തതോ വിവാദം പശ്യാമി ഭവതാം തൈഃ സമേത്യ ച
ഇപ്പോൾ നിങ്ങൾ തമ്മിൽ ഒരു വാദം നടക്കുന്നതായി ഞാൻ കാണുന്നു.
ലോകപാലാന്മഹേംദ്രാദീന്സയമാന്വാരുണാനിലാന്
ലോകപാലകരായ മഹേന്ദ്രനും യമനും വരുണനും അനിലനും
ഗംധര്വാന്വിത്തരക്ഷോഘ്നാന്രാക്ഷസാന്ദൈത്യദാനവാന്
ഗന്ധർവന്മാരും കുബേരനും ദാനവനാശകന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും ദൈത്യന്മാരും ദാനവന്മാരും
ദൃഷ്ട്വാ തു വിബുധാന്സര്വാന്ബ്രഹ്മാ പ്രോവാച താനൃഷീന്
അവിടെ വന്ന എല്ലാ ദേവന്മാരെയും കണ്ട ശേഷം ബ്രഹ്മാവ് ആ മഹർഷിമാരോട് പറഞ്ഞു.
ഏവമുക്തോ ഗതസ്താവദുതഥ്യഃ സൂര്യമംഡലമ്
അങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ ഉതത്യൻ സൂര്യന്റെ വട്ടത്തിലേക്ക് പോയി.
സ ഉതഥ്യമഥോവാച കഥം ബ്രഹ്മന്വ്രജാമ്യഹമ്
അപ്പോൾ അവൻ ഉതത്യനോട് പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണാ, ഞാൻ എങ്ങനെ പോകണം?
ഏവമുക്തോ മുനിഃ പ്രായാത്സര്വ ദേവസമാഗമമ് 4.93.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ ആ മുനി എല്ലാ ദേവന്മാരുടെ സമ്മേളനത്തിലേക്ക് പോയി.
ഉവാചാങ്ഗിരസം ബ്രഹ്മാ ശീഘ്രമേനം ത്വമാനയ
ബ്രഹ്മാവ് അങ്കിരസിനോട് പറഞ്ഞു: നീ വേഗത്തിൽ അവനെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക.
ഏഹ്യേഹി ഭഗവന്സൂര്യ തപ്യതേ ഭവതാന്വഹമ്
വരിക, വരിക മഹാനുഭാവനായ സൂര്യാ; നീ അവനാൽ പ്രതിദിനം ദഹിക്കപ്പെടുന്നു.
സ്ഥിത്വാ മുഹൂര്തം പ്രോവാച കിം വാ കാര്യമുപസ്ഥിതമ്
ഒരു നിമിഷം നിന്ന ശേഷം അവൻ ചോദിച്ചു: എന്താണ് ഇവിടെ സംഭവിച്ചിരിക്കുന്ന കാര്യം?
ഗച്ഛ ശീഘ്രം ന ദഹതേ ഭുവനം യാവദംഗിരാഃ
നീ വേഗത്തിൽ പോവുക; നീ ഇല്ലാത്ത സമയത്ത് അങ്കിരസ് ലോകം ദഹിപ്പിക്കില്ല.
പാടലോ ഹരിതഃ ശോണഃ ശ്വേതോ വര്ണഃ പ്രണാശിതഃ ദഗ്ധമങ്ഗിരസാ സര്വം ഭൂയോഽപി പ്രദഹിഷ്യതി
ചുവപ്പ്, പച്ച, കറുപ്പ്, വെള്ള — ഈ നിറങ്ങൾ എല്ലാം നശിച്ചിരിക്കുന്നു; അങ്കിരസ് എല്ലാം ദഹിപ്പിച്ചു, വീണ്ടും ദഹിപ്പിക്കും.
യാവച്ച ദഹതേ സര്വം ഭുവനം തപസാംഗിരാഃ
അങ്കിരസ് തന്റെ തപസ്സുകൊണ്ട് ലോകം മുഴുവൻ ദഹിപ്പിക്കുന്നതുവരെ—
ഏവമുക്തഃ സ വിഭുനാ സ്വസ്ഥാനമധിരൂഢവാന്
പ്രഭുവിന്റെ ആജ്ഞയോടെ അവൻ തന്റെ സ്ഥാനം തിരിച്ചെത്തി.
ഗത്വാങ്ഗിരാ ഉവാചേദം ഗതഃ കിം കരവാണ്യഹമ്
അംഗിരാസ് പോയി ചോദിച്ചു: 'ഞാൻ എത്തി. ഇനി ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?'
സംപ്രശസ്യോചുരഗ്നിത്വം കുരു താവന്മഹീതലേ
അവർ അവനെ പ്രശംസിച്ചു പറഞ്ഞു: 'അഗ്നേ, നീ ഇപ്പോൾ ഭൂമിയിൽ നിന്റെ കടമ നിർവ്വഹിക്കണം.'
യാവദഗ്നിം പ്രപശ്യാമഃ ക്വാസൌ നഷ്ടഃ ക്വ തിഷ്ഠതി 4.93.
നാം അഗ്നിയെ കാണുന്നതുവരെ, അവൻ എവിടെ പോയി? എവിടെയാണ് ഇപ്പോൾ അവൻ താമസിക്കുന്നത്?
ദേവൈര്ദൃഷ്ടോ യഥാ ഹ്യഗ്നിസ്തത്തേ സര്വം നിവേദിതമ്
ദേവന്മാർ അഗ്നിയെ കണ്ടതുപോലെ, ആ കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം നിനക്കു അറിയിച്ചിരിക്കുന്നു.
അഗ്നേഽഗ്നിത്വം കുരുഷ്വ ത്വമംഗിരാസ്തു യഥാ പുരാ
അഗ്നേ, നീ നിന്റെ സ്വരൂപം സ്വീകരിക്കണം. അംഗിരാസ്, നീയും പഴയപോലെ ചെയ്യണം.
കോ മേഽപഹൃതം തേജഃ കേനാഗ്നിത്വം കൃതം ത്വിഹ
എന്റെ തേജസ് ആരാണ് എടുത്തത്? ഇവിടെ അഗ്നിയുടെ സ്ഥാനം ആരാണ് ഏറ്റെടുത്തത്?
ഉവാച മുഞ്ച മത്സ്ഥാനം വചസ്തോഷകരം ശൃണു
അവൻ പറഞ്ഞു: 'എന്റെ സ്ഥലം വിട്ടു പോവുക; മനസ്സിന് സന്തോഷം നൽകുന്ന വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ.'
ബൃഹസ്പതീതി നാമാ വൈ തഥാന്യേ ബഹവഃ സുതാഃ
'ബൃഹസ്പതി' എന്നതാണ് പേരും, അതുപോലെ അനേകം മക്കളും ഉണ്ട്.
വഹ്നിം സംജനയാമാസ പുത്രാന്പൌത്രാംസ്തദാംഗിരാഃ
അംഗിരാസ് അന്നത്തെ സമയത്ത് അഗ്നിയും മക്കളെയും മുമ്മക്കളെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
സര്വമേവ ചതുര്ദശ്യാം സംജാതം ഹവ്യവാഹനമ്
ചതുര്ദശി തിയതിയിൽ ഹവ്യവാഹനമായ അഗ്നികൾ എല്ലാം ജനിച്ചു.
തതോഽഷ്ടപതിപത്വേ ച രുദ്രേണ പ്രതിപാദിതമ്
അതിനുശേഷം, എട്ടുപേരുടെ അധിപതിത്വം രുദ്രൻ സമ്മാനിച്ചു.
പൈലജാബാലിമന്വാദ്യൈരന്യൈശ്ച നഹുഷാദിഭിഃ
പൈലൻ, ജാബാലി, മനു എന്നിവരും, നഹുഷനും മറ്റു ചിലരും അങ്ങനെ ചെയ്തു.
അജ്ഞാതാവൃഷപാപൈശ്ച വ്യാലൈര്യേ വ്യാപ്യ ഹിംസിതാഃ 4.93.
അറിയപ്പെടാത്ത പാപികളായ കാളകളും പാമ്പുകളും കൊണ്ട് പലരും വഞ്ചിതരായി കൊല്ലപ്പെട്ടു.
പതിതാഃ പര്വതേഭ്യശ്ച തോയാഗ്നിദഹനേ മൃതാഃ തേഷാം ശസ്തം ചതുര്ദശ്യാം ശ്രാദ്ധം സ്വര്ഗസുഖപ്രദമ്
പർവതങ്ങളിൽ നിന്ന് വീണവരും, വെള്ളത്തിലോ അഗ്നിയിൽ മരിച്ചവർക്കും, ചതുര്ദശി തിയതിയിൽ ചെയ്ത ശ്രാദ്ധം സ്വർഗ്ഗസുഖം നൽകുന്നു.
ശ്രാദ്ധാനി ചൈവ ദത്താനി ദാനാനി സുലഘൂന്യപി
ശ്രാദ്ധങ്ങളും ദാനങ്ങളും, ചെറുതായാലും, അന്നേദിവസം നൽകപ്പെടണം.
ഏവം തിഥിരിയം രാജന്നാഗ്നേയീ പ്രോച്യതേ ജനൈഃ
രാജാവേ, അതുകൊണ്ടാണ് ഈ തിയതി ജനങ്ങൾ അഗ്നി ദിനം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.