ഭര്താ തസ്യാഃ സമാഗത്യ താം ദദര്ശ മഹാധനാമ്
ഭർത്താവ് അവളെ കാണാൻ എത്തിയപ്പോൾ, അവളെ മഹാസമ്പത്തോടെ കണ്ടു.
പുനര്ജഗാമ സാ ഹൃഷ്ടാ ഗോരഥേന സ്വമാശ്രമമ് തേനാനംതപ്രഭാവേണ ശുഭഗോധനസംകുലഃ
അനന്തന്റെ കൃപയാൽ, സന്തോഷത്തോടെ, നല്ല പശുക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട പശുവണ്ടിയിൽ അവൾ തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
ഗൃഹാശ്രമഃ ശ്രിയാ യുക്തോ ധനധാന്യസമായുതഃ
ആ വീടും ആശ്രമവും ഐശ്വര്യവും സമ്പത്തും ധാന്യവും നിറഞ്ഞതായിരുന്നു.
സാപി മാണിക്യകാഞ്ചീഭിര്മുക്താഹാരവിഭൂഷിതാ
അവൾ മാണിക്യമാലകളും മുത്തുമാലകളും അണിഞ്ഞിരുന്നു.
കദാചിദുപവിഷ്ടേന ദൃഷ്ടം ബദ്ധം സുദോരകമ്
ഒരു ദിവസം ഇരുന്നിരിക്കുമ്പോൾ, ഭർത്താവ് കെട്ടിയിരുന്ന നൂൽ കണ്ടു.
തേന കര്മവിപാകേണ തസ്യ സാ ശ്രീഃ ക്ഷയം ഗതാ
ആ പ്രവർത്തിയുടെ ഫലമായി, അവളുടെ ഐശ്വര്യം നഷ്ടപ്പെട്ടു.
യദ്യദേവാഗതം ഗേഹേ തത്ര തത്രൈവ നശ്യതി
വീട്ടിലേക്ക് എന്ത് വന്നാലും, അതത് സ്ഥലത്തുതന്നെ അതു നശിച്ചുപോകും.
അനംതാക്ഷേപദോഷേണ ദാരിദ്ര്യം പതിതം ഗൃഹേ
അവസാനമില്ലാത്ത കുറ്റപ്പെടുത്തലിന്റെ ദോഷം മൂലം ദാരിദ്ര്യം വീട്ടിൽ വീണു.
തതോ ജഗാമ കൌംഡിന്യോ നിര്വേദാദ്വനഗഹ്വരമ്
അതിനുശേഷം കൗണ്ടിന്യൻ നിരാശയാൽ കാടിന്റെ ആഴത്തിലേക്ക് പോയി.
വ്രതം നിരശനം ഗൃഹ്യ ബ്രഹ്മചര്യം ജപന്ഹരിമ്
ഉപവാസ വ്രതം സ്വീകരിച്ച്, ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ നിലകൊണ്ട്, ഹരിയുടെ നാമം ജപിച്ചു.
തത്രാപശ്യന്മഹാവൃക്ഷം ഫലിതം പുഷ്പിതം തഥാ തദ്ബ്രൂഹി സോപ്യുവാചേദം നാനംതം വേദ്മ്യഹം ദ്വിജ
അവിടെ വലിയൊരു വൃക്ഷം കായ്ക്കുകയും പൂക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് അവൻ കണ്ടു. 'എനിക്ക് പറയൂ' എന്നു ചോദിച്ചപ്പോൾ, ആ വൃക്ഷം പറഞ്ഞു: 'അനന്തനെ ഞാൻ അറിയുന്നില്ല, ദ്വിജൻ.'
ഏവം നിരീക്ഷിതസ്തേന ഗാം ദദര്ശ സവത്സകാമ്
അവൻ അങ്ങനെ നോക്കിയപ്പോൾ, ഒരു പശുവും അതിന്റെ കിടാവും കണ്ടു.
സോബ്രവീദ്ധേനുകേ ബ്രൂഹി യദ്യനംതസ്ത്വയേക്ഷിതഃ
അവൻ പശുവിനോട് ചോദിച്ചു: 'നിനക്ക് അനന്തനെ കണ്ടിട്ടുണ്ടോ എന്ന് പറയൂ.'
തതോ ജഗാമാഥ വനേ ഗോവൃഷം ശാദ്വലേ സ്ഥിതമ്
അതിനുശേഷം അവൻ കാട്ടിൽക്കു പോയി, പച്ച പുല്ലിൽ ഒരു കാളയെ നില്ക്കുന്നത് കണ്ടു.
ഗോവൃഷസ്തമുവാചാഥ നാനന്തോ വീക്ഷിതോ മയാ
ആ കാള അവനോട് പറഞ്ഞു: 'അനന്തനെ ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല.'
അന്യോന്യജലകല്ലോലവീചിഭിഃ പരിശോഭിതമ്
ഒരോരുത്തരുടെയും വെള്ളത്തിന്റെ തിരകളും അലയുകളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
സേവിതം ഭ്രമരൈര്ഹംസൈശ്ചക്രൈഃ കാരംഡവൈര്ബകൈഃ
തേനീച്ചകളും ഹംസകളും ചക്രപക്ഷികളും കാരണ്ടവകളും കൊക്കുകളും അവിടെ സന്നിഹിതരായിരുന്നു.
ഊചതുഃ പുഷ്കരിണ്യൌ തം നാനംതം വിദ്വഹേ ദ്വിജ
ആ രണ്ട് കുളങ്ങളും അവനോട് പറഞ്ഞു: 'അനന്തനെ ഞങ്ങൾ അറിയുന്നില്ല, ദ്വിജൻ.'
താവപ്യുക്തൌ സുമംതേന തസ്യാപി വിനിവേദിതമ്
അവരെയും സുമന്തൻ ചോദിച്ചു, അതും അവൻ അറിയിച്ചു.
തസ്മിന്ക്ഷണേ മുനിവരേ കൌംഡിന്യേ ബ്രാഹ്മണോത്തമേ
അത്തസമയത്ത്, മഹർഷിയായ കൗണ്ടിന്യൻ, ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ പ്രധാനനായവൻ,
വൃദ്ധബ്രാഹ്മണരൂപേണ ഇത ഏഹീത്യുവാച തമ്
വൃദ്ധനായ ബ്രാഹ്മണന്റെ രൂപത്തിൽ അവനോട്, 'ഇവിടെ വാ,' എന്നു പറഞ്ഞു.
താം പുരീം ദര്ശയാമാസ ദിവ്യനാരീനരൈര്യുതാമ്
ദിവ്യസ്ത്രികളും പുരുഷന്മാരും നിറഞ്ഞ ആ നഗരം അവൻ കാണിച്ചു.
പാര്ശ്വസ്ഥശംഖചക്രാസിഗദാഗരുഡശോഭിതമ്
പാർശ്വത്ത് ശംഖം, ചക്രം, വാൾ, ഗദ, ഗരുഡൻ എന്നിവകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരുന്നു.
വിഭൂതിഭേദൈശ്ചാനന്തമനന്തം പരമേശ്വരമ്
വിവിധ ഭാവങ്ങളോടെ അനന്തനും അനന്തതയും പരമേശ്വരനുമായവനെ.
പാപോഹം പാപകര്മാഹം പാപാത്മാ പാപസമ്ഭവഃ
ഞാൻ പാപിയാണ്, എന്റെ പ്രവൃത്തികളും പാപമാണ്, എന്റെ മനസ്സും പാപത്തിൽ നിന്നാണ്, ഞാൻ പാപത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവനാണ്.
അദ്യ മേ സഫലം ജന്മ ജീവിതം ച സുജീവിതമ് ഗര്ദഭം കുഞ്ജരം ചൈവ ദേവ മേ ബ്രൂഹി തത്ത്വതഃ
ഇന്ന് എന്റെ ജന്മം ഫലപ്രദമായിരിക്കുന്നു, എന്റെ ജീവിതം നല്ലതായിരിക്കുന്നു; ദേവാ, കഴുതയെയും ആനയെയും കുറിച്ച് സത്യമായി പറയൂ.
വിദ്യാദാനം നോപകുര്വഞ്ഛിഷ്യേഭ്യസ്തരുതാം ഗതഃ
വിദ്യാദാനം എന്റെ ശിഷ്യന്മാർക്ക് ഞാൻ നൽകിയില്ല; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഒരു വൃക്ഷം പോലെയായി.
സാ ഗൌര്വസുന്ധരാ ദൃഷ്ടാ നിഷ്ഫലാ യാ ത്വയേക്ഷിതാ
നീ കണ്ട ആ പശുവോ ഭൂമിയോ നിന്നാൽ നോക്കപ്പെട്ടത് കൊണ്ട് ഫലമില്ലാത്തതായിരിക്കുന്നു.
ധര്മാധര്മവ്യവസ്ഥാനം തച്ച പുഷ്കരിണീദ്വയമ് ബ്രാഹ്മണോസാവനംതോഹം ഗുഹാസംസാരഗഹ്വരേ
ധർമ്മത്തിന്റെയും അധർമ്മത്തിന്റെയും ക്രമവും, ആ രണ്ടു തിരുത്തടങ്ങളും, ഈ ഗുഹ പോലെയുള്ള സാംസാരിക കുഴിയിൽ ഞാൻ അന്ത്യമില്ലാത്ത ബ്രാഹ്മണനാണ്.
ഇത്യുക്തം തേ മയാ സര്വം വിപ്ര ഗച്ഛ പുനര്ഗൃഹമ്
ഇങ്ങനെ എല്ലാം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു; ബ്രാഹ്മണാ, നീ വീണ്ടും വീട്ടിലേക്ക് പോവുക.