സര്വോപഭോഗനിരതോഹ്നി പരേ ദശമ്യാം സ്നാനം തിലൈസ്തിലനിവേദനകൃത്തിലാശീ
എല്ലാ ഭോഗങ്ങളിലും ആസ്വാദനമുള്ളവൻ, അടുത്ത ദിവസം ദശമി ദിവസം എള്ള് ഉപയോഗിച്ച് സ്നാനം ചെയ്യണം, എള്ള് അർപ്പിക്കണം, എള്ള് ഭക്ഷിക്കണം.
ഇതി ശ്രീഭവിഷ്യേ മഹാപുരാണ ഉത്തരപര്വണി ശ്രീകൃഷ്ണയുധിഷ്ഠിരസംവാദേ ഉല്കാനവമീവ്രതവര്ണനം നാമൈകാശീതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീഭവിഷ്യ മഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരപർവത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണനും യുദ്ധിഷ്ഠിരനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തിൽ ഉൽക്കാനവമീ വ്രതത്തിന്റെ വിവരണം എന്ന എൺപത്തൊന്നാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
സുകൃതദ്വാദശീവ്രതവര്ണനമ് തദപാപായ ഭവതി തദാചക്ഷ്വ യദൂത്തമ
ഏത് ആചാരമാണ് പാപം നീക്കുന്നതെന്ന്, യദുകുലശ്രേഷ്ഠനേ, നീ വിശദമായി പറയണം.
ഉപവാസപ്രഭാവം വൈ കൃഷ്ണാരാധനകാംക്ഷിണാമ്
കൃഷ്ണാരാധന ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് ഉപവാസത്തിന്റെ മഹത്വം വളരെ വലുതാണ്.
ആമുഷ്മികം ന താപായ പ്രതാപായ ച ജായതേ
അത് പരലോകത്തിൽ കഷ്ടം വരുത്തുന്നില്ല, മറിച്ച് മഹത്വം നൽകുന്നു.
ഉപോഷിതപ്രഭാവം ച കൃഷ്ണാരാധനകാംക്ഷിണാമ്
കൃഷ്ണാരാധന ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് ഉപവാസം വലിയ ഫലം നൽകുന്നു.
വൈദിശം നാമ നഗരം പ്രഖ്യാതം നൃപസത്തമ
വൈദിശം എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു പ്രശസ്തമായ നഗരം ഉണ്ട്, രാജാവേ.
ഭാര്യയാ മാതൃദുഹിതാ പുത്രപൌത്രൈഃ സമന്വിതഃ
അവൻ ഭാര്യയോടും അമ്മയോടും മകളോടും മക്കളോടും മരുമക്കളോടും കൂടെയായിരുന്നു.
പുത്രപൌത്രാദിഭരണേ വ്യാസക്തിര്മതിരേവ ച
മക്കളെയും മരുമക്കളെയും മറ്റുള്ളവരെയും പോഷിപ്പിക്കുന്നതിൽ അവന്റെ മനസ്സ് മുഴുവനും ആകൃഷ്ടമായിരുന്നു.
ചകാരാനുദിനം സോഽഥ ന്യായാന്യായൈര്ദ്ധനാര്ജനമ്
അവൻ ദിവസേന നീതിയോടും അനീതിയോടും കൂടി ധനം സമ്പാദിച്ചു.
ന ജുഹോത്യുദിതേ കാലേ ന ദദാത്യതിതൃഷ്ണയാ
അവൻ അത്യന്തം തൃശ്യ കാരണം സമയത്ത് യാഗങ്ങൾ അർപ്പിച്ചില്ല, ദാനം നൽകിയില്ല.
നിത്യനൈമിത്തികാനാം ച ഹാനിം ചക്രേ സ്വകര്മണാ 4.82.
സ്വന്തം പ്രവൃത്തികൾകൊണ്ട് അവൻ ദൈനംദിനവും പ്രത്യേകവും ആയ കർമ്മങ്ങളിൽ കുറവ് വരുത്തി.
കാലേനാഗച്ഛതാസോഽഥ മൃതോ വിംധ്യാടവീതടേ
കാലം കടന്നപ്പോൾ അവൻ വിന്ധ്യാ കാടിന്റെ അതിരിൽ മരിച്ചു.
തം ദദര്ശ മഹാഭാഗോ ദിവ്യയാനസമന്വിതഃ ഭാസ്കരസ്യാശുഭിര്ദ്ദീപ്തൈര്ദഹംതമതിദാരുണൈഃ
ദിവ്യമായ വാഹനത്തിൽ കൂടെ വന്ന ഒരാൾ അവനെ സൂര്യന്റെ അതികഠിനമായ കിരണങ്ങളിൽ കത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നതായി കണ്ടു.
പ്രതപ്തവാലുകാമധ്യേ തൃഷാര്തം ചാതിപീഡിതമ് നിഷ്ക്രാംതജിഹ്വമംഗേഷു വിസ്ഫോടൈഃ സര്വതശ്ചിതമ്
കത്തുന്ന മണലിന്റെ നടുവിൽ ദാഹവും അതിയായ വേദനയും കൊണ്ട് പീഡിതനായി, നാവു പുറത്തേക്കു നീട്ടി, ശരീരം മുഴുവൻ പൊള്ളലുകളും പുളിപ്പുകളും നിറഞ്ഞു.
നിശ്വാസായാസഖേദേന വിഹ്വലം പീഡിതോദരമ്
ശ്വാസം മുട്ടിയും ക്ഷീണത്താൽ വയറ് വേദനിച്ചും അവൻ തളർന്നു കിടന്നു.
തഥാദൃശമഥോ ദൃഷ്ട്വാ ഗര്ദഭേയോ മഹാനൃഷിഃ
അവനെ അങ്ങനെ കണ്ടപ്പോൾ മഹർഷി ഗർദഭൻ അവനെ നിരീക്ഷിച്ചു.
ജാനന്നപി യഥാപ്രാപ്തം തസ്യാനുഷ്ഠാനജം ഫലമ്
അവൻ ചെയ്ത പ്രവൃത്തികൾക്ക് ലഭിച്ച ഫലം മഹർഷി അറിയാമായിരുന്നു.
ഉപര്യര്കകരൈസ്തീക്ഷ്ണൈസ്തൃഷാവാതനിപീഡിതമ്
മുകളിൽ സൂര്യന്റെ കഠിനമായ കിരണങ്ങൾക്കും ദാഹത്തിന്റെ കാറ്റിനും അവൻ പീഡിതനായി.
അന്യസ്തത്രാണകൈര്ഘോരൈരവിഷഹ്യൈഃ സുദാരുണൈഃ
അവിടെ മറ്റൊരാൾ അത്യന്തം ഭയാനകവും സഹിക്കാനാകാത്തതുമായ രക്ഷകരാൽ പീഡിതനായിരുന്നു.
തസ്യൈതദ്വചനം ശ്രുത്വാ വിപീതസ്യ സവേദനഃ
ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ അവൻ വേദനയോടെ ദു:ഖിച്ചു.
അശാശ്വതേ ശാശ്വതധീസ്തേന ദഹ്യാമി ദുര്മതിഃ ।। 4.82.
സ്ഥിരവും അസ്ഥിരവുമായ ചിന്തകൾ കൊണ്ടു ഞാൻ ദുഷ്ടബുദ്ധിയാൽ കത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ഇദം കരിഷ്യാമ്യപരം ത്വിദം കൃത്വാ ത്വിദം പുനഃ
ഇത് ഞാൻ ചെയ്യും, പിന്നെ മറ്റൊന്ന് ചെയ്യും, പിന്നെയും വീണ്ടും ഇത് ചെയ്യും എന്നിങ്ങനെ ഞാൻ ആലോചിച്ചു.
ശീതോഷ്ണവര്ഷാദിഭവം ലോഭാത്സോഢം മയാഽശുഭമ്
ലാഭം കിട്ടണമെന്ന താൽപര്യത്തിൽ തണുപ്പ്, ചൂട്, മഴ എന്നിവയാൽ ഉണ്ടാകുന്ന ദു:ഖങ്ങൾ ഞാൻ സഹിച്ചു.
പിതൃദേവമനുപ്യാണാമദത്ത്വാ യാപിതാ ഹി യേ
പിതാക്കള്ക്കും ദേവന്മാർക്കും മനുഷ്യർക്കും ഒന്നും നൽകാതെ പോയവർ,
പുത്രക്ഷേത്രകലത്രേഷു മമത്വാഹൃതചേതസാ
മക്കളിലും നിലത്തിലും ഭാര്യമാരിലും അമിതമായ ആസ്വാദനത്തിൽ മനസ്സു മുഴുവൻ അകപ്പെട്ടവർ,
മൃതേ മയി ധനേ തസ്മിന്നന്യായോപാര്ജിതേ സദാ
ഞാൻ മരിച്ചപ്പോൾ, എപ്പോഴും അന്യായമായി സമ്പാദിച്ച ആ സമ്പത്ത്,
ന മയാ പൂജിതാ ഗേഹാന്നിര്ഗതാ ദ്വിജസത്തമാഃ
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഞാൻ അവരെ ആദരിച്ചില്ല; അവർ എന്റെ വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്ത് പോയി.
യന്മേ ന പൂജിതാ ദേവാഃ കുടുംബം പോഷിതം പരമ്
ദേവന്മാരെ ഞാൻ ആരാധിച്ചില്ല, എങ്കിലും കുടുംബത്തെ ഞാൻ വളരെ പോഷിപ്പിച്ചു.
നിത്യം നൈമിത്തികം കര്മ പൂര്വേഷാം ചൈവ നോ കൃതമ്
ദൈനംദിനവും പ്രത്യേക സമയങ്ങളിലും ചെയ്യേണ്ട കർമ്മങ്ങളും, പിതാക്കൾക്കായി വേണ്ട ചടങ്ങുകളും ഞാൻ ചെയ്തില്ല.