അകസ്മാദ്വൈശ്യജാ പ്രാപ്താ തത്കരം സാ തദാസ്പൃശത്
അപ്രതീക്ഷിതമായി ഒരു വൈശ്യസ്ത്രീ അവിടെ വന്നു; അവൾ അപ്പോൾ അവന്റെ കൈ തൊട്ടു.
ഹാ രാമകൃഷ്ണ പ്രദ്യുമ്നാനിരുദ്ധേതി പുനഃപുനഃ
അവൾ വീണ്ടും വീണ്ടും “ഹാ രാമ, കൃഷ്ണ, പ്രത്യുമ്ന, അനിരുദ്ധ” എന്ന് വിളിച്ചു കരഞ്ഞു.
ദ്വിജ ആഹ ച വിപ്രോഽഹം ത്ര്യഹം ശൂല്യാം നിരൂപിതഃ
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: “ഞാൻ ഒരു വിപ്രൻ; മൂന്നു ദിവസം ഞാൻ ശൂലത്തിൽ കയറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.”
ശ്രുത്വാ ധനവതീ തസ്മാ ഉദ്വാഹ്യ മോഹിനീം സുതാമ് 3.2.18.
ഇത് കേട്ട ധനവതി, തന്റെ മകൾ മോഹിനിയെ അവനോട് വിവാഹം ചെയ്തു കൊടുത്തു.
ദ്വിജഃ പ്രാഹ ശൃണു വ്യംഗേ യദാ തേ ഹൃച്ഛയോ ഭവേത്
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: “കാണാം സുന്ദരി, നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ആഗ്രഹം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ…”
ഇത്യുക്ത്വാ മരണം പ്രാപ്യ യമലോകം ഗതോ ദ്വിജഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ബ്രാഹ്മണൻ മരണം ഏറ്റു യമലോകത്തേക്ക് പോയി.
മാതുര്ഗൃഹേ തു സാ നാരീ മോഹിനീ യൌവനാന്വിതാ
അമ്മയുടെ വീട്ടിൽ മോഹിനി യൗവനത്തോടെ താമസിച്ചു.
കേ ഭോഗാശ്ച കിമാശ്ചര്യം കോ ജാഗര്തി ശയീത കഃ
ഏത് സുഖങ്ങൾ ഉണ്ട്, എന്താണ് അത്ഭുതം, ആരാണ് ഉണർന്നിരിക്കുന്നതും ആരാണ് ഉറങ്ങുന്നതും?
ഇതി ശ്ലോകം ദ്വിജാനാഹ നോത്തരം ച ദദുര്ദ്വിജാഃ
അങ്ങനെ ദ്വിജന്മാർ ശ്ലോകം പറഞ്ഞു, ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഉത്തരം പറയാതെ നിന്നു.
താമുവാച പ്രസന്നാത്മാ ശൃണു മോഹിനി സുംദരി ശയ്യാ ച ഭൂഷണം ജ്ഞേയോ ഭോഗോ ഹ്യഷ്ടവിധോ ബുധൈഃ
അവളോടു മനസ്സു സമാധാനമായവൻ പറഞ്ഞു: "കേൾക്കു, മോഹിനി, സുന്ദരി; കിടക്കയും അലങ്കാരവും അനുഭവവും ജ്ഞാനികൾ എട്ടു വിധങ്ങളായി അറിയുന്നു."
അഹന്യഹനി ഭൂതാനി മ്രിയന്തേ ജനയന്തി ച
ദിവസം ദിവസ마다 ജീവികൾ മരിക്കുന്നു, ജനിക്കുന്നു.
യോ വിവേകം സമാസാദ്യ കുരുതേ കര്മസംഗ്രഹമ്
യോജനം നേടിയവൻ, പ്രവൃത്തികളുടെ സമാഹാരം ചെയ്യുന്നു.
സംസാരാജഗരം ജ്ഞാത്വാ വൈരാഗ്യം യോഽകരോദ്ഭുവി 3.2.18.
ലോകത്തിലെ സാംസാരിക വിഷം അറിയുകയും, ഭൂമിയിൽ വൈരാഗ്യം വളർത്തുകയും ചെയ്തവൻ.
സംകല്പാജ്ജായതേ കാമസ്തതോ ലോഭഃ പ്രജായതേ
ആശയത്തിൽ നിന്നു കാമം ജനിക്കുന്നു; അതിൽ നിന്നു ലോഭം ഉണ്ടാകുന്നു.
ജലപ്രകൃത്യാം യോ ജാതോ രസോ രസവികാരവാന്
ജലസ്വഭാവത്തിൽ ജനിച്ചവൻ രസം, രസത്തിന്റെ മാറ്റങ്ങൾ എന്നിവയുള്ളവനാണ്.
രുദ്രാത്കാല്യാം സമുദ്ഭൂതോ മോഹോ ഹൃദി ച ലോകഹാ
രുദ്രനിൽ നിന്ന് കലിയുഗത്തിൽ മോഹം ജനിച്ചു; അതു ഹൃദയത്തിൽ ആളുകളെ നശിപ്പിക്കുന്നു.
മിഥ്യാദൃഷ്ടിസ്തതോ ജാതാ മോഹസ്യ ദയിതാഭവത്
ആ മോഹത്തിൽ നിന്ന് മിഥ്യാദർശനം ജനിച്ചു; അതു മോഹത്തിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവയായി.
തയോഃ സകാശാത്സംജാതം ദുഃഖം ശോകസമന്വിതമ്
അവയുടെ കൂട്ടായ്മയിൽ നിന്ന് ദു:ഖം, ശോഭയോടുകൂടി, ജനിച്ചു.
മാനീ ശൂരശ്ച ചതുരോഽധികാരീ ഗുണവാന്സഖാ
ആ സുഹൃത്ത് അഭിമാനിയും വീരനും ചതുരനും അധികാരിയും ഗുണമുള്ളവനുമായിരുന്നു.
തസ്യൈ ഗര്ഭം ച വിപ്രോഽസൌ ദത്ത്വാ സ്വര്ണം ഗൃഹീതവാന്
അവളെ ബ്രാഹ്മണൻ ഗർഭം നൽകി, സ്വർണം വാങ്ങി, എടുത്തു.
കദാചിദ്ദശമാസാംതേ മോഹിനീമബ്രവീച്ഛിവഃ
ഒരിക്കൽ പത്ത് മാസത്തിന്റെ അവസാനം ശിവൻ മോഹിനിയോട് പറഞ്ഞു.
ദോലാമധ്യേ സഹസ്രം ച സ്വര്ണം ചൈവ സ്വബാലകമ്
തൂക്കിന്റെ മധ്യത്തിൽ ആയിരം സ്വർണവും ബാലനും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ശിവേന ബോധിതോ രാജാ സുതാര്ഥീ രുദ്രപൂജകഃ 3.2.18.
ശിവൻ ഉപദേശിച്ച രാജാവ്, പുത്രം ആഗ്രഹിച്ചും രുദ്രനു ഭക്തിയുള്ളവനായി പ്രവർത്തിച്ചു.
കാരയിത്വാ ജാതകര്മ വിതതാര ധനം ബഹു
ജാതകകർമ്മം നടത്തി, ധനം ധാരാളം വിതരണം ചെയ്തു.
പിതുരന്തേ ച തദ്രാജ്യം പ്രാപ്യ ധര്മം പ്രകാശയന്
പിതാവിന്റെ അന്ത്യം കഴിഞ്ഞു, ആ രാജ്യം നേടി, ധർമ്മം പ്രകടിപ്പിച്ചു.
ത്രയോ ഹസ്താസ്തദാ ജാതാഃ സ രാജാ വിസ്മിതോഽഭവത്
അപ്പോൾ മൂന്ന് കൈകൾ ജനിച്ചു; രാജാവ് അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
ഇത്യുക്ത്വാ സ തു വൈതാലോ നൃപതിം പ്രാഹ ഭോ നൃപ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വൈതാളൻ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ...'
ദ്രവ്യാര്ഥീ പംഡിതോ ജ്ഞേയോ ഗുരുതുല്യശ്ച ഭൂപതിഃ
സമ്പത്ത് തേടുന്ന പണ്ഡിതനും, ഗുരുവിനുപോലെയുള്ള രാജാവും അങ്ങനെ അറിയപ്പെടണം.
നിരയാന്നിഃസൃതോ വിപ്ര സ്വര്ഗലോകം സമാഗതഃ
ബ്രാഹ്മണനേ, നരകത്തിൽ നിന്നു പുറത്തു വന്ന് അവൻ സ്വർഗ്ഗലോകം പ്രാപിച്ചു.
ചിത്രകൂടേ ച നൃപതീ രൂപദത്ത ഇതി ശ്രുതഃ
ചിത്രകൂടത്തിൽ, രൂപദത്തൻ എന്ന പേരിൽ ഒരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു.