ലക്ഷ്മീഃ ശ്രീഃ സംപദാ പദ്മാ മാ വിഭൂതിര്ഹരിപ്രിയാ 4.68.
ലക്ഷ്മി, ശ്രീ, സമ്പത്ത്, പദ്മ, മായ, വൈഭവം, ഹരിയുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവൾ,
ഗായത്രീ പ്രകൃതിഃ സൃഷ്ടിഃ സാവിത്രീ വേധസോ മതാ ।। രാജ്ഞീ ഭാനുമതീ സംജ്ഞാ നിത്യഭാ ഭാസ്കരപ്രിയാ
ഗായത്രി, പ്രകൃതി, സൃഷ്ടി, സാവിത്രി, സ്രഷ്ടാവിന്റെ ഭാര്യയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നവൾ; രാജ്ഞി, ഭാനുമതി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവൾ, എപ്പോഴും പ്രകാശമുള്ളവൾ, ഭാസ്കരന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവൾ.
ഇതി പദ്മനാഭശംകരപിതാമഹാര്ക്കാദീന്സപ്രിയാന്പൂജ്യ
ഇങ്ങനെ പത്മനാഭനും ശങ്കരനും പിതാമഹനും അർക്കനും മറ്റു ദേവന്മാരെയും അവരുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവരോടൊപ്പം ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ചു.
ദ്വാദശ്യാം ചരതി നരോ വ്രതമേതദ്ഭക്തിഭാവിതോ ലോകേ
ഭക്തിഭാവം നിറഞ്ഞ ഒരാൾ ലോകത്തിൽ ദ്വാദശി ദിവസത്തിൽ ഈ വ്രതം ആചരിക്കുന്നു.
ഹരിഹരഹിരണ്യഗര്ഭപ്രഭാകരാണാം ക്രമേണ ലോകേഷു
ലോകങ്ങളിൽ ഹരി, ഹര, ഹിരണ്യഗർഭ, പ്രഭാകരൻ എന്നിവരെ അനുക്രമമായി ആദരിക്കുന്നു.
സ്ത്രീപുംസോര്യദി യുഗ്മം പുരുഷോ വാ യദി സമാചരതി കശ്ചിത്
സ്ത്രീയും പുരുഷനും ചേർന്ന്, അല്ലെങ്കിൽ പുരുഷൻ ഒറ്റയ്ക്ക് എങ്കിലും ഈ വ്രതം ആചരിച്ചാൽ,
ഇതി ശ്രീഭവിഷ്യേ മഹാപുരാണ ഉത്തരപര്വണി ശ്രീകൃഷ്ണയുധിഷ്ഠിരസംവാദേ ഹരിഹരഹിരണ്യഗര്ഭപ്രഭാകരാണാമവിയോഗവ്രതം നാമാഷ്ടഷഷ്ടിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീഭവിഷ്യ മഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരപർവത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണനും യുദ്ധിഷ്ഠിരനും നടത്തിയ സംഭാഷണത്തിൽ ഹരി, ഹര, ഹിരണ്യഗർഭ, പ്രഭാകരൻ എന്നിവരുടെ അവിയോഗവ്രതം എന്ന അമ്പത്തിയാറാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
ഗോവത്സദ്വാദശീവ്രതവര്ണനമ് തേന പാപേന മേ ചിത്തേ ജുഗുപ്സാതീവ വര്തതേ
ഗോവത്സദ്വാദശി വ്രതത്തിന്റെ വിവരണം. ആ പാപം കാരണം എന്റെ മനസ്സിൽ വലിയ വിരോധം ഉണ്ട്.
തത്ര ബ്രാഹ്മണരാജന്യവൈശ്യശൂദ്രാദയോ ഹതാഃ
അവിടെ ബ്രാഹ്മണന്മാർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ, ശൂദ്രന്മാർ തുടങ്ങിയവർ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
തേഷാം വധേന യത്പാപം തന്മേ മര്മാണി കൃംതതി
അവരെ കൊല്ലുന്നതിൽ നിന്നുള്ള പാപം എന്റെ ശരീരത്തിൽ ദാരുണമായി വേദനിപ്പിക്കുന്നു.
അസ്തി പാര്ഥ മഹാബാഹോ പാംഡവാനാം ധുരംധര
പാർഥാ, മഹാബാഹു, പാണ്ഡവരുടെ ആധാരം ആയവനേ,
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച കേയം ഗോദ്വാദശീ നാമ വിധാനം തത്ര കീദൃശമ്
യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു: ഈ ഗോവത്സദ്വാദശി എന്നത് എന്താണ്? അതിന്റെ ആചരണം എങ്ങനെയാണ്?
ഏതത്സര്വം ഹരേ ബ്രൂഹി പാഹി മാം നരകാര്ണവാത്
ഹരിയേ, ഇതെല്ലാം എനിക്ക് പറയൂ, എന്നെ നരകസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കൂ.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച തപശ്ചചാര വിപുലം നാമവ്രതധരാ ഗിരൌ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: വ്രതം പാലിച്ചവൻ പർവതത്തിൽ വലിയ തപസ്സു ചെയ്തു.
ഹര്ഷേണ മഹതാവിഷ്ടാ ദൈവദര്ശനകാംക്ഷയാ
ദൈവദർശനം ആഗ്രഹിച്ച് വലിയ സന്തോഷത്തോടെ അവൻ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
പാരിയാത്രേ സിദ്ധപാത്രേ രമ്യേ തംദുലികാശ്രമേ
പാരിയാത്ര പർവതത്തിലെ സിദ്ധപാത്ര പ്രദേശത്തുള്ള മനോഹരമായ തണ്ടുലികാശ്രമത്തിൽ,
താപസാരണ്യമതുലം ദിവ്യകാനനമംഡിതമ് 4.69.
അപ്രതിമമായ തപസ്സുകാരുടെ വനത്തിൽ ദിവ്യവനങ്ങൾ അലങ്കരിച്ചിരുന്നു.
വല്കലാജിനസംവീതേര്ഭൃഗോരാശ്രമമംഡലമ്
വൽക്കലവും മൃഗചർമ്മവും ധരിച്ച ഭൃഗുവിന്റെ ആശ്രമവലയത്തിൽ,
പ്രശാംതസിംഹഹരിണം സര്വവസ്തുഗതദ്രുമമ്
ശാന്തമായ സിംഹങ്ങളും മാൻമൃഗങ്ങളും എല്ലാ ജീവികളും മരങ്ങളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സിംഹവ്യാഘ്രഗജൈര്ഭിന്നം ഹരിണൈഃ ശബരൈഃ ശശൈഃ
സിംഹങ്ങൾ, കടുവകൾ, ആനകൾ, മാൻമൃഗങ്ങൾ, ശബരന്മാർ, മുയലുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിലായി അവിടം വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
തപസ്യതാ തത്ര തേഷാം മുനീനാം ദര്ശനാര്ഥിനാമ്
അവിടെ ആ മുനിമാർ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ട് ദർശനം ആഗ്രഹിച്ചു.
ബഭൂവ ബ്രാഹ്മണോ വൃദ്ധോ ജരാപാംഡുരമൂര്ദ്ധജഃ ഉമാപി ചക്രേ ഗോരൂപം ശൃണു തത്പാര്ഥ യാദൃശമ്
അപ്പോൾ ഒരു വയസ്സായ ബ്രാഹ്മണൻ, വയസ്സിന്റെ ചുവടുപിടിച്ച് വെളുത്ത മുടിയോടെ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ഉമയും ഒരു പശുവിന്റെ രൂപം ധരിച്ചു. പാർഥാ, അതെങ്ങനെയായിരുന്നു എന്ന് കേൾക്കൂ.
ക്ഷീരോദതോയസംഭൂതാ യാഃ പുരാമൃതമംഥനേ
പഴയകാലത്ത് അമൃതം നേടാൻ പാലാഴി കയറ്റുമ്പോൾ അവിടെ ജനിച്ചവരാണ്,
നന്ദാ സുഭദ്രാ സുരഭീ സുശീലാ ബഹുലാ ഇതി
നന്ദാ, സുഭദ്രാ, സുരഭി, സുശീല, ബഹുലാ എന്നിങ്ങനെയുള്ളവർ,
ജമദഗ്നിഭാരദ്വാജവശിഷ്ഠാസിതഗൌതമാഃ
ജമദഗ്നി, ഭാരദ്വാജ, വസിഷ്ഠ, അസിത, ഗൗതമൻ എന്നിവരും,
ഗോമയം രോചനാ മൂത്രം ക്ഷീരം ദധി ഘൃതം ഗവാമ്
പശുവിന്റെ ചാണകം, ഹരിതം, മൂത്രം, പാലു, തൈര്, നെയ്യ്—ഇവയെല്ലാം പശുവിൽ നിന്നുള്ളവയാണ്.
ഗോമയാദുത്ഥിതഃ ശ്രീമാന്ബില്വവൃക്ഷഃ ശിവപ്രിയഃ ബീജാന്യുത്പലപദ്മാനാം പുനര്ജാതാനി ഗോമയാത് ।। 4.69.
പശുചാണകത്തിൽ നിന്ന് ശിവന് പ്രിയമായ വിശേഷമുള്ള ബില്വവൃക്ഷം ഉരുത്തിരിഞ്ഞു. അതുപോലെ, ഉത്പലവും പദ്മവും എന്നിവയുടെ വിത്തുകളും പശുചാണകത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടും ജനിച്ചു.
ഗോരോചനാ ച മാംഗല്യാ പവിത്രാ സര്വസാധികാ ആഹാരഃ സര്വദേവാനാം ശിവസ്യ ച വിശേഷതഃ
പശുവിൽ നിന്നുള്ള ഹരിതം ശുഭവും വിശുദ്ധവും എല്ലാറ്റിലും മികച്ചതുമാണ്. അതാണ് എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും, പ്രത്യേകിച്ച് ശിവന്റെയും ആഹാരം.
യദ്ബീജം ജഗതഃ കിഞ്ചിത്തജ്ജ്ഞേയം ക്ഷീരസംഭവമ് ഘൃതാദമൃതമുത്പന്നം ദേവാനാം തൃപ്തികാരണമ്
ലോകത്തിൽ ഉള്ള ഏതു വിത്തും പാലിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത് എന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കണം. നെയ്യിൽ നിന്ന് അമൃതം ജനിച്ചു, അത് ദേവന്മാരുടെ തൃപ്തിക്ക് കാരണമായി.
ബ്രാഹ്മണാശ്ചൈവ ഗാവശ്ച കുലമേകം ദ്വിധാ കൃതമ്
ബ്രാഹ്മണരും പശുക്കളും ഒരു കുടുംബം തന്നെയാണ്, പക്ഷേ രണ്ടായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു.