ഏവം സംവത്സരസ്യാംതേ ഗൌഃ സവത്സാ ദ്വിജാതയേ
വർഷാവസാനത്തിൽ, ഒരു പശുവും അതിന്റെ കിടാവും ബ്രാഹ്മണന് നൽകണം.
പാതാലസംസ്ഥയാ ദേവ്യാ ചീര്ണമേതന്മഹാവ്രതമ് । । ധരണ്യാ കേശവ പ്രീത്യൈ തതഃ പ്രാപ്താ സമുന്നതിഃ
പാതാളത്തിൽ വസിക്കുന്ന ദേവി ധരണിയും കേശവനും സന്തോഷപ്പെടാൻ ഈ മഹാവ്രതം ആചരിച്ചപ്പോൾ അവൾക്ക് ഉയർച്ച ലഭിച്ചു.
ദേവേന ചോക്താ ധരണീ വരാഹവപുഷാ പുരാ
പണ്ടേ, വരാഹരൂപം ധരിച്ച ദേവൻ ധരണിയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
വ്രതേനാനേന കല്യാണി ത്വയാഹം പരിതോഷിതഃ
മംഗളകരിയായവളേ, ഈ വ്രതം കൊണ്ടാണ് നീ എന്നെ അത്യന്തം സന്തോഷിപ്പിച്ചത്.
വ്രതമേതദുപാശ്രിത്യ പാരണം ച യഥാവിധി । । സര്വബാധാവിനിര്മുക്തോ ജന്മജന്മാംതരാണ്യപി 4.105.
ഈ വ്രതം ആചരിച്ച് വിധിപ്രകാരം സമാപനം നടത്തുമ്പോൾ, ജന്മംതോറും അനുഭവിക്കുന്ന എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്നും ഒരാൾ മോചിതനാകും.
യഥാ ത്വമേവ വസുധേ സംപ്രാപ്താ നിര്വൃതേഃ പദമ് । । തഥാ സ പരമഁല്ലോകേ സുഖം പ്രാപ്സ്യതി മാനവഃ
ഭൂമിദേവിയേ, നീ എങ്ങനെയോ ആനന്ദത്തിന്റെ നിലയിലേക്കെത്തിയതുപോലെ, മനുഷ്യനും പരമലോകത്തിൽ പരമസുഖം നേടും.
ഏവമേതന്മഹാപുണ്യം സര്വപാപപ്രശാംതിദമ് । । വിശോകാഖ്യം വ്രതവരം തത്കുരുഷ്വ മഹാവ്രതമ്
ഇങ്ങനെ, എല്ലാ പാപങ്ങൾക്കും ശമനം നൽകുന്ന മഹാപുണ്യമുള്ള ഈ 'വിശോക' എന്ന വ്രതം നീ ആചരിക്കണം.
സമ്യഗ്വിശോകകരണീ നൃപപൂര്ണിമാ തേ ഖ്യാതാ മയാ മനുമഹേന്ദ്രസമാനകീര്തേ
രാജാക്കന്മാരുടെ പൂർണ്ണിമയായ വിശോകം, സമ്പൂർണ്ണമായ ശാന്തി നൽകുന്നതായി, മനുവിനെയും മഹേന്ദ്രനെയും പോലെ പ്രശസ്തമായ ഞാൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ഇതി ശ്രീഭവിഷ്യേ മഹാപുരാണ ഉത്തരപര്വണി ശ്രീകൃഷ്ണയുധിഷ്ഠിരസംവാദേ വിശോകപൂര്ണിമാവ്രതം നാമ പഞ്ചാധികശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീഭവിഷ്യ മഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരപർവത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണനും യുദ്ധിഷ്ഠിരനും നടത്തിയ സംവാദത്തിൽ 'വിശോകപൂർണ്ണിമാവ്രതം' എന്ന നൂറ്റിയഞ്ചാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
അനന്തവ്രതവര്ണനമ് ।। യുധിഷ്ഠിര ഉവാച । । പ്രകാരൈര്ബഹുഭിഃ കൃഷ്ണ യാന്യാനിച്ഛതി ചേതസാ
അനന്തവ്രതത്തിന്റെ വിവരണം. യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു: കൃഷ്ണാ, പലവിധ മാർഗ്ഗങ്ങളിലൂടെ ആളുകൾ മനസ്സിൽ പലതരം ആഗ്രഹങ്ങൾ ഉണർത്തുന്നു.
നൃണാം സ്ത്രീണാം ച സര്വേഷാം നാന്യച്ഛോകസ്യ കാരണമ്
മനുഷ്യരിലും സ്ത്രീകളിലും എല്ലാവർക്കും ദുഃഖത്തിന് മറ്റേതെങ്കിലും കാരണമില്ല.
അപുത്രതാ മഹാദുഃഖമതിദുഃഖം കുപുത്രതാ
മകനില്ലായ്മ വലിയ ദുഃഖമാണ്; ദുഷ്ടനായ മകൻ ഉണ്ടെങ്കിൽ അതിനേക്കാൾ വലിയ ദുഃഖം.
ധന്യാസ്തേ യേ സുതം പ്രാപ്താഃ സര്വദുഃഖവിവര്ജിതമ് । । ശക്തം പ്രശാംതം ബലിനം പരാം നിര്വൃതിമാഗതമ്
എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും ഇല്ലാത്ത, ശേഷിയുള്ളവനും ശാന്തനും ബലവാനുമായും പരമസന്തോഷം നേടിയവനുമായ മകൻ ലഭിച്ചവർ ഭാഗ്യശാലികളാണ്.
സ്വകര്മാഭിരതം നിത്യം ദേവദ്വിജപരായണമ്
സ്വകാര്യ കര്മങ്ങളില് എല്ലായ്പ്പോഴും ലഗ്നനായി, ദേവന്മാരെയും ദ്വിജന്മാരെയും ഭക്തിയോടെ സേവിക്കുന്നവനാണ്.
വിനിര്ജിതാരിസര്വസ്വം മനോഹൃദയനന്ദനമ്
ശത്രുക്കളുടെ സമ്പത്ത് ജയിച്ച്, അതു മനസ്സിനെയും ഹൃദയത്തെയും ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നു.
മിത്രസ്വജനസന്മാനലബ്ധം നിര്വാണമുത്തമമ്
സുഹൃത്തുക്കളുടെയും ബന്ധുക്കളുടെയും ആദരത്തോടെ ലഭിക്കുന്ന ഉത്തമമായ മോക്ഷമാണ് അതു.
സോഽഹമേവംവിധം ശ്രോതും കര്മേച്ഛാമി മഹാമതേ
മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, അത്തരം ഒരു കര്മം കേള്ക്കാനും ചെയ്യാനും ഞാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ദുഃഖം പ്രയാത്യുപശമം തനയാന്നേഹ കേനചിത്
സന്താനത്തിലൂടെ മാത്രം ദുഃഖം അകന്ന് സമാധാനം ലഭിക്കുന്നു; മറ്റേതെങ്കിലും വഴി ഇല്ല.
അത്രാപി ശ്രൂയതാം വൃത്തം യത്പൂര്വമഭവന്മുനേ 4.106.
മുനിയേ, മുന്പ് സംഭവിച്ച കഥയും ഇപ്പോള് കേള്ക്കൂ.
കൃതവീര്യോ മഹീപാലോ ഹൈഹയോ നാമ വൈ പുരാ
പഴയകാലത്ത് ഹൈഹയ വംശത്തില് കൃതവീര്യ എന്ന രാജാവുണ്ടായിരുന്നു.
പത്നീ സഹസ്രപ്രവരാ മഹിഷീ ശീലമണ്ഡനാ
അവന്റെ പ്രധാന ഭാര്യ സഹസ്രപ്രവാ, നല്ല ഗുണങ്ങളാല് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവളായിരുന്നു.
ഗുണവത്പുത്രലാഭായ കൃതാസനപരിഗ്രഹമ്
ഗുണമുള്ള ഒരു പുത്രനെ ലഭിക്കാനായി അവള് നിര്ദേശിച്ച ആസനം സ്വീകരിച്ചു വ്രതം പാലിച്ചു.
കഥയാമാസ പരമം നാമ്നാനന്തവ്രതം മഹത് തസ്യാഃ സുപുത്രലാഭായ രാജപുത്ര്യാസ്തപസ്വിനീ
ഉത്തമ പുത്രനെ ലഭിക്കാനായി രാജകുമാരി, തപസ്സില് അർപ്പിതയാകി, അനന്തവ്രതം എന്ന മഹാവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു.
സ തം സമാരാധ്യ വിഭും സമാപ്നോതി ജനാര്ദനാത്
അവനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചാല് ജനാര്ദനനില് നിന്ന് ആഗ്രഹം നിറവേറുന്നു.
തസ്മിന്സംപ്രാശ്യ ഗോമൂത്രം സ്നാതോ നിയതമാനസഃ വാമപാദമനംതസ്യ പൂജയേദ്വരവര്ണിനി
പശുവിന്റെ മൂത്രം കുടിച്ച്, സ്നാനം ചെയ്ത്, മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിച്ച്, മനോഹരമായവളേ, അനന്തന്റെ ഇടത് കാലിനെ പൂജിക്കണം.
അനംതഃ സര്വകാമാനാമനംതം ഭഗവാന്ഫലമ്
അനന്തന് എല്ലാ ഇച്ഛകളുടെയും അനന്തമായ ഫലമാണ്; ഭഗവാന് തന്നെയാണ്.
അനംതപുണ്യോപചയമനന്തം തു മഹാവ്രതമ്
അനന്തന് അനന്തമായ പുണ്യത്തിന്റെ സമാഹാരമാണ്; വ്രതവും അനന്തമാണ്.
ഇത്യുച്ചാര്യാഭിപൂജ്യൈനം യഥാവദ്വിധിനാ നരഃ 4.106.
ഇത് ഉച്ചരിച്ച്, യഥാവിധി ആചാരപ്രകാരം അവനെ ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ച ശേഷം, മനുഷ്യന്—
വിപ്രായ ദക്ഷിണാം ദദ്യാദനംതഃ പ്രീയതാമിതി
—'അനന്തന് സന്തോഷിക്കട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞ്, ബ്രാഹ്മണന്에게 ദക്ഷിണ നല്കണം.
തതശ്ച പൌഷേ പുഷ്യര്ക്ഷേ തഥൈവ ഭഗവത്കടിമ്
പൗഷ മാസത്തില് പുഷ്യ നക്ഷത്രത്തില്, അതുപോലെ ഭഗവാന്റെ അരയെ പൂജിക്കണം.