വംശാനുചരിതം ചൈവ പുരാണം പഞ്ചലക്ഷണമ് । ചതുര്ദശഭിര്വിദ്യാഭിര്ഭൂഷിതം കുരുനന്ദന
ഈ പുരാണം രാജവംശത്തിന്റെ ഉപജ്ഞാതാക്കളെ വണ്ണം വിവരിക്കുന്നു, അഞ്ചു പ്രധാന ලක්ෂണങ്ങളാൽ സുഷോഭിതമാണ്; പതിനാല്‍ വിജ്ഞാനശാഖകളാൽ അലങ്കരിച്ചും കുരുവംശജനെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുമാണ് ഇത്.
അങ്ഗാനി ചതുരോ വേദാ മീമാംസാ ന്യായവിസ്തരഃ । പുരാണം ധര്മശാസ്ത്രം ച വിദ്യാ ഹ്യേതാശ്ചതുര്ദശ
നാലു അംശങ്ങളും വേദങ്ങളാണ്; മിമാംസാ ന്യായം എന്നിവ അതിന്റെ വ്യാപകമായ വ്യാഖ്യാനം തീർത്ഥമാക്കിയവയാണ്. ഈ പുരാണം ധർമ്മശാസ്ത്രവുമാണ്, പതിനാലുകൊണ്ടേ ഇതു വിജ്ഞാനമായി വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
ആയുര്വേദോ ധനുര്വേദോ ഗാന്ധര്വശ്ചൈവ തേ ത്രയഃ । അര്ഥശാസ്ത്രം ചതുര്ഥം തു വിദ്യാ ഹ്യഷ്ടാദശൈവ താഃ
ആയുര്‍വേദം, ധനുർവേദം, ഗാന്ധർവവേദം ഇതിങ്ങനെ മൂന്നു കലകളെ രൂപപ്പെടുന്നു; төртാം ആർഥശാസ്ത്രം — എങ്ങിനെയെന്നാൽ ഈ പതിമൺനൂറ് (ഇവിടെ പതിനെട്ട്) വിദ്യാഭാഗങ്ങൾ എണ്ണപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
പ്രഥമം കഥ്യതേ സര്ഗോ ഭൂതാനാമിഹ സര്വശഃ । യച്ഛ്രുത്വാ പാപനിര്മുക്തോ യാതി ശാന്തിമനുത്തമാമ്
ആദ്യം എല്ലാവകാശങ്ങളുടെയും സൃഷ്ടി (സര്‍ഗ) വിവക്ഷ്യമാണ്; ഇത് കേട്ടാൽ പാപത്തെ വിട്ടു കണ്ടു മുക്തി നേടിയാൽ പരമശാന്തി വീണ്ടാകും.
ജഗദാസീത്പുരാ താത തമോഭൂതമലക്ഷണമ് । അവിജ്ഞേയമതര്ക്യം ച പ്രസുപ്തമിവ സര്വശഃ
പ്രാചീനകാലത്ത് ലോകം ഇരുട്ടിലായിരുന്നു, രൂപരഹിതവും അസ്പഷ്ടവുമായിരുന്നു; എല്ലാറ്റിനും വിവേകാതീതമായ അവസ്ഥയിൽ ഉറക്കമന്തമായി സജ്ഞാനതീതമായിരുന്നുവെന്നപരം.
തതഃ സ ഭഗവാനീശോ ഹ്യവ്യക്തോ വ്യഞ്ജയന്നിദമ് । മഹാഭൂതാനി വൃത്തൌജാഃ പ്രോത്ഥിതസ്തമനാശനഃ
ശരീരം പ്രകടമല്ലാത്ത പരമേഷ്‌വർ ആ പരമോഗ്യമായ ദൃശ്യമാവാത്തതിനെ പ്രകടമാക്കി: മഹാബാഹുൽ ഘടകങ്ങൾ ക്രമമാനുസരിച്ച് ഉദിച്ചുമറിഞ്ഞു, പ്രാഥമിക ഇരുണ്ടിത്തിനെ കെളുത്തു അഴിക്കു.
യോഽസാവതീന്ദ്രിയോഽഗ്രാഹ്യഃ സൂക്ഷ്മോഽവ്യക്തഃ സനാതനഃ । സര്വഭൂതമയോഽചിന്ത്യഃ സ ഏഷ സ്വയമുത്ഥിതഃ
ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ წინാണതാം, അനാഖ്യാതം, സൂക്ഷ്മം,അപ്രഖ്യാപിതം, നിത്യവും — സകലജൈവങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചു, ചിന്തതീതവുമായ — ആത്മാവയാണ് സ്വയം ഉദിച്ചത്.
യോഽസൌ ഷഡ്വിംശകോ ലോകേ തഥാ യഃ പുരുഷോത്തമഃ । ഭാസ്കരശ്ച മഹാബാഹോ പരം ബ്രഹ്മ ച കഥ്യതേ
യാമിഷ്ടമാണവൻ ലോകത്തിൽ ഇരുനൂറ്റിയാറു രൂപങ്ങളിലായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്രവൻ, മനുഷ്യരിൽ മുൻഗണനയുള്ളവൻ; മഹാഭൃതാ, സൂര്യനെക്കും പരമബ്രഹ്മണെയും പോലെയെന്ന് തിരിഞ്ഞു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
സോഽഭിധ്യായ ശരീരാത്സ്വാത്സിസൃക്ഷുര്വിവിധാഃ പ്രജാഃ । അത ഏവ സസര്ജാദൌ താസു വീര്യമവാസൃജത്
ശരീരമെന്നുപറഞ്ഞവനിൽ നിന്നറിയപ്പെടുന്നവ പലതരം ജീവജാലങ്ങൾ ഉദിച്ചു; അതുപോലെ ആദിസൃഷ്ടിയുടെ കാലത്ത് അവൻ അവയ്ക്ക് ജീവശക്തികൾ പുറപ്പെടുവിച്ചു.
യസ്മാദുത്പദ്യതേ സര്വം സദേവാസുരമാനുഷമ് । ബീജം ശുക്രം തഥാ രേത ഉഗ്രം വീര്യം ച കഥ്യതേ
എവരാൽ എല്ലാ ദൈവങ്ങളും ദേവദൂതികളും മനുഷ്യരും ഉത്ഭവിക്കുന്നു: വിത്ത് (ബീജ), ശുക്രം, തീക്ഷ്ണമായ വിത്തു (റെറ്റ), ആവേശം (വീര്യം) ഇവയെന്നിങ്ങനെ പേരിട്ടിരിക്കുന്നു.
വീര്യസ്യൈതാനി നാമാനി കഥിതാനി സ്വയമ്ഭുവാ । തദണ്ഡമഭവദ്ധൈമം ജ്വാലാമാലാകുലം വിഭോ
ആത്മജനിക്കുന്നവനായവൻ വേത്യന്‍ എന്നു വിളിച്ച നാമങ്ങൾ അതോയിരുന്നു: ആ വിത്ത് നിന്നുതന്നെ മഹാജ്വാലയായി ഉരുകി, അഗ്നിമാലപോലെ അഭവിച്ചു.
യസ്മിഞ്ജജ്ഞേ സ്വയം ബ്രഹ്മാ സര്വലോകപിതാമഹഃ । സുരജ്യേഷ്ഠശ്ചതുര്വക്ത്രഃ പരമേഷ്ഠീ പിതാമഹഃ
ബ്രഹ്മാ തന്നാൽ ഈറിയൊരിങ്ങേണം പിടിച്ചപ്പോൾ, അവനെ സർവ്വ ലോകങ്ങളുടെ ദാദാചാര്യന്‍ എന്ന് വിളിച്ചു — നാല് മുഖങ്ങളുള്ള ദേവന്മാരിൽ ഏറ്റവും മൂത്തവനും പരമ уг്രമായ പിതാവുമായിരുന്നു.
ക്ഷേത്രജ്ഞഃ പുരുഷോ വേധാഃ ശമ്ഭുര്നാരായണസ്തഥാ । പര്യായവാചകൈഃ ശബ്ദൈരേവ ബ്രഹ്മാ പ്രകീര്ത്യതേ
അദ്ദേഹത്തെ കുണ്ഡലപ്പരിചയജ്ഞനും, പുരുഷനു, ഊർജ്ജവേദകനു എന്നു നാമകരണം ചെയ്തു; അതേപോലെ ശംഭുവും നാരായണനുമാണ് — ബ്രഹ്മാവ് ഈ പര്യായ നാമങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധനായിരിക്കുന്നു.
സദാ മനീഷിഭിസ്താത വിരഞ്ചിഃ കഞ്ജജസ്തഥാ । ആപോ നാരാ ഇതി പ്രോക്താ ആപോ വൈ നരസൂനവഃ
തീർവാന്മാരിൽ അദ്ദേഹത്തെ സദാ വിരാഞ്ചി എന്നും പദ്മജന്മാവിതനുമെന്ന് വിളിക്കുന്നു; ജലങ്ങളെ നാരായണന്മാരെന്ന് വിളിക്കുന്നു, യഥാർത്ഥത്തിൽ ജലങ്ങൾ മനുഷ്യരായവരത്ഭവങ്ങളാണ്.
താ യദസ്യായനം പൂര്വം തേന നാരായണഃ സ്മൃതഃ । അരമിത്യേവ ശീഘ്രായ നിയതാഃ കവിഭിഃ കൃതാഃ
ഈ നാമങ്ങൾ പഴയകാലം മുതലാണ് നിശ്ചിതമായത്, പിന്നീട് നാരായണനെന്നാക്കി ഓർക്കപ്പെടുന്നുവെന്നങ്ങിലും; കവികൾ ഒപ്പിയിട്ടു അദ്ദേഹത്തിന് അരമ എന്ന സമാനീകൃത പദം.
ആപ ഏവാര്ണവീഭൂത്വാ സുശീഘ്രാസ്തേന താ നരാഃ । യത്തത്കാരണമവ്യക്തം നിത്യം സദസദാത്മകമ്
ജലപോലെ ശക്തനായ നദികളായി മാറിക്കൊണ്ടേ ആ പുരുഷന്മാർ വേഗം ആ നില എത്തിയതായിരുന്നു — അതു അതിന്റെ അപ്രത്യക്ഷതയുടെ, നിത്യവും സതുംഅനസ്തിത്വസ്വഭാവമുള്ളതിന്റെ കാരണത്തുകെടയാണ്.
തദ്വിസൃഷ്ടഃ സ പുരുഷോ ലോകേ ബ്രഹ്മേതി കീര്ത്ത്യതേ । ഏവം സ ഭഗവാനണ്ഡേ തത്ത്വമേവ നിരൂപ്യ വൈ
ലോകത്തു ഇങ്ങനെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ആ വ്യക്തിയെ ബ്രഹ്മൻ എന്ന് പ്രശംസിച്ചു; അതുപോലെ സസൃണ്ഡത്തിൽ പൃഥിവിയുള്ള אדർശത്തിൽ ആ സ്വഭാവം പരമേശ്വരൻ വിശദീകരിച്ചു.
ധ്യാനമാസ്ഥായ രാജേന്ദ്ര തദണ്ഡമകരോദ്ദ്വിധാ । ശകലാഭ്യാം ച രാജേന്ദ്ര ദിവം ഭൂമിം ച നിര്മമേ
ധ്യാനമധ്യേ എടുത്ത് വിത്ത് രാജാവ് അതിനെ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളാക്കി; ആ വിഭജനം കൊണ്ടാണ് രാജാവ് സ്വർഗ്ഗത്തേയും ഭൂമിയേയും അക്ഷയമാക്കി.
അന്തര്വ്യോമ ദിശശ്ചാഷ്ടൌ വാരുണം സ്ഥാനമേവ ഹി । ഊര്ധ്വം മഹാന്ഗതോ രാജന് സമന്താല്ലോകഭൂതയേ
എട്ട് അന്തർഗത ആകാശങ്ങളും ദിശകളും ഉണ്ട്; വരുണൻ തനിച്ചെത്തുസ്ഥലത്തിൽ സമ്പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നു — മുകളിൽ നിന്നേ മഹത്തായവൻ ലോകത്തെ ചുറ്റിയോർന്നുനടന്നു അതിന്റെ നിലവിന്.
മഹതശ്ചാപ്യഹംകാരസ്തസ്മാച്ച ത്രിഗുണാ അപി । ത്രിഗുണാ അതിസൂക്ഷ്മാസ്തു ബുദ്ധിഗമ്യാ ഹി ഭാരത
ആ മഹത്തുനിന്നും ആത്മസംഘം ഉദിച്ചു; അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഗുണങ്ങൾ മൂന്നു — ഈ മൂന്നു ഗുണങ്ങളും അത്യന്തം സൂക്ഷ്മമായവയും വിവേകമുള്ള ബുദ്ധിയാൽ മാത്രമേ പിടികൂടപ്പെടാവൂ, ഭാരതൻ.
ഉത്പത്തിഹേതുഭൂതാ വൈ ഭൂതാനാം മഹതാം നൃപ । തേഷാമേവ ഗൃഹീതാനി ശനൈഃ പഞ്ചേന്ദ്രിയാണി തു
എന്നാൽ രാജാവേ, മഹാന്മാരിൽ നിന്നാണ് സൃഷ്ടിയുടെ കാരണങ്ങൾ ഉത്ഭവിച്ചത്; അതേ ജീവികളിൽ നിന്നായിരുന്നു постепമായി അഞ്ചു ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എടുത്തത്.
തഥൈവാവയവാഃ സൂക്ഷ്മാഃ ഷണ്ണാമപ്യമിതൌജസാമ്
അണ്ടും സൂക്ഷ്മമായаныяകാംഗങ്ങളും വരികയായി — ആറ് എണ്ണം; ഓരോന്നും ശക്തിയും സൂക്ഷ്മതയും ധരിച്ചവയാണ്.
സംനിവേശ്യാത്മമാത്രാസു സ രാജന്ഭഗവാന്വിഭുഃ । ഭൂതാനി നിര്മമേ താത സര്വാണി വിധിപൂര്വകമ്
പ്രഭവമേൻ മഹാത്മാവും പിന്നീട് ആ ജീവികളെ മദ്യമേ തെരുവുകളുടെ സ്വഭാവങ്ങളിലാക്കി നിക്ഷേപിച്ചു; മകനേ, അദ്ദേഹം നിർണ്ണീതക്രമമനുസരിച്ച് അവയെ എല്ലാം രൂപം കൊടുത്തു.
യന്മൂര്ത്യവയവാഃ സൂക്ഷ്മാസ്തസ്യേമാന്യാശ്രയാണി ഷട് । തസ്മാച്ഛരീരമിത്യാഹുസ്തസ്യ മൂര്തിം മനീഷിണഃ
ആ ഭൗതികവും സൂക്ഷ്മവുമായ അവയവങ്ങൾക്ക് ആറ് ആശ്രയങ്ങളുണ്ട്; അതിനാൽ ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു — ശരീരം അവയവങ്ങൾ പ്രകാശിപ്പിച്ച രൂപമാണെന്ന്.
മഹാന്തി താനി ഭൂതാനി ആവിശന്തി തതോ വിഭുമ് । കര്മണാ സഹ രാജേന്ദ്ര സഗുണാശ്ചാപി വൈ ഗുണാഃ
ആ മഹാസំណിധാനത്തിൽ നിന്നായിരുന്നു സർവഭൂതാടക്ഷൻ പ്രവേശിച്ചത്; പ്രവർത്തിയോടെ, രാജാവേ, ഗുണങ്ങൾ അവനോടുകൂടിയായിരുന്നു — ചിലപ്പോൾ ലക്ഷണങ്ങളോടും ചിലപ്പോൾ ലക്ഷണമില്ലാതെയുമായിരുന്നു.
തേഷാമിദം തു സപ്താനാം പുരുഷാണാം മഹൌജസാമ് । സൂക്ഷ്മാഭ്യോ മൂര്തിമാത്രാഭ്യഃ സമ്ഭവത്യവ്യയാദ്വയമ്
അവരിൽ നിന്നായിരുന്നു ആ ഏഴ് മഹാന്മാരിൽ രണ്ട് അക്ഷയ താരതഅംങ്ങൾ ജനിച്ചത്: ഊക്ഷ്മവും വെറും പ്രത്യക്ഷവുമായതും.
ഭൂതാദിമഹതസ്താത യേന വ്യാപ്തമിദം ജഗത് । തസ്മാദപി മഹാബാഹോ പുരുഷാഃ പഞ്ച ഏവ ഹി
ഹോ പ്രതാപവാനേ, ഈ ലോകം ഇതിൽ നിന്നായ് വ്യാപിച്ചതാണ് — അതുകൊണ്ടു തന്നെ പരമപാത്രന്മാർ ആണ്⑤ നമ്പറില്‍ ആ അഞ്ചുകൊണ്ടാണെന്നും.
കേചിദേവം പരാം താത സൃഷ്ടിമിച്ഛന്തി പണ്ഡിതാഃ । അന്യേഽപ്യേവം മഹാബാഹോ പ്രവദന്തി മനീഷിണഃ
ചിലർ, മകനേ, പരമത്തെ ഇത്തരമാകൃതിയാൽ സൃഷ്ടിക്കണമെന്ന് അറിവുള്ളവർ പറയുന്നു; മറ്റ് ചിലർ, ഘടികളും, resistente—ക്ഷമിക്കണം — മഹാന്മാരെന്നു വാചാലരാണ്, മറ്റെങ്ങനെയെന്നും പ്രചാരണം ചെയ്യുന്നു.
യോഽസാവാത്മാ പരസ്താത കല്പാദൌ സൃജതേ തനുമ് । പ്രജനശ്ച മഹാബാഹോ സിസൃക്ഷുര്വിവിധാഃ പ്രജാഃ
പരമനെ ഒഴികെയുള്ള ആ ആത്മാവ് കല്പാദിയുടെ ആദിയില്‍ ആദ്യം ശരീരം രൂപപ്പെടുത്തുന്നു; ഹോ ശക്തിബലംനായവ, അത് വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ അനേകം സന്തതികളെയാണ് ജനിപ്പിക്കുന്നത്.
തേന സൃഷ്ടഃ പുദ്ഗലസ്തു പ്രധാനം വിശതേ നൃപ । പ്രധാനം ക്ഷോഭിതം തേന വികാരാന്യുജതേ ബഹൂന്
അവനെ നിന്നാണ് പുദ്‌ഗലസംഹിത ഉഷിതമായി, പ്രാഥമികതയിൽ പ്രവേശിച്ചത്; ആ പ്രാഥമികം അവനാൽ ചേർത്താവലേറ്റ് അനേകം മാറ്റങ്ങൾക്കും പരിവർത്തനങ്ങൾക്കും വിധേയമാവുന്നു.