യസ്യാം മനോരഥം യംയം സമുദ്ദിശ്യ ഹ്യുപോഷതി
ഈ ദിവസം, ആരുടെ മനസ്സിലുള്ള ആഗ്രഹം എന്തായാലും, അതു ലക്ഷ്യമാക്കി ഉപവാസം ചെയ്യുന്നു.
ചതുര്ദശ്യാം നിരാഹാരഃ സമഭ്യര്ച്യ ത്രിലോചനമ് പഞ്ചഗവ്യം നിശി പ്രാശ്യ സ്വപ്യാദ്ഭൂമൌ വിമത്സരഃ
ചതുര്ദശി തിയതിയിൽ ഉപവാസം ചെയ്ത്, ത്രിലോചനനെ ആരാധിച്ച്, രാത്രിയിൽ പഞ്ചഗവ്യം കഴിച്ച്, ഭൂമിയിൽ അസൂയ ഇല്ലാതെ ഉറങ്ങണം.
ശ്യാമാകമഥ വാ ഭുക്ത്വാ തൈലക്ഷാരവിവര്ജിതമ്
ശ്യാമാകം ഭക്ഷിച്ച് എണ്ണയും കായപ്പൊടിയും ഒഴിവാക്കി.
അഗ്നയേ ഹവ്യവാഹനായ സോമായാംഗിരസേ നമഃ
അഗ്നിക്കു, ഹവ്യവാഹനനായ അഗ്നിക്കു, സോമനും ആംഗിരസനും നമസ്കാരം.
പൂജയിത്വാ വിധാനേന ഹോമം കൃത്വാ തഥൈവ ച
നിർദ്ദേശിച്ച വിധിയിൽ ആരാധന നടത്തി, അതുപോലെ ഹോമവും ചെയ്തു.
നമസ്ത്രിമൂര്തയേ തുഭ്യം നമഃ സൂര്യാഗ്നിരൂപിണേ
മൂന്നു രൂപങ്ങളുള്ളവനേ, സൂര്യനും അഗ്നിയുമെന്ന രൂപമുള്ളവനേ, നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു.
നീരാജനം തതഃ കൃത്വാ പശ്ചാദ്ഭുംജീത വാഗ്യതഃ 4.93.
അതിനുശേഷം നീരാഞ്ജനം നടത്തി, വാക്ക് നിയന്ത്രിച്ച് ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.
സൌവര്ണം കാരയേദ്ദേവം ത്രിനേത്രം ശൂലപാണിനമ്
മൂന്നു കണ്ണും ത്രിശൂലം കൈവശമുള്ള ദേവന്റെ സ്വർണ്ണപ്രതിമ ഉണ്ടാക്കണം.
ചന്ദനേനാനുലിപ്താങ്ഗം സിതമാല്യോപശോഭിതമ് സര്വകാലികമേതത്തേ കഥിതം വ്രതമുത്തമമ്
ചന്ദനത്തിൽ അണിഞ്ഞ ശരീരവും വെള്ള പൂക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായ ദേവൻ. എല്ലാ കാലത്തും ചെയ്യാവുന്ന ഈ ഉത്തമ വ്രതം ഞാൻ പറഞ്ഞുതന്നു.
സംവത്സരം സമാപ്തം ഹി വ്രതസ്യ തു യദാ ഭവേത് മൃതസ്യ ദേഹോ ദിവ്യസ്ഥോ ദിവ്യാലംകാരഭൂഷിതഃ
ഒരു വർഷം വ്രതം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, മരിച്ചവന്റെ ശരീരം ദിവ്യമായ അവസ്ഥയിൽ ദിവ്യാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച് എത്തുന്നു.
ദിവ്യനാരീഗണവൃതോ വിമാനവരമാസ്ഥിതഃ
ദിവ്യ സ്ത്രീകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ഉത്തമമായ ദിവ്യവിമാനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു.
ഇഹ ചാഗത്യ കാലാംതേ ജാതഃ സ ച നൃപോ ഭവേത്
ഇവിടെ വീണ്ടും ജനിച്ച്, കാലാവസാനത്തിൽ രാജാവായി ജനിക്കുന്നു.
ശ്രീമാന്വാഗ്മീ കൃതീ ധീമാന്പുത്രപൌത്രസമന്വിതഃ
സമ്പന്നനും വാഗ്മിയും കൃതജ്ഞനും ധീരനും, പുത്രന്മാരും മുമ്മക്കളും കൂടെ ഉള്ളവനുമാകും.
യേ ദുര്ല്ലഭാ ഭുവി സുരോരഗമാനവാനാം കാമാ ഹ്യനുത്തമഗുണേന യുതാഃ സദൈവ
ഭൂമിയിൽ ദേവന്മാർക്കും പാമ്പുകൾക്കും ഗന്ധർവന്മാർക്കും അപൂർവ്വമായ ആഗ്രഹങ്ങൾ എപ്പോഴും അതുല്യഗുണങ്ങളോടെ ലഭിക്കും.
ഇതി ശ്രീഭവിഷ്യേ മഹാപുരാണ ഉത്തരപര്വണി ശ്രീകൃ്ഷ്ണയുധിഷ്ഠിരസംവാദേ ആഗ്നേയീചതുര്ദശീവ്രതവര്ണനം നാമ ത്രിനവതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീഭവിഷ്യ മഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരപർവ്വത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണനും യുദിഷ്ഠിരനും നടത്തിയ സംവാദത്തിൽ അഗ്നേയി ചതുര്ദശി വ്രതത്തിന്റെ വിവരണം ഒറ്റത്തൊമ്പതാം അധ്യായത്തിൽ സമാപിക്കുന്നു.
സര്വകാമപ്രദം നൃണാം സ്ത്രീണാം ചൈവ യുധിഷ്ഠിര
യുദിഷ്ഠിരാ, പുരുഷന്മാർക്കും സ്ത്രീകൾക്കും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നൽകുന്ന വ്രതമാണിത്.
ശുക്ലപക്ഷേ ചതുര്ദശ്യാം മാസി ഭാദ്രപദേ ശുഭേ
ശുഭമായ ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പതിനാലാം തീയതിയാണ്.
കിം ശേഷനാഗ ആഹോസ്വിദനംതസ്തക്ഷകഃ സ്മൃതഃ
ശേഷനാഗനോ, അല്ലെങ്കിൽ അനന്തനോ, തക്ഷകനോ ഓർക്കപ്പെടുന്നതോ?
പരമാത്മാഥ വാനംത ഉതാഹോ ബ്രഹ്മ ഉച്യതേ
പരമാത്മാവോ, അനന്തനോ, ബ്രഹ്മാവോ പറയപ്പെടുന്നതോ?
ആദിത്യാദിഷു വാരേഷു യഃ കാല ഉപപദ്യതേ
ആദിത്യനും മറ്റും ഉള്ള ദിവസങ്ങളിൽ, ഏത് സമയവും അനുയോജ്യമായപ്പോൾ.
കലാകാഷ്ഠാമുഹൂര്താദി ദിനരാത്രിശരീരവാന്
കലയ്, കഷ്ട, മുഹൂർത്തം തുടങ്ങിയ സമയഭാഗങ്ങളും, പകലും രാത്രിയും അവന്റെ രൂപങ്ങളാണ്.
യോഽയം കാലോ മയാഖ്യാതസ്തവ ധര്മഭൃതാം വര
ധർമ്മത്തെ ആചരിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഞാൻ നിന്നോട് വിവരിച്ച ഈ സമയമാണ്.
ദാനവാനാം വിനാശായ വസുദേവകുലോദ്ഭവമ്
ഈ സമയം ദാനവന്മാരുടെ നാശത്തിനായി, വസുദേവന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ചിരിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മാണം ഭാസ്കരം ശേഷം സര്വവ്യാപിനമീശ്വരമ്
അവൻ ബ്രഹ്മാവും, സൂര്യനും, ശേഷനും, എല്ലായിടത്തും ഉള്ള ഈശ്വരനുമാണ്.
പ്രത്യയാര്ഥം മയാഖ്യാതം സോഽഹം പാര്ഥ ന സംശയഃ യുധിഷ്ഠിര ഉവാച അനന്തവ്രതമാഹാത്മ്യവിധിം വദ വിദാം വര
നിശ്ചയത്തിനായി ഞാൻ ഇതൊക്കെയും പറഞ്ഞതാണ്; ഞാൻ തന്നെയാണ് ആ ഒരുത്തൻ, പാർഥാ, സംശയമില്ല. യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു: ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, അനന്തവ്രതത്തിന്റെ മഹത്വവും ആചരണരീതിയും പറയൂ.
കിം പുണ്യം കിം ഫലം ചാസ്യ ഹ്യനുഷ്ഠാനവതാം നൃണാമ്
അത് ആചരിക്കുന്നവർക്കു എന്ത് പുണ്യവും ഫലവും ലഭിക്കും?
ഏവം സമസ്തം വിസ്താര്യ ബ്രൂഹ്യനംതവ്രതം ഹരേ ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച ആസീത്പുരാ കൃതയുഗേ സുമംതോ നാമ വൈ ദ്വിജഃ
ഇങ്ങനെ എല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞശേഷം, അനന്തവ്രതത്തെക്കുറിച്ച് പറയൂ, ഹരിയേ. ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: പുരാതനകാലത്ത് കൃതയുഗത്തിൽ സുമന്തൻ എന്നൊരു ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വശിഷ്ഠഗോത്രേ ചോത്പന്നഃ സുരൂപശ്ച ഭൃഗോഃ സുതാമ്
അവൻ വശിഷ്ഠഗോത്രത്തിൽ ജനിച്ചവനും, ഭൃഗുവിന്റെ മകളെ വിവാഹം ചെയ്തവനും ആയിരുന്നു.
തസ്യാഃ കാലേന സംജാതാ ദുഹിതാനംതലക്ഷണാ
സമയത്തിനുശേഷം അവർക്കു അനന്തലക്ഷണങ്ങളുള്ള ഒരു മകൾ ജനിച്ചു.
മാതാ ച തസ്യാഃ കാലേന ഹരദാഹേന പീഡിതാ
സമയത്തിനൊപ്പം, അവളുടെ അമ്മ രോഗത്തിന്റെ കഠിനമായ വേദനയിൽ പീഡിതയായി.