ഗച്ഛ ശീഘ്രം ന ദഹതേ ഭുവനം യാവദംഗിരാഃ
നീ വേഗത്തിൽ പോവുക; നീ ഇല്ലാത്ത സമയത്ത് അങ്കിരസ് ലോകം ദഹിപ്പിക്കില്ല.
പാടലോ ഹരിതഃ ശോണഃ ശ്വേതോ വര്ണഃ പ്രണാശിതഃ ദഗ്ധമങ്ഗിരസാ സര്വം ഭൂയോഽപി പ്രദഹിഷ്യതി
ചുവപ്പ്, പച്ച, കറുപ്പ്, വെള്ള — ഈ നിറങ്ങൾ എല്ലാം നശിച്ചിരിക്കുന്നു; അങ്കിരസ് എല്ലാം ദഹിപ്പിച്ചു, വീണ്ടും ദഹിപ്പിക്കും.
യാവച്ച ദഹതേ സര്വം ഭുവനം തപസാംഗിരാഃ
അങ്കിരസ് തന്റെ തപസ്സുകൊണ്ട് ലോകം മുഴുവൻ ദഹിപ്പിക്കുന്നതുവരെ—
ഏവമുക്തഃ സ വിഭുനാ സ്വസ്ഥാനമധിരൂഢവാന്
പ്രഭുവിന്റെ ആജ്ഞയോടെ അവൻ തന്റെ സ്ഥാനം തിരിച്ചെത്തി.
ഗത്വാങ്ഗിരാ ഉവാചേദം ഗതഃ കിം കരവാണ്യഹമ്
അംഗിരാസ് പോയി ചോദിച്ചു: 'ഞാൻ എത്തി. ഇനി ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?'
സംപ്രശസ്യോചുരഗ്നിത്വം കുരു താവന്മഹീതലേ
അവർ അവനെ പ്രശംസിച്ചു പറഞ്ഞു: 'അഗ്നേ, നീ ഇപ്പോൾ ഭൂമിയിൽ നിന്റെ കടമ നിർവ്വഹിക്കണം.'
യാവദഗ്നിം പ്രപശ്യാമഃ ക്വാസൌ നഷ്ടഃ ക്വ തിഷ്ഠതി 4.93.
നാം അഗ്നിയെ കാണുന്നതുവരെ, അവൻ എവിടെ പോയി? എവിടെയാണ് ഇപ്പോൾ അവൻ താമസിക്കുന്നത്?
ദേവൈര്ദൃഷ്ടോ യഥാ ഹ്യഗ്നിസ്തത്തേ സര്വം നിവേദിതമ്
ദേവന്മാർ അഗ്നിയെ കണ്ടതുപോലെ, ആ കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം നിനക്കു അറിയിച്ചിരിക്കുന്നു.
അഗ്നേഽഗ്നിത്വം കുരുഷ്വ ത്വമംഗിരാസ്തു യഥാ പുരാ
അഗ്നേ, നീ നിന്റെ സ്വരൂപം സ്വീകരിക്കണം. അംഗിരാസ്, നീയും പഴയപോലെ ചെയ്യണം.
കോ മേഽപഹൃതം തേജഃ കേനാഗ്നിത്വം കൃതം ത്വിഹ
എന്റെ തേജസ് ആരാണ് എടുത്തത്? ഇവിടെ അഗ്നിയുടെ സ്ഥാനം ആരാണ് ഏറ്റെടുത്തത്?
ഉവാച മുഞ്ച മത്സ്ഥാനം വചസ്തോഷകരം ശൃണു
അവൻ പറഞ്ഞു: 'എന്റെ സ്ഥലം വിട്ടു പോവുക; മനസ്സിന് സന്തോഷം നൽകുന്ന വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ.'
ബൃഹസ്പതീതി നാമാ വൈ തഥാന്യേ ബഹവഃ സുതാഃ
'ബൃഹസ്പതി' എന്നതാണ് പേരും, അതുപോലെ അനേകം മക്കളും ഉണ്ട്.
വഹ്നിം സംജനയാമാസ പുത്രാന്പൌത്രാംസ്തദാംഗിരാഃ
അംഗിരാസ് അന്നത്തെ സമയത്ത് അഗ്നിയും മക്കളെയും മുമ്മക്കളെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
സര്വമേവ ചതുര്ദശ്യാം സംജാതം ഹവ്യവാഹനമ്
ചതുര്ദശി തിയതിയിൽ ഹവ്യവാഹനമായ അഗ്നികൾ എല്ലാം ജനിച്ചു.
തതോഽഷ്ടപതിപത്വേ ച രുദ്രേണ പ്രതിപാദിതമ്
അതിനുശേഷം, എട്ടുപേരുടെ അധിപതിത്വം രുദ്രൻ സമ്മാനിച്ചു.
പൈലജാബാലിമന്വാദ്യൈരന്യൈശ്ച നഹുഷാദിഭിഃ
പൈലൻ, ജാബാലി, മനു എന്നിവരും, നഹുഷനും മറ്റു ചിലരും അങ്ങനെ ചെയ്തു.
അജ്ഞാതാവൃഷപാപൈശ്ച വ്യാലൈര്യേ വ്യാപ്യ ഹിംസിതാഃ 4.93.
അറിയപ്പെടാത്ത പാപികളായ കാളകളും പാമ്പുകളും കൊണ്ട് പലരും വഞ്ചിതരായി കൊല്ലപ്പെട്ടു.
പതിതാഃ പര്വതേഭ്യശ്ച തോയാഗ്നിദഹനേ മൃതാഃ തേഷാം ശസ്തം ചതുര്ദശ്യാം ശ്രാദ്ധം സ്വര്ഗസുഖപ്രദമ്
പർവതങ്ങളിൽ നിന്ന് വീണവരും, വെള്ളത്തിലോ അഗ്നിയിൽ മരിച്ചവർക്കും, ചതുര്ദശി തിയതിയിൽ ചെയ്ത ശ്രാദ്ധം സ്വർഗ്ഗസുഖം നൽകുന്നു.
ശ്രാദ്ധാനി ചൈവ ദത്താനി ദാനാനി സുലഘൂന്യപി
ശ്രാദ്ധങ്ങളും ദാനങ്ങളും, ചെറുതായാലും, അന്നേദിവസം നൽകപ്പെടണം.
ഏവം തിഥിരിയം രാജന്നാഗ്നേയീ പ്രോച്യതേ ജനൈഃ
രാജാവേ, അതുകൊണ്ടാണ് ഈ തിയതി ജനങ്ങൾ അഗ്നി ദിനം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
യസ്യാം മനോരഥം യംയം സമുദ്ദിശ്യ ഹ്യുപോഷതി
ഈ ദിവസം, ആരുടെ മനസ്സിലുള്ള ആഗ്രഹം എന്തായാലും, അതു ലക്ഷ്യമാക്കി ഉപവാസം ചെയ്യുന്നു.
ചതുര്ദശ്യാം നിരാഹാരഃ സമഭ്യര്ച്യ ത്രിലോചനമ് പഞ്ചഗവ്യം നിശി പ്രാശ്യ സ്വപ്യാദ്ഭൂമൌ വിമത്സരഃ
ചതുര്ദശി തിയതിയിൽ ഉപവാസം ചെയ്ത്, ത്രിലോചനനെ ആരാധിച്ച്, രാത്രിയിൽ പഞ്ചഗവ്യം കഴിച്ച്, ഭൂമിയിൽ അസൂയ ഇല്ലാതെ ഉറങ്ങണം.
ശ്യാമാകമഥ വാ ഭുക്ത്വാ തൈലക്ഷാരവിവര്ജിതമ്
ശ്യാമാകം ഭക്ഷിച്ച് എണ്ണയും കായപ്പൊടിയും ഒഴിവാക്കി.
അഗ്നയേ ഹവ്യവാഹനായ സോമായാംഗിരസേ നമഃ
അഗ്നിക്കു, ഹവ്യവാഹനനായ അഗ്നിക്കു, സോമനും ആംഗിരസനും നമസ്കാരം.
പൂജയിത്വാ വിധാനേന ഹോമം കൃത്വാ തഥൈവ ച
നിർദ്ദേശിച്ച വിധിയിൽ ആരാധന നടത്തി, അതുപോലെ ഹോമവും ചെയ്തു.
നമസ്ത്രിമൂര്തയേ തുഭ്യം നമഃ സൂര്യാഗ്നിരൂപിണേ
മൂന്നു രൂപങ്ങളുള്ളവനേ, സൂര്യനും അഗ്നിയുമെന്ന രൂപമുള്ളവനേ, നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു.
നീരാജനം തതഃ കൃത്വാ പശ്ചാദ്ഭുംജീത വാഗ്യതഃ 4.93.
അതിനുശേഷം നീരാഞ്ജനം നടത്തി, വാക്ക് നിയന്ത്രിച്ച് ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.
സൌവര്ണം കാരയേദ്ദേവം ത്രിനേത്രം ശൂലപാണിനമ്
മൂന്നു കണ്ണും ത്രിശൂലം കൈവശമുള്ള ദേവന്റെ സ്വർണ്ണപ്രതിമ ഉണ്ടാക്കണം.
ചന്ദനേനാനുലിപ്താങ്ഗം സിതമാല്യോപശോഭിതമ് സര്വകാലികമേതത്തേ കഥിതം വ്രതമുത്തമമ്
ചന്ദനത്തിൽ അണിഞ്ഞ ശരീരവും വെള്ള പൂക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായ ദേവൻ. എല്ലാ കാലത്തും ചെയ്യാവുന്ന ഈ ഉത്തമ വ്രതം ഞാൻ പറഞ്ഞുതന്നു.
സംവത്സരം സമാപ്തം ഹി വ്രതസ്യ തു യദാ ഭവേത് മൃതസ്യ ദേഹോ ദിവ്യസ്ഥോ ദിവ്യാലംകാരഭൂഷിതഃ
ഒരു വർഷം വ്രതം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, മരിച്ചവന്റെ ശരീരം ദിവ്യമായ അവസ്ഥയിൽ ദിവ്യാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച് എത്തുന്നു.