അഹന്യഹനി ഭൂതാനി മ്രിയന്തേ ജനയന്തി ച
ദിവസം ദിവസ마다 ജീവികൾ മരിക്കുന്നു, ജനിക്കുന്നു.
യോ വിവേകം സമാസാദ്യ കുരുതേ കര്മസംഗ്രഹമ്
യോജനം നേടിയവൻ, പ്രവൃത്തികളുടെ സമാഹാരം ചെയ്യുന്നു.
സംസാരാജഗരം ജ്ഞാത്വാ വൈരാഗ്യം യോഽകരോദ്ഭുവി 3.2.18.
ലോകത്തിലെ സാംസാരിക വിഷം അറിയുകയും, ഭൂമിയിൽ വൈരാഗ്യം വളർത്തുകയും ചെയ്തവൻ.
സംകല്പാജ്ജായതേ കാമസ്തതോ ലോഭഃ പ്രജായതേ
ആശയത്തിൽ നിന്നു കാമം ജനിക്കുന്നു; അതിൽ നിന്നു ലോഭം ഉണ്ടാകുന്നു.
ജലപ്രകൃത്യാം യോ ജാതോ രസോ രസവികാരവാന്
ജലസ്വഭാവത്തിൽ ജനിച്ചവൻ രസം, രസത്തിന്റെ മാറ്റങ്ങൾ എന്നിവയുള്ളവനാണ്.
രുദ്രാത്കാല്യാം സമുദ്ഭൂതോ മോഹോ ഹൃദി ച ലോകഹാ
രുദ്രനിൽ നിന്ന് കലിയുഗത്തിൽ മോഹം ജനിച്ചു; അതു ഹൃദയത്തിൽ ആളുകളെ നശിപ്പിക്കുന്നു.
മിഥ്യാദൃഷ്ടിസ്തതോ ജാതാ മോഹസ്യ ദയിതാഭവത്
ആ മോഹത്തിൽ നിന്ന് മിഥ്യാദർശനം ജനിച്ചു; അതു മോഹത്തിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവയായി.
തയോഃ സകാശാത്സംജാതം ദുഃഖം ശോകസമന്വിതമ്
അവയുടെ കൂട്ടായ്മയിൽ നിന്ന് ദു:ഖം, ശോഭയോടുകൂടി, ജനിച്ചു.
മാനീ ശൂരശ്ച ചതുരോഽധികാരീ ഗുണവാന്സഖാ
ആ സുഹൃത്ത് അഭിമാനിയും വീരനും ചതുരനും അധികാരിയും ഗുണമുള്ളവനുമായിരുന്നു.
തസ്യൈ ഗര്ഭം ച വിപ്രോഽസൌ ദത്ത്വാ സ്വര്ണം ഗൃഹീതവാന്
അവളെ ബ്രാഹ്മണൻ ഗർഭം നൽകി, സ്വർണം വാങ്ങി, എടുത്തു.
കദാചിദ്ദശമാസാംതേ മോഹിനീമബ്രവീച്ഛിവഃ
ഒരിക്കൽ പത്ത് മാസത്തിന്റെ അവസാനം ശിവൻ മോഹിനിയോട് പറഞ്ഞു.
ദോലാമധ്യേ സഹസ്രം ച സ്വര്ണം ചൈവ സ്വബാലകമ്
തൂക്കിന്റെ മധ്യത്തിൽ ആയിരം സ്വർണവും ബാലനും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ശിവേന ബോധിതോ രാജാ സുതാര്ഥീ രുദ്രപൂജകഃ 3.2.18.
ശിവൻ ഉപദേശിച്ച രാജാവ്, പുത്രം ആഗ്രഹിച്ചും രുദ്രനു ഭക്തിയുള്ളവനായി പ്രവർത്തിച്ചു.
കാരയിത്വാ ജാതകര്മ വിതതാര ധനം ബഹു
ജാതകകർമ്മം നടത്തി, ധനം ധാരാളം വിതരണം ചെയ്തു.
പിതുരന്തേ ച തദ്രാജ്യം പ്രാപ്യ ധര്മം പ്രകാശയന്
പിതാവിന്റെ അന്ത്യം കഴിഞ്ഞു, ആ രാജ്യം നേടി, ധർമ്മം പ്രകടിപ്പിച്ചു.
ത്രയോ ഹസ്താസ്തദാ ജാതാഃ സ രാജാ വിസ്മിതോഽഭവത്
അപ്പോൾ മൂന്ന് കൈകൾ ജനിച്ചു; രാജാവ് അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
ഇത്യുക്ത്വാ സ തു വൈതാലോ നൃപതിം പ്രാഹ ഭോ നൃപ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വൈതാളൻ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ...'
ദ്രവ്യാര്ഥീ പംഡിതോ ജ്ഞേയോ ഗുരുതുല്യശ്ച ഭൂപതിഃ
സമ്പത്ത് തേടുന്ന പണ്ഡിതനും, ഗുരുവിനുപോലെയുള്ള രാജാവും അങ്ങനെ അറിയപ്പെടണം.
നിരയാന്നിഃസൃതോ വിപ്ര സ്വര്ഗലോകം സമാഗതഃ
ബ്രാഹ്മണനേ, നരകത്തിൽ നിന്നു പുറത്തു വന്ന് അവൻ സ്വർഗ്ഗലോകം പ്രാപിച്ചു.
ചിത്രകൂടേ ച നൃപതീ രൂപദത്ത ഇതി ശ്രുതഃ
ചിത്രകൂടത്തിൽ, രൂപദത്തൻ എന്ന പേരിൽ ഒരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു.
മധ്യാഹ്നേ സരസസ്തീരേ മുനിപുത്രോ ദദര്ശ സഃ
ഉച്ചവേളയിൽ, തടാകത്തിൻ്റെ കരയിൽ, രാജാവ് ഒരു മുനിപുത്രനെ കണ്ടു.
തസ്യാ നേത്രേ സ്വയം നേത്രേ ചൈകീഭൂതേ സമാഗതേ
അവരുടെ കണ്ണുകൾ തമ്മിൽ കണ്ടു ചേർന്നപ്പോൾ, ഇരുവരുടെയും കണ്ണുകൾ ഒന്നായി.
തസ്യ ദര്ശനമാത്രേണ നൃപതേര്ജ്ഞാനമാഗതമ്
അവനെ കണ്ടുമാത്രം രാജാവിന് ജ്ഞാനം ലഭിച്ചു.
തമുവാച മുനിര്ദ്ധീമാന്ദയാധര്മപ്രപോഷണമ് ।। । നിര്ഭയസ്യ സമം ദാനം ന ഭൂതം ന ഭവിഷ്യതി
മുനിസ്വാമി അവനോട് പറഞ്ഞു: 'കനിവുകൊണ്ട് അധർമ്മം വളർത്തുന്നതും, ഭയമില്ലാതെ എല്ലാവർക്കും ഒരുപോലെ ദാനം നൽകുന്നതും, മുമ്പും ഉണ്ടായിട്ടില്ല, ഇനിയുമുണ്ടാകില്ല.'
അനര്ഹാന്ദണ്ഡമാദദ്യാദര്ഹപൂജാഫലം ഭജേത്
യോഗ്യരല്ലാത്തവരെ ശിക്ഷിക്കണം, യോഗ്യർക്കു ആദരവിന്റെ ഫലം നൽകണം.
സത്യതാ സുരപൂജായാം ദമതാ ഗുരുപൂജനേ
സത്യവാദിത്വം ദേവാരാധനയാണ്; ആത്മനിയന്ത്രണം ഗുരുപൂജയാണ്.
ഇത്യുക്ത്വാ സ മുനിഃ പുത്രീം തസ്മൈ ദത്ത്വാ ഗൃഹം യയൌ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, മുനിസ്വാമി തന്റെ മകളെ അവനു നൽകി വീട്ടിലേക്ക് പോയി.
തദാ തു രാക്ഷസഃ കശ്ചിത്തത്പത്നീഭക്ഷണോത്സുകഃ
അപ്പോൾ ഒരു രാക്ഷസൻ, ഭാര്യയെ തിന്നാൻ ആഗ്രഹിച്ചവൻ, അവിടെ എത്തി.
ദാനാര്ഥം ചൈവ ക്രവ്യാദേ സപ്തവര്ഷാത്മകം ദ്വിജമ് 3.2.19.൧
ദാനം നൽകാനായി, ആ മാംസഭക്ഷകൻ ഏഴുവയസ്സുള്ള ഒരു ബ്രാഹ്മണകുട്ടിയെ പിടിച്ചു വെച്ചു.
അമാത്യൈഃ സംമതം കൃത്വാ സ്വര്ണലക്ഷം ദദൌ ദ്വിജേ
അമാത്യന്മാരുടെ സമ്മതത്തോടെ, രാജാവ് ബ്രാഹ്മണനു ഒരു ലക്ഷം പൊന്നുനാണയം നൽകി.