ഭര്തൃ വ്രതാത്പ്രചലിതാ ന കദാചിത്പ്രജായതേ ആയുഷ്മതീ കീര്തിമതീ രമേദ്വര്ഷശതൈര്ഭുവി ।। 4.92.
ഭർത്താവിനോടുള്ള വ്രതത്തിൽ ഒരിക്കലും വിട്ടുമാറാത്ത സ്ത്രീ ജനിച്ചാൽ, അവൾ ദീർഘായുസ്സും നല്ല പേരും നേടും, ഭൂമിയിൽ നൂറുവർഷം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കും.
ഏകം രംഭാ വ്രതം ചീര്ണം ഗായത്ര്യാ സ്വര്ഗസംസ്ഥയാ
രമ്ഭയുടെ വ്രതം ഒരു പ്രാവശ്യം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വസിക്കുന്ന ഗായത്രി ആചരിച്ചിരുന്നു.
ശ്വേതദ്വീപേ തഥാ ലക്ഷ്മ്യാ രാജ്ഞ്യാ ച രവിമംഡലേ
അത് പോലെ തന്നെ, ശ്വേതദ്വീപിൽ ലക്ഷ്മിയും, സൂര്യമണ്ഡലത്തിൽ രാജ്ഞിയും ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു.
സീതാദേവ്യാ ത്വയോധ്യായാം വേദവത്യാ ഹിമാചലേ
അയോധ്യയിൽ സീതാദേവിയും, ഹിമാലയത്തിൽ വേദവതിയും ഈ വ്രതം ആചരിച്ചു.
ഏതദ്വ്രതം പാര്ഥിവേന്ദ്ര മാസി ഭാദ്രപദേ സിതേ
രാജാധിരാജാ, ഭാദ്രപദമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ ഈ വ്രതം ആചരിക്കേണ്ടതാണ്.
സംഭിന്നകന്ദകദലീ ച മനോജ്ഞരൂപാം യാഃ പൂജയംതി കുസുമാക്ഷതധൂപദീപൈഃ
കണ്ടംപൊട്ടിയ വാഴക്കൊമ്പും, മനോഹരമായ രൂപവും, പൂക്കളും, അക്ഷതയും, ധൂപവും, ദീപവും ഉപയോഗിച്ച് ആരെങ്കിലും ആരാധിച്ചാൽ—
ഇതി ശ്രീഭവിഷ്യേ മഹാപുരാണ ഉത്തരപര്വണി ശ്രീകൃഷ്ണയുധിഷ്ഠിരസംവാദേ രമ്ഭാവ്രതം നാമ ദ്വിനവതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീഭവിഷ്യ മഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരപർവ്വത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണനും യുദ്ധിഷ്ഠിരനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തിൽ രമ്ഭാവ്രതം എന്ന നൂറിലൊമ്പതാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
ആഗ്നേയീചതുര്ദശീവ്രതവര്ണനമ് നഷ്ടസ്തദാ ഹവ്യവാഹഃ പുനരസ്തിത്വമാപ്തവാന്
ആഗ്നേയി ചതുര്ദശി വ്രതത്തിന്റെ വിവരണം. അന്നപ്പോൾ ഹവ്യവാഹൻ അപ്രത്യക്ഷനായി, പിന്നീടു വീണ്ടും നിലനിൽപ്പു നേടി.
കേനാഗ്നിത്വം കൃതം തത്ര കഥം ഹി വിദിതോഽനലഃ
അവിടെ ആരാണ് അഗ്നിയുടെ സ്ഥിതി സൃഷ്ടിച്ചത്? അഗ്നി എങ്ങനെ അറിയപ്പെട്ടു?
അപൃച്ഛന്വിശ്വകര്താരം താരകം കോ വധിഷ്യതി
അവർ സർവ്വസൃഷ്ടാവിനോടു ചോദിച്ചു: 'താരകനെ ആരാണ് സംഹരിക്കുക?'
ഉവാചാസൌ ചിരം ധ്യാത്വാ രുദ്രോമാശുക്രസമ്ഭവഃ
ഉമയുടെയും ശുക്രന്റെയും പുത്രനായ രുദ്രൻ ദീർഘകാലം ധ്യാനിച്ചശേഷം ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
ഏവം ശ്രുത്വാ ഗതാ ദേവാ യത്ര ശമ്ഭുഃ സഹോമയാ
അങ്ങനെ കേട്ട ദേവന്മാർ ഉമയോടൊപ്പം ശംഭു വസിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
പ്രതിപന്നം ച രുദ്രേണ ഉമയാ സഹിതേന തത്
ഉമയോടൊപ്പം രുദ്രൻ അതിനെ അംഗീകരിച്ചു.
ദിവ്യം വര്ഷശതം സാഗ്രം ഗതഃ കാലോഽഥ മൈഥുനേ ഭയം ച സുമഹത്തേഷാം ദേവാനാം സമജായത
ദിവ്യമായ നൂറുവർഷവും കുറച്ച് കൂടുതലുമുള്ള കാലം മൈഥുനത്തിൽ കടന്നുപോയി; പിന്നെ ദേവന്മാർക്ക് വലിയ ഭയം ഉണ്ടായി.
സ രുദ്രസമ്ഭവോ യോ വൈ ഭവിഷ്യതി മഹാബലഃ
രുദ്രനിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്നവൻ മഹാബലശാലിയായിരിക്കും.
കേന കാലേന ഭവതി രതേര്വിരതിരേതയോഃ
അവർക്കുള്ള ഐക്യത്തിന്റെ അവസാനത്തേക്ക് എത്ര സമയം വേണം?
ഗതൌ തൌ ചോമയാ ദൃഷ്ടൌ സമസ്ഥൌ വിഷമസ്ഥയാ 4.93.
അവർ ഇരുവരും പോയി, ഉമ അവരെ ഒരുമിച്ചും വേറെയും നില്ക്കുന്നത് കണ്ടു.
യസ്മാത്തൈര്ജനിതോ വിഘ്നോ മേഽപത്യാര്ഥേ ദിവൌകസാമ്
അവരുടെ കാരണത്താൽ ദേവന്മാർക്ക് സന്താനലാഭത്തിൽ എനിക്ക് തടസ്സം ഉണ്ടായി.
അഥോവാച തദാ ദേവോ ദേവാന്സര്വഗണാഞ്ഛനൈഃ
അപ്പോൾ ദേവൻ ശാന്തമായി സമസ്ത ദേവന്മാരോടും സംസാരിച്ചു.
ഏവമുക്തോഽഥ രുദ്രേണ നഷ്ടോഽഗ്നിര്ദേവസംകുലാത്
അങ്ങനെ രുദ്രൻ പറഞ്ഞതോടെ, അഗ്നി ദേവന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷനായി.
ദേവാ അന്വേഷണേ യത്നമകുര്വന്നഗ്നിദര്ശനേ
അഗ്നിയെ കണ്ടെത്താനും കാണാനും ദേവന്മാർ പരിശ്രമിച്ചു.
ഹംസാഃ കേകാഃ ശുകാ വഹ്നിഃ ശീഘ്രം ശരവണം ഗതാഃ
ഹംസുകൾ, മയിൽപക്ഷികൾ, തത്തകൾ, അഗ്നി ഇവർ എല്ലാവരും വേഗത്തിൽ കാട്ടിലെ പുല്ല് താടികൾക്കിടയിലേക്ക് പോയി.
ദൃഷ്ട്വാഥ വിബുധാഃ സര്വേ പക്ഷിണം പക്ഷിണാം വരമ്
അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവന്മാരും പക്ഷികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനെയെ കണ്ടപ്പോൾ അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
കച്ചിദൃഷ്ടസ്ത്വയാ വഹ്നിര്വനേഽസ്മിന്നടതാ സദാ
"ഈ കാട്ടിൽ എപ്പോഴും സഞ്ചരിക്കുന്ന അഗ്നിയെ നീ കണ്ടിട്ടുണ്ടോ?"
ഭൂയോഭൂയസ്തു പൃഷ്ടോഽപി ന ഗാമുച്ചാരയേച്ചിരമ്
വീണ്ടും വീണ്ടും ചോദിച്ചിട്ടും, അവൻ ദീർഘകാലം ഒന്നും പറയാതെ നിന്നു.
യസ്മാന്ന കിഞ്ചിദുക്തം തേ തസ്മാച്ചിത്ര തനൂരുഹാഃ
നീ ഒന്നും പറഞ്ഞില്ലാത്തതിനാൽ, അത്ഭുതകരമായ പിറകുള്ളവനേ—
ദ്വിതീയം തേ വരം ദദ്മോ ജീവജീവക ശോഭനമ് 4.93.
നിനക്ക് രണ്ടാമത്തെ വരവും ഞങ്ങൾ നൽകുന്നു, മനോഹരനായ ജീവജീവക.
കശ്ചിദ്യദി തവാധസ്ഥാദ്ബുധഃ സ്നാനം കരിഷ്യതി
നിന്റെ കീഴിൽ ആരെങ്കിലും ജ്ഞാനിയാകുന്നവൻ കുളിച്ചാൽ,
മാസം യശ്ച തൃതീയം വൈ ഭക്ഷയിഷ്യത്യനിംദിതമ്
മാസത്തിൽ ആരെങ്കിലും നിന്റെ മൂന്നാമത്തെ മുട്ട കുറ്റമില്ലാതെ കഴിച്ചാൽ,
ഇദം ദത്ത്വാ വരാംസ്തസ്യ വഹ്നിത്വമഥ ആപ്തവാന്
ഈ വരങ്ങൾ നൽകിയ ശേഷം അഗ്നി തന്റെ സ്വഭാവം വീണ്ടും നേടി.