ശ്രീ ഗണേശായ നമഃ । നാരായണം നമസ്കൃത്യ നരം ചൈവ നരോത്തമമ് । ദേവീം സരസ്വതീം ചൈവ തതോ ജയമുദീരയേത് । ജയതി പരാശരസൂനുഃ സത്യവതീഹൃദയനന്ദനോ വ്യാസഃ । യസ്യാസ്യകമലഗലിതം വാങ്മയമമൃതം ജഗത്പിബതി । മൂകങ്കരോതി വാചാലം പങ്ഗു ലങ്ഘയതേ ഗിരിമ് । യത്കൃപാ തമഹം വന്ദേ പരമാനന്ദമാധവമ് । നാനാഖ്യാനകകേസരം ഹരികഥാസമ്ബോധനാബോധിതമ് । ഭൂയാദ്ഭാരതപങ്കജം കലിമലപ്രധ്വംസി നഃ ശ്രേയസേ । വിപ്രായ വേദവിദുഷേ ച ബഹുശ്രുതായ । പുണ്യം സമം ഭവതി തസ്യ ച തസ്യ ചൈവ । കൃത്വാ പുരാണാനി പരാശരാത്മജഃ സര്വാണ്യനേകാനി സുഖാവഹാനി । തത്രാത്മസൌഖ്യായ ഭവിഷ്യധര്മാന് കലൌ യുഗേ ഭാവി ലിലേഖ സര്വമ് । തത്രാപി സര്വര്ഷിവരപ്രമുഖ്യൈഃ പരാശരാദ്യൈര്മുനിഭിഃ പ്രണീതാന് । സ്മൃത്യുക്തധര്മാഗമസംഹിതാര്ഥാന് വ്യാസഃ സമാസാദവദദ്ഭവിഷ്യമ് । അല്പായുഷോ ലോകജനാന്സമീക്ഷ്യ വിദ്യാവിഹീനാന്പശുവത്സുചേഷ്ടാന് । തേഷാം സുഖാര്ഥം പ്രതിബോധനായ വ്യാസഃ പുരാണം പ്രഥിതം ചകാര । ജയതി ച ശിതിദേഹഃ ശാര്ങ്ഗഃധന്വാ മുരാരിഃ । ജയതി ച സ തു ദേവോ ഭാനുമാംശ്ചിത്രഭാനുഃ
ഗണപത്യെ നമസ്കാരം. നാരായണനെയും മഹാസുരമര്യാദയോടെയുള്ള പുരുഷന്‍ രക്ഷയെയും നമിച്ചു, സര്‌സ്വതീദേവിയെ ആദരിച്ചശേഷം വിജയോജ്ജയം പ്രഖ്യാപിക്കണം. പരാശരസുതനായ വിജയന് — സത്യമുദ്രയുള്ള സത്യവതിയുടെ സന്തോഷം; അചഞ്ചലം, അപകീർത്തികരമില്ലാത്ത വക്തൃത്വം കൊണ്ടു ലോകം സാഹിത്യ അമൃതം പാനമാകുന്നു. മൗനം സംസാരമാക്കുന്നു, നീക്കംമുട്ടാത്ത ഒരു വാരിയെ വാക്കിന്റെ സന്ദര്‍ഭം കൊടുക്കുന്നവന്, പർവതങ്ങള്‍ കയറ്റിവരിക്കാന്‍ ദയവുള്ളവന്. ആ പരമānന്ദമായ മാധവനെ നമമിച്ഛാണ്‌. പരമദയാലുവായ അവനെത്തുടങ്ങിയ കഥകളുടെയും ഹരിചഷകങ്ങളുടെയും അറിവുകള്‍ ലഭിച്ചതുകൊണ്ട് ഭാരതലതിക സമൃദ്ധിയാവട്ടെ, കാലിയുടെ അപകീര്‍ത്തികള്‍ നമങ്ങള്‍ക്കുളള ക്ഷേമത്തില്‍ ക്ഷയിക്കട്ടെ. ദ്വിജജനങ്ങളോടും വേദജ്ഞരോടും പല സാംപ്രദായികപ്രസിദ്ധര്‍ ആയവര്‍ക്കും സമമൂലം പുണ്യം ലഭിക്കട്ടെ. അനേകം പുരാണങ്ങള്‍ സമാഹരിച്ച പരാശരസുതന്‍ എല്ലാ സൗകര്യങ്ങളും പ്രദാനം ചെയ്‍തു; അവയില്‍ ജീവജാലങ്ങളുടെ സന്തോഷത്തിനാണ് കാലത്തെ വരഹിതധര്‍മങ്ങള്‍ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് — കാളികാലത്തിലും ഏതു വിഷയങ്ങളും ഉണ്ടായിരിക്കട്ടെ. ഇത്തരംവയല്ല പരാശരനും മറ്റു പ്രശസ്തമുനികളും തുടങ്ങിച്ചാണ് രചിക്കപ്പെട്ടത്, മേമോറികലായി ധര്‍മ്മഗ്രന്തങ്ങളും ആഗമങ്ങളും ഏര്‍പ്പെടുത്തിയവയായിടത്ത്.
ശ്രിയാവൃതം തു രാജാനം ശതാനീകം മഹാബലമ് । അഭിജഗ്മുര്മഹാത്മാനഃ സര്വേ ദ്രഷ്ടും മഹര്ഷയഃ
ശുഭ്രാവരണങ്ങളാല്‍ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നൊരു രാജാവും നൂറായിരം സൈന്യവും മഹത്വവുമുള്ളവനുമായിരുന്നുവെന്ന്; മഹാമുനികള്‍ എല്ലാവരും അവനെ കാണാനായി ആശങ്കയും പ്രതീക്ഷയോടെ സംഗമിച്ചു — വിശിഷ്ടമുനിമാര്‍ അവനെ നോക്കാനായി കൂടിക്കാഴ്ചവന്നവരായിരുന്നു.
ഭൃഗുരത്രിര്വസിഷ്ഠശ്ച പുലസ്ത്യഃ പുലഹഃ ക്രതുഃ । പരാശരസ്തഥാ വ്യാസഃ സുമന്തുര്ജൈമിനിസ്തഥാ
അവരില്‍ ഭൃഗു, ത്രിധാന്വന്ത്, വശിഷ്ഠ, പുലസ്ത്യ, പുലഹ, ක්രതു എന്നിവരുണ്ടായിരുന്നു; അനുപരിയായി പരാശരനും വിജയനും സുമന്ത്രനും ജൈമിനിയുമുണ്ടായിരുന്നു.
മുനിഃ പൈലോ യാജ്ഞവല്ക്യോ ഗൌതമസ്തു മഹാതപാഃ । ഭാരദ്വാജോ മുനിര്ധീമാംസ്തഥാ നാരദപര്വതൌ
പണ്ഡിതരായ പൈല, യജ്ഞവൽക്ക്യ, കടുവനായ ഗൗതമൻ; കുന്നിലെ ഭരദ്വാജനും നാരദനും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വൈശമ്പായനോ മഹാത്മാ ശൌനകശ്ച മഹാതപാഃ । ദക്ഷോഽങ്ഗിരാസ്തഥാ ഗര്ഗോ ഗാലവശ്ച മഹാതപാഃ
അവിടെ കൂടെയുണ്ടായിരുന്നു മഹാൻ ഹൃദയവ്യാപ്തനായ വൈശമ്പായനൻ, austerity യിൽ സ്ഥിരനായ ഷൗണകൻ, ദക്ഷൻ, അൻഗിരസന്മാർ, ഗർഗ്യനും പരമ പണ്ഡിതൻ ഗലവനും.
താനാഗതാനൃഷീന്ദൃഷ്ട്വാ ശതാനീകോ മഹീപതിഃ । വിധിവത്പൂജയാമാസ അഭിഗമ്യ മഹാമതിഃ
സംഗമിച്ച മഹാമുനികളെ കാണുമ്പോള്‍ നൂറായിരം സൈന്യമുള്ള രാജാവ് — വിവേകിയായ രാജാധിരാജന്‍ — അവരുടെ ഗൗരവം യോജ്യമടിയില്‍ കാട്ടി ആദരിച്ചു.
പുരോഹിതം പുരസ്കൃത്യ അര്ധ്യം ഗാം സ്വാഗതേന ച । പൂജയിത്വാ തതഃ സര്വാന്പ്രണമ്യ ശിരസാ ഭൃശമ്
ബ്രാഹ്മണനെ വിളിച്ചുകണ്ട്, ജലവും നെയ്യും അവര്‍ക്ക് ആഹ്ലാദത്തോടെ സമര്‍പ്പിച്ചുകൊണ്ട്, അവരെ എല്ലാവരെയും ആരാധിച്ച് തലയൊപ്പിച്ച് നമിച്ചു.
സുഖാസീനാംസ്തതോ രാജാ നിരാതങ്കാന് ഗതക്ലമാന് । ഉവാച പ്രണതോ ഭൂത്വാ ബാഹുമുദ്ധൃത്യ ദക്ഷിണമ്
സുഖമായി ഇരുന്ന രാജാവ്, ഭയം കഠിനത എന്നിവയിൽ നിന്നു മോചിതൻ, പുറംതല താഴ്ത്തി വടക്കത്തിൻ പകരം തന്റെ വലത് ഭുജം തെക്ക് ദിശയിലേക്ക് ഉണർത്തി സംസാരിച്ചു.
ഇദാനീം സഫലം ജന്മ മന്യേഽഹം ഭുവി സത്തമാഃ । ആത്മനോ ദ്വിജശാര്ദൂലാ! തഥാ കീര്തിര്യശോ ബലമ്
ഇപ്പോൾ എനിക്ക് ഭൂമിയിൽ ജനനം വിജയം തന്നതായി തോന്നുന്നു, മഹാന്മാരേ; ഇരുവരും ജന്മം പ്രാപിച്ചവർ തമ്മിലുള്ള സിംഹതുല്യനായവനേ, ഇപ്രകാരമുള്ളേന്റെ പ്രശസ്തിയും കീർത്തിയും ശക്‌തിയുമെന്നിങ്ങനെ ആയിരിക്കും.
ധന്യോഽഹം പുണ്യകര്മാ ച യതോ മാം ദ്രഷ്ടുമാഗതാഃ । യേഷാം സ്മരണമാത്രേണ യുഷ്മാകം പൂയതേ നരഃ
ഞാന്‍ ഭാഗ്യമാനനാണ്, ധര്‍മ്മപ്രവർത്തകന്‍; എൻറെചുണ്ടാന്‍ വന്നവരെ ഓർത്തൂ കൊണ്ടുതന്നെ മനുഷ്യന്‍ നിങ്ങളിൽ മാന്യനാകും.
ശ്രോതുമിച്ഛാമ്യഹം കിഞ്ചിദ്ധര്മശാസ്ത്രമനുത്തമമ് । ആനൃശംസ്യം സമാശ്രിത്യ കഥയധ്വമ് മഹാബലാഃ!
ഞാന്‍ പരമധര്‍മവിദ്യയുടെ ഏതാം ഭാഗം കേള്‍ക്കാനാഗ്രഹിക്കുന്നു; അവരീതമായതില്ലാത്തതില്‍ ആശ്രയിച്ചുകൊണ്ട് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുക, മഹത്മീരേ!
യേനാഹം ധര്മശാസ്ത്രം തു ശ്രുത്വാ ഗച്ഛേ പരാം ഗതിമ് । യഥാഗതോ മമ പിതാ ശ്രുത്വാ വൈ ഭാരതം പുരാ
ഇപ്പോൾ ഞാൻ കേട്ട ധർമശാസ്ത്രത്തെ കേട്ടുകൊണ്ട് പരമലക്ഷ്യം കൈവരിക്കാം; ഇപ്രകാരം തന്നെ എന്റെ പിതാവ് ഇന്നലെ ദേവരാജാ ഭാരതാ എന്നോ അതിനെ കേട്ടതിന് ശേഷം പോയി.
തഥോക്താസ്തേന രാജ്ഞാ വൈ ബ്രാഹ്മണാസ്തേ സമന്തതഃ । സമാഗമ്യ മിഥസ്തേ തു വിമൃശ്യ ച ഭൃശമ് തദാ
അങ്ങനെ ആ രാജാവ് പറഞ്ഞു, എല്ലാ ദിശകളിലെയും ബ്രാഹ്മണന്മാര്‍ അവനികടുത്തു സംഗമിച്ചു; അവർ രഹസ്യമായി കൂടിയതു് പിന്നെ dlouദീർഘമായി ചിന്തിച്ചു.
പൂജയിത്വാ തതോ വ്യാസമിദം വചനമബ്രുവന് । വ്യാസം പ്രസാദയ വിഭോ! ഏഷ തേ കഥയിഷ്യതി
അവരോടൊപ്പം വിജയനെ ആരാധിച്ചശേഷം, അദ്ദേഹം ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു: "ഭഗവാന്‍, വിജയനെ പ്രീതിപ്പെടുത്തുക! അഹം ഇതു നിങ്ങള്‍ക്ക് പറയും."
തിഷ്ഠത്യസ്മിന്മഹാബാഹോ! വയം വക്തും ന ശക്നുമഃ । തിഷ്ഠമാനേ ഗുരൌ ശിഷ്യഃ കഥം വക്തി മഹാമതേ!
"ഇവിടെ നിന്നിരിക്കുക, മഹാസേനാവീരനോ; ഞങ്ങള്‍ക്ക് ഇതു പറയാനാവില്ല. ഗുരു നില്ക്കുന്നിടത്ത് ശിഷ്യന്‍ എങ്ങിനെയായാലും സംസാരിയ്ക്കുമെന്നോ, മഹത്മകേ?"
അയം ഗുരുഃ സദാസ്മാകം സാക്ഷാന്നാരായണസ്തഥാ । കൃപാലുശ്ച തഥാ ചായം തഥാ ദിവ്യവിധാനവിത്
ഈ നമുക്കുള്ള അധ്യാപകനാണ് നാരായണനെന്ന് ഇനിമുതൽ നിർവികാരമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടും; ദയാലു, ദിവ്യവിധികളിൽ നിപുണനുമാണ് അവൻ.
ചതുര്ണാമപി വര്ണാനാം പാവനായ മഹാത്മനാമ് । ധര്മശാസ്ത്രമനേനോക്തം ധര്മാദ്യൈഃ സുസമന്വിതമ്
നാലുവർഗ്ഗങ്ങളുടെ ശുദ്ധീകരണത്തിന് ഈ മഹാന്സ്ഥിതിയെന്ന് അദ്ദേഹം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അദ്ദേഹത്താൽ പഠിപ്പിക്കപ്പെട്ട ധർമശാസനങ്ങൾ കര്‍ത്തവ്യങ്ങളുമായി പൂര്‍ണമായി സമന്വയമുണ്ട്.
ബിഭേതി ഗഹനാച്ഛാസ്ത്രാല്ലോകോ വ്യാധിരിവൌഷധാത് । ഭാരതസ്യ ച വിസ്താരോ മുനിനാ വ്യാഹൃതഃ സ്വയമ്
ലോകം ആ ആഴത്തിലുള്ള ശാസ്ത്രത്തെ രോഗത്തിന്‍റെ ഔഷധത്തെ പോലെ ഭയപ്പെടുന്നു; ഭാരതന്റെ വിപുലീകരണം തന്നെയാണ് മഹാവിദ്വാന്റെ മൗഖികപ്രഖ്യാപനം.
യഥാ സ്വാദു ച പഥ്യം ച ദദ്യാസ്ത്വം ഭിഷഗൌഷധമ് । തഥാ രമ്യം ച ശാസ്ത്രം ച ഭാരതം കൃതവാന്മുനിഃ
ഔഷധമായി ഡോക്ടർ രുചികരവും പോഷകവുമുള്ളത് നല്‍കുന്നതുപോലെ, സിദ്ധൻ ഭാരതത്തെ ശാസ്ത്രീയമാകയും രസകരമാകയും ചെയ്തുവെന്ന് പറഞ്ഞു.
ആസ്തിക്യാരോഹസോപാനമേതദ്ഭാരതമുച്യതേ । തച്ഛ്രുത്വാ സ്വര്ഗനരകൌ ലോകഃ സാക്ഷാദവേക്ഷതേ
ഈ ഭാരതനെ വിശ്വാസികളുടെ ഉയർച്ചയാകു എന്നും സത്യത്തിന്റെ ചുഡാമണിയാവു എന്നും പേരിട്ടിരിക്കുന്നു; ഇത് കേട്ടാൽ സ്വർഗ്ഗവും നരകവും നേരിട്ട് അതിനെ കാണും.
ദേവതാതീര്ഥതപസാം ഭാരതാദേവ നിശ്ചയഃ । ന ജന്യതേ നാസ്തികതാ തസ്യ മീമാംസകൈരപി
ഹേ ഭാരതാ, ദേവന്മാരുടെ, പുണ്യസ്ഥലങ്ങളുടെയും ശരീരഹിതരുടെയും സ്ഥിരത നിനക്കുവേണ്ടിയാണ് മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നത്; ശാസ്ത്രവിമർശകർ പോലും അവിടെ അഭ്രാഷ്ട്യത്തെ സൃഷ്ടിക്കാനാവില്ല.
വിഷ്ണൌ ദേവേഷു വേദേഷു ഗുരുഷു ബ്രാഹ്മണേഷു ച । ഭക്തിര്ഭവതി കല്യാണീ ഭാരതാദേവ ധീമതാമ്
വിശ്വാസഭക്തി വിഷ്ണുവിനോടുള്ള ഭക്തിയായി ദേവന്മാരിൽ, വേദങ്ങളിൽ, ഗുരുവിലാണ് ഉയരുന്നത്—ഈ പുണ്യഭക്തി ബുദ്ധിമുട്ടുകളെ മറികടന്ന് ജ്ഞാനികളിൽ നിന്നുതന്നെ നിന്നിൽ നിന്നും ഭാരതധാമനായ പ്രസാദമായി വരുന്നു.
ധര്മാര്ഥകാമമോക്ഷാണാം ഭരതാത്സിദ്ധിരേവ ഹി । അജിഹ്മോ ഭാരതഃ പന്ഥാ നിര്വാണപദഗാമിനാമ്
ധർമ്മം, ധനം, സംവൃത്ത്‌, മോക്ഷം നേടിയവർക്ക് ഭാരതം സാക്ഷാത്കാരത്തിന്‍റെ മാർഗമാണ്; നിവർത്തിയിലേക്കുള്ളവരുടെ യാത്ര ഭാരതമാണ്.
മോക്ഷധര്മാര്ഥകാമാനാം പ്രപഞ്ചോ ഭാരതേ കൃതഃ । അനിത്യതാപസന്തപ്താ ഭവന്തി തസ്യ മുക്തയേ
ഭാരതത്തിൽ ലോകം മോക്ഷം, കര്‍ത്തവ്യം, ധനം, ഇഷ്ടം എന്നിവക്കായി രൂപം കൊണ്ടിരിക്കുന്നു; ത്യജ്യോപവാസത്തിന്റെ തീവ്രതയിൽ ദഹിച്ചവർ അതിലൂടെ വിമോചിതരാകുന്നു.
വിപത്തിം ഭാരതാച്ഛ്രുത്വാ വൃഷ്ണിപാണ്ഡവസമ്പദാമ് । ദുഃഖാവസാനാദ്രാജേന്ദ്ര! പുണ്യം ച സംശ്രയേദ്ബുധഃ
ഭാരതനിലേക്കു ദുരന്തം പെടുകയും വൃഷ്ണികളും പാണ്ഡവരും ഉള്ള സമ്പത്ത് കേൾക്കുകയും ചെയ്താൽ, ധാതുക്കളുടെ അന്ത്യത്തില്‍ ഒരു ജ്ഞാനി അരോധനാനന്തരമായി ധർമ്മത്തിൽ അഭയം തേടണം — ഹേ രാജാരോട്മാ.
ഏവംവിധം ഭാരതം വൈ പ്രോക്തം യേന മഹാത്മനാ । സോഽയം നാരായണഃ സാക്ഷാത് വ്യാസരൂപീ മഹാമുനിഃ
അപ്പോലെ ആ മഹാനന്ത്രി ഭാരതത്തെ വിവർത്തിച്ചു; ആ നരായണൻ തന്നെ അവിടെയുണ്ട് — മഹാവ്യാസൻ ദേഹമുണ്ട്.
സ തേഷാം വചനം ശ്രുത്വാ പ്രതാപീ യോ മഹീപതിഃ । പ്രസാദയാമാസ മുനിം വ്യാസം ശാസ്ത്രവിശാരദമ്
ആ വാചകങ്ങൾ കേട്ടു ആ വീരനായ രാജാവ് യോഗ്യതയുള്ള യോഗിയെ, ശാസ്ത്രജ്ഞരിൽ മേധാവിയായ വ്യാസനെ സംതൃപ്തനാക്കി; അനുഗ്രഹം നൽകിയു.
ശതാനീക ഉവാച അഞ്ജലിഃ ശിരസാ ബ്രഹ്മന്! കൃതോഽയം പാദയോസ്തവ । ബ്രൂഹി മേ ധര്മശാസ്ത്രം തു യേനാ പൂതതാം വ്രജേ
അഞ്ജലി തലയോടുകൂടി പറഞ്ഞു: ഹേ ബ്രാഹ്മണൻ, നിന്റെ പാദങ്ങൾ എന്റെ തലിൽ നിശ്ചയമായെട്ടിട്ടുണ്ട്; ശുദ്ധീകരണത്തിനു വേണ്ടി എന്ത് നിയമം വേണ്ടെന്നു പറയൂ.
സമുദ്ധര ഭവാദസ്മാത്കീര്തയിത്വാ കഥാം ശുഭാമ് । യഥാ മമ പിതാ പൂര്വം കീര്തയിത്വാ തു ഭാരതമ്
എന്നെ ഉയർത്തി, നിന്റെ പിതാവ് ഒരിക്കൽ എന്റെ മുന്നിൽ പ്രചോദിപ്പിച്ചിരുന്ന ആ ഗുണശാലിയായ കഥ വീണ്ടും പറയൂ.
വ്യാസ ഉവാച തസ്യൈതദ്വചനം ശ്രുത്വാ വ്യാസോ വചനമബ്രവീത് । ഏഷ ശിഷ്യഃ സുമന്തുര്മേ കഥയിഷ്യതി തേ പ്രഭോ!
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് — 'എന്റെ ശിഷ്യൻ സുമന്ത്രനാണ് അത് നിനക്കു വിവാദമാക്കിയേറാൻ പോകുന്നത്, ഹേ രാജാ' എന്നും വ്യാസൻ മറുപടി നൽകി.