മര്ത്യലോകേ ചിരം സ്ഥിത്വാ വിഷ്ണുലോകേ മഹീയതേ
മനുഷ്യലോകത്ത് ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞാൽ, വിഷ്ണുലോകത്ത് മഹത്വം ലഭിക്കും.
യേ പൂജയംതി പുരുഷാഃ പുരുഷോത്തമസ്യ മത്സ്യാദികാംസ്തു ദശമീഷു ദശാവതാരാന്
മത്സ്യാദി പത്താവതാരങ്ങളെ പത്താം ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കുന്നവർ,
ആശാദശമീവര്ണനമ് ശൃണുഷ്വാവഹിതോ വച്മി തവാശാദശമീവ്രതമ്
ആഷാഢപത്താം ദിനവ്രതത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ നിന്നോട് ശ്രദ്ധയോടെ പറയാം, കേൾക്കൂ.
നലനാമാഭവത്പൂര്വം നിഷധേഷു മഹീപതേ
നിഷധ ദേശത്ത് ഒരിക്കൽ നല എന്ന പേരുള്ള ഒരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു.
അക്ഷൈര്ദ്യൂതേന രാജേന്ദ്ര നിര്യയൌ ഭാര്യയാ സഹ
അക്ഷകളാൽ നടന്ന ചൂതാട്ടം മൂലം, രാജാവേ, അവൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം രാജ്യത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
സ ഗത്വാ പ്രത്യഹോരാത്രം ജലമാത്രേണ വര്തയന്
അവൻ പുറപ്പെട്ട്, ഓരോ ദിവസം രാത്രിയും വെറും വെള്ളം മാത്രം കുടിച്ച് ജീവിച്ചു.
ഗ്രഹീതുമിച്ഛംസ്താന്രാജന്സമാച്ഛാദ്യ സ്വവാസസാ
അവരെ പിടിക്കാനാഗ്രഹിച്ച്, രാജാവേ, അവൻ തന്റെ വസ്ത്രം കൊണ്ട് അവരെ മൂടി.
ഗതേ തു നൈഷധേ ഭൈമീ പ്രബുദ്ധൈ വാഞ്ചിതാനനാ ഇതശ്ചേതശ്ച ബഭ്രാമ ഹാഹേതി രുദതീ മുഹുഃ
നിഷധരാജാവ് പോയപ്പോൾ, ഭീമയുടെ മകൾ വഞ്ചിതയായി, ഇവിടെ അവിടെ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് അലഞ്ഞു.
ദുഃഖശോകസമാക്രാംതാ നലദര്ശനലാലസാ
ദു:ഖവും ശോഭയും നിറഞ്ഞ്, നലനെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച്,
ഉന്മത്തവത്പരിവൃതാ ശിശുഭിഃ കൌതുകാകുലൈഃ
അവൾ ഭ്രമിച്ചവളെപ്പോലെ, കൗതുകം നിറഞ്ഞ കുട്ടികൾ ചുറ്റുമിരുന്ന്, അലഞ്ഞു.
ചന്ദ്രലേഖേവ പതിതാ ഭൂമൌ ഭാസിതദിങ്മുഖാ 4.64.
ചന്ദ്രലേഖയെപ്പോലെ നിലത്തു വീണു, അവളുടെ മുഖം എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും പ്രകാശിച്ചു.
ഉവാച ഭൈമീ സവ്രീഡം സൈരംധ്രീം മാം നിബോധതാമ്
ഭീമയുടെ മകൾ ലജ്ജയോടെ സൈരന്ധ്രിയെ നോക്കി പറഞ്ഞു: എന്നെ കേൾക്കൂ.
യദി പ്രാര്ഥയതേ കശ്ചിദ്ദംഡ്യസ്തേ സാംപ്രതം ഭവേത് ഏവമസ്ത്വനവദ്യാംഗി രാജ മാതാപ്യുവാച താമ്
ഇപ്പോൾ ആരെങ്കിലും നിന്നെ അഭിലഷിച്ചാൽ, അവനെ ശിക്ഷിക്കണം; അതുപോലെ തന്നെ, കുഴപ്പമില്ലാത്തവളേ, രാജ്ഞിയും അമ്മയും അവളോട് പറഞ്ഞു.
ഏവംവിധാ തദ്ഭവനേ കംചിത്കാലമനിംദിതാ ആനയാമാസ മുദിതോ ദമയംതീം ഗൃഹം പിതുഃ
അവിടെ അവൾ കുറേകാലം കുറ്റമില്ലാതെ താമസിച്ചു; പിന്നെ സന്തോഷത്തോടെ ദമയന്തിയെ പിതാവിന്റെ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
മാത്രാ പിത്രാ സമായുക്താ സുതൈര്ഭ്രാതൃഭിരേവ ച
അവൾ അമ്മയോടും അച്ഛനോടും കൂടെ, മക്കളും സഹോദരന്മാരും കൂടെ ഒന്നിച്ചു.
പ്രോവാച വിമനാഹൂയ വ്രതം ദാനമഥാപി വാ
വ്യാകുലതയിൽ വിളിച്ചു വരുത്തി, അവൾ ഒരു വ്രതമോ ദാനമോ സംബന്ധിച്ച് പറഞ്ഞു.
തത്രേതിഹാസകുശലോ വിപ്രഃ പ്രോവാച ബുദ്ധിമാന്
അവിടെ ഇതിഹാസത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ഒരു ജ്ഞാനി ബ്രാഹ്മണൻ വിവേകത്തോടെ പറഞ്ഞു.
ചകാര സര്വം തന്വംഗീ യത്പുരാണവിദാ തദാ
പുരാണവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ പറഞ്ഞതുപോലെ, സുന്ദരിയായ അവൾ എല്ലാം ചെയ്തു.
വ്രതസ്യാസ്യ പ്രഭാവേണ ദമയംത്യാ നരോത്തമ
ഈ വ്രതത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ ദമയന്തി, മഹാനായവനേ,
സര്വമേതത്സമാചക്ഷ്വ മാം സര്വജ്ഞോസി യാദവ
നീ എല്ലാം അറിയുന്നവനാണ്, യാദവാ, അതിനാൽ ഈ കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം എനിക്ക് പറയൂ.
ഭാര്യാര്ഥം തു വണിക്പുത്രഃ പുത്രാര്ഥേ ഗുര്വിണീ തഥാ ।। 4.64.
ഭാര്യക്കായി വ്യാപാരിയുടെ മകൻ, മകനുവേണ്ടി സന്താനാർത്ഥിനിയായ സ്ത്രീയും ഈ വ്രതം ചെയ്യുന്നു.
ധര്മാര്ഥകാമസംസിദ്ധയൈ ലോകകന്യാ വരാര്ഥിനീ
ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, കാമം എന്നിവ നേടാൻ ലോകത്തിലെ യുവതി ഭർത്താവിനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ചിരപ്രവാസിതേ കാംതേ കാലേന ധൃതിപംഡിതാ
പ്രിയപ്പെട്ടവൻ ദീർഘകാലം അകലെ പോയിരിക്കുമ്പോൾ, ക്ഷമയിലും ധൈര്യത്തിലും പ്രഗത്ഭയായ അവൾ കാലക്രമേണ കാത്തിരിക്കുന്നു.
യദാ യസ്യ ഭവേദാര്തം കാര്യതേ ഹി തദാ വ്രതമ്
ആർക്കെങ്കിലും ദു:ഖം വന്നാൽ അപ്പോൾ ആ വ്രതം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.
നക്തം തദാശാഃ സംപൂജ്യാഃ പുഷ്പാലക്തകചന്ദനൈഃ ദത്ത്വാ ഘൃതാക്തം നൈവേദ്യം പുനഃ കാര്യം നിവേദയേത്
രാത്രിയിൽ ആഗ്രഹങ്ങളെ പുഷ്പം, ചുവന്ന കൂട്ട്, ചന്ദനം എന്നിവകൊണ്ട് പൂജിക്കണം; നെയ്യിൽ തയ്യാറാക്കിയ നൈവേദ്യം അർപ്പിച്ചശേഷം വീണ്ടും ആചാരം നടത്തണം.
ആശാശ്ചാശാഃ സദാ സംതു വിദ്യംതാം ച മനോരഥാഃ
ആഗ്രഹങ്ങൾ എന്നും നിലനില്ക്കട്ടെ, മനസ്സിലെ മോഹങ്ങൾ നിറവേറട്ടെ.
ഏവം സംപൂജ്യ ഭുഞ്ജീത ദത്ത്വാ വിപ്രായ ദക്ഷിണാമ്
ഇങ്ങനെ പൂജിച്ചശേഷം, ബ്രാഹ്മണനു ദക്ഷിണ നൽകുകയും പിന്നെ ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയും വേണം.
യാവന്മനോരഥഃ പൂര്ണസ്തതഃ പശ്ചാത്സമുദ്യമാത്
മനസ്സിലെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റുമ്പോൾ, അതിന് ശേഷം നിർദ്ദിഷ്ടമായ കര്മ്മം ചെയ്യണം.
സൌവര്ണാഃ കാരയേദാശാ രൌപ്യപിഷ്ടാതകേന വാ
ആഗ്രഹങ്ങൾ സ്വർണ്ണത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ വെള്ളിയിൽ രൂപപ്പെടുത്തി ഒരുക്കണം.
പൂജയേന്മംത്രസംദര്ഭൈരേഭിര്ധ്യാത്വാ ഗൃഹാംഗണേ। പൂര്വാ ചന്ദ്രേണ സഹിതാ ഐന്ദ്രീദിഗ്ദേവതേ നമഃ
ഈ മന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലി, വീട്ടുമുറ്റത്ത് ധ്യാനിച്ച്, 'ചന്ദ്രനോടൊപ്പം കിഴക്കൻ ദിക്കിനും, ഇന്ദ്രദിക്കിലെ ദേവതകൾക്കും നമസ്കാരം' എന്ന് പൂജിക്കണം.