തസ്യൈതദ്വചനം ശ്രുത്വാ വിപീതസ്യ സവേദനഃ
ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ അവൻ വേദനയോടെ ദു:ഖിച്ചു.
അശാശ്വതേ ശാശ്വതധീസ്തേന ദഹ്യാമി ദുര്മതിഃ ।। 4.82.
സ്ഥിരവും അസ്ഥിരവുമായ ചിന്തകൾ കൊണ്ടു ഞാൻ ദുഷ്ടബുദ്ധിയാൽ കത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ഇദം കരിഷ്യാമ്യപരം ത്വിദം കൃത്വാ ത്വിദം പുനഃ
ഇത് ഞാൻ ചെയ്യും, പിന്നെ മറ്റൊന്ന് ചെയ്യും, പിന്നെയും വീണ്ടും ഇത് ചെയ്യും എന്നിങ്ങനെ ഞാൻ ആലോചിച്ചു.
ശീതോഷ്ണവര്ഷാദിഭവം ലോഭാത്സോഢം മയാഽശുഭമ്
ലാഭം കിട്ടണമെന്ന താൽപര്യത്തിൽ തണുപ്പ്, ചൂട്, മഴ എന്നിവയാൽ ഉണ്ടാകുന്ന ദു:ഖങ്ങൾ ഞാൻ സഹിച്ചു.
പിതൃദേവമനുപ്യാണാമദത്ത്വാ യാപിതാ ഹി യേ
പിതാക്കള്ക്കും ദേവന്മാർക്കും മനുഷ്യർക്കും ഒന്നും നൽകാതെ പോയവർ,
പുത്രക്ഷേത്രകലത്രേഷു മമത്വാഹൃതചേതസാ
മക്കളിലും നിലത്തിലും ഭാര്യമാരിലും അമിതമായ ആസ്വാദനത്തിൽ മനസ്സു മുഴുവൻ അകപ്പെട്ടവർ,
മൃതേ മയി ധനേ തസ്മിന്നന്യായോപാര്ജിതേ സദാ
ഞാൻ മരിച്ചപ്പോൾ, എപ്പോഴും അന്യായമായി സമ്പാദിച്ച ആ സമ്പത്ത്,
ന മയാ പൂജിതാ ഗേഹാന്നിര്ഗതാ ദ്വിജസത്തമാഃ
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഞാൻ അവരെ ആദരിച്ചില്ല; അവർ എന്റെ വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്ത് പോയി.
യന്മേ ന പൂജിതാ ദേവാഃ കുടുംബം പോഷിതം പരമ്
ദേവന്മാരെ ഞാൻ ആരാധിച്ചില്ല, എങ്കിലും കുടുംബത്തെ ഞാൻ വളരെ പോഷിപ്പിച്ചു.
നിത്യം നൈമിത്തികം കര്മ പൂര്വേഷാം ചൈവ നോ കൃതമ്
ദൈനംദിനവും പ്രത്യേക സമയങ്ങളിലും ചെയ്യേണ്ട കർമ്മങ്ങളും, പിതാക്കൾക്കായി വേണ്ട ചടങ്ങുകളും ഞാൻ ചെയ്തില്ല.
ദാരാഃ പുത്രാശ്ച ഭൃത്യാശ്ച പാപബുദ്ധ്യാ മയാ ഭൃതാഃ
പാപബുദ്ധിയോടെ ഞാൻ ഭാര്യമാരെയും മക്കളെയും ദാസന്മാരെയും പോഷിച്ചു.
ദാരാഃ പുത്രാശ്ച ഭൃത്യാര്ഥേ മയാ ന്യായാര്ഥസംചയഃ 4.82.
ഭാര്യമാരുടെയും മക്കളുടെയും ദാസന്മാരുടെയും വേണ്ടി ഞാൻ നീതിപൂർവ്വം സമ്പത്ത് സമ്പാദിച്ചു.
ക്ഷതപാപം മയാ ഭുക്തമന്യൈസ്തത്കര്മ സംചിതമ്
പാപം കലർന്നതെല്ലാം ഞാൻ അനുഭവിച്ചു; മറ്റുള്ളവർ എന്റെ കർമ്മഫലങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു.
യന്മമത്വാഭിഭൂതേന മയാ പാപമുപാര്ജിതമ്
മമതയിൽ പെട്ട് ഞാൻ സമ്പാദിച്ച എല്ലാ പാപങ്ങളും,
അംതര്ദുഃഖേന ദഗ്ധോഽഹം ബഹിര്ദഹ്യാമി ഭാവയന്
അകത്തുള്ള ദുഃഖത്തിൽ ഞാൻ കത്തുന്നു; പുറത്തും ഞാൻ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് ദഹിക്കുന്നു.
കുരു തസ്മാത്സമുദ്ധാരം പശ്യസ്യമൃതസാഗരമ്
അതുകൊണ്ട്, എന്നെ രക്ഷിക്കണം; നീ അമൃതസമുദ്രം കാണുന്നവനല്ലോ.
പ്രക്ഷീണം പാപമേതാവത്സുവൃത്തം ചാസ്തി തേ പരമ്
നിന്റെ പാപം ഇപ്പോൾ കുറയുന്നു; നിന്റെ നടത്തം ഉത്തമമാണ്.
പ്രതീതേ ദശമേ ജന്മന്യച്യുതാരാധനേച്ഛയാ ന ച തസ്യാഃ പ്രസാദേന പാപമത്യന്തദുര്ജയമ്
പത്താം ജന്മത്തിൽ അച്യുതനെ ആരാധിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചാൽ മാത്രമേ അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ പാപം ജയിക്കാൻ കഴിയൂ; അവളുടെ കൃപകൊണ്ടല്ല.
അല്പൈരഹോഭിഃ സംക്ഷീണമാമപാത്രേ യഥാ ജലമ്
കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്കകം, പിണ്ഡം焼ിയ പാത്രത്തിലെ വെള്ളം പോലെ, പാപം കുറയുന്നു.
നാശം പാപസ്യ കുരുതേ ജയം സുകൃതകര്മണഃ
അവൻ പാപം നശിപ്പിക്കുകയില്ല; നല്ല കർമ്മങ്ങൾ വിജയിപ്പിക്കുന്നു.
യഥൈതദ്വദതാര്തേന ഭവതാ പരിദേവിതമ്
നീ ദുഃഖത്തിൽ ഇങ്ങനെ വിലപിച്ചപോലെ,
പാപമത്ര കൃതം പ്രേത്യ ഭദ്ര താപായ ജായതേ 4.82.
ഇവിടെ ചെയ്ത പാപം, നല്ലവനേ, മരണത്തിന് ശേഷം ദുഃഖമായി മാറുന്നു.
സീരഭദ്രം സമാശ്വാസ്യ യയാവിത്ഥം മഹാമുനിഃ
സീരഭദ്രനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, മഹാമുനി അവൻ വന്നതുപോലെ തന്നെ തിരിച്ചു പോയി.
ഉപവാസപ്രഭാവശ്ച കഥിതസ്തേ നരോത്തമ
നരോത്തമാ, ഉപവാസത്തിന്റെ ശക്തിയെ ഞാൻ നിന്നോട് വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
തസ്മാന്നരേണ പുണ്യായ യതിതവ്യം ന പാതകമ്
അതിനാൽ, ഒരു മനുഷ്യൻ പുണ്യത്തിനായി പരിശ്രമിക്കണം, പാപത്തിനായി അല്ല.
പുരുഷൈര്ഭുജ്യതേ ശശ്വത്തം മോക്ഷം വദ സത്തമ
സത്തമാ, പുരുഷന്മാർക്ക് എപ്പോഴും ലഭിക്കുന്ന മോക്ഷത്തെ കുറിച്ച് ദയവായി പറയൂ.
ജയാ സാ ദ്വാദശീ ശസ്താ നൃണാം സുകൃതകര്മണാമ്
ജയാ എന്ന ദ്വാദശി, നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തവർക്കു ശുഭമായ ദിവസമാണ്.
ഫാല്ഗുനാമലപക്ഷസ്യ ഏകാദശ്യാമുപോഷിതഃ
ഫാൽഗുന മാസത്തിലെ ശുദ്ധപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശിയിൽ ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവൻ—
ഏകാദശ്യാം സമുത്തിഷ്ഠന്വിഷ്ണോര്നാമാനുകീര്തയന്
ഏകാദശി ദിവസം ഉണർന്ന്, വിഷ്ണുവിന്റെ നാമങ്ങൾ ജപിക്കുന്നവൻ—
കാമം ക്രോധം ച ലോഭം ച മദം മോഹം ച വര്ജയേത് ൪൮- ഏവം ഭാവിതചിത്തേന പ്രാണിനാം ഹിതമിച്ഛതാ
ആശ, കോപം, ലോഭം, അഹങ്കാരം, മായ എന്നിവ ഉപേക്ഷിച്ച്, മനസ്സിൽ നല്ലതിന് ആഗ്രഹിച്ച്, ജീവികൾക്ക് ഉപകാരമുണ്ടാക്കാൻ ശ്രമിക്കണം.