത്സമാഹിതമനാഃ സ്നാനം പ്രാശനമര്ചനമ്
ഏകാഗ്രതയോടെ സ്നാനം, പ്രാശനം, പൂജ എന്നിവ ചെയ്യണം.