ರಕ್ತತಂತುಪರೀಧಾನಂ ಗನ್ಧಧೂಪವಿಲೇಪನೈಃ
ಕೆಂಪು ದಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಸುಗಂಧ ಧೂಪ ಮತ್ತು ಲೇಪನಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜಗೊಳಿಸಬೇಕು.
ಗುಣಕೈರ್ಘಟಕೈರ್ದಿವ್ಯೈರ್ನಾಲಿಕೇರೈಃ ಸುಶೋಭನೈಃ
ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳಿರುವ ದಿವ್ಯವಾದ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು.
ಕರವೀರ ವಿಷಾವಾಸ ನಮಸ್ತೇ ಭಾನುವಲ್ಲಭ
ವಿಷದಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುವ ಕರವೀರ, ಭಾನುಪ್ರಿಯೆ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಆಕೃಷ್ಣೇನ ರಜಸಾ ವರ್ತಮಾನೋ ನಿವೇಶಯನ್ನಮೃತಂ ಮರ್ತ್ಯಂ ಚ
ನೀನು ಕಪ್ಪು ಧೂಳಿನೊಂದಿಗೆ ಚಲಿಸಿ, ಅಮೃತವನ್ನೂ ಮರಣವನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತೀಯೆ.
ಏವಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಸಮಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ದತ್ತ್ವಾ ವಿಪ್ರಾಯ ದಕ್ಷಿಣಾಮ್
ಹೀಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆ ಕೊಟ್ಟ ನಂತರ,
ಏತದ್ವ್ರತಂ ಮಹಾಭಾಗ ಸೂರ್ಯಾರಾಧನಕಾಮ್ಯಯಾ
ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತನೆ, ಈ ವ್ರತವು ಸೂರ್ಯನ ಆರಾಧನೆಗಾಗಿ ಮಾಡುವುದು.
ದಮಯನ್ತ್ಯಾ ಸರಸ್ವತ್ಯಾ ಗಾಯತ್ರ್ಯಾ ಗಂಗಯಾ ತಥಾ ಕರವೀವ್ರತಂ ಪಾರ್ಥ ಸರ್ವಸೌಖ್ಯಫಲಪ್ರದಮ್
ದಮಯಂತಿ, ಸರಸ್ವತಿ, ಗಾಯತ್ರಿ ಮತ್ತು ಗಂಗೆಯವರು ಈ ಕರವೀರವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ಪಾರ್ಥಾ, ಎಲ್ಲ ಸುಖಫಲಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.
ಸಂಪೂಜ್ಯ ರತ್ನಕುಸುಮಾಂಚಿತಸರ್ವಶಾಖಂ ನೀಲೈರ್ದಲೈಸ್ತತತನುಂ ಕರವೀರವೃಕ್ಷಮ್
ರತ್ನ ಮತ್ತು ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನೂ, ನೀಲಿ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಕರವೀರವೃಕ್ಷವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
ಇತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯೇ ಮಹಾಪುರಾಣ ಉತ್ತರಪರ್ವಣಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಯುಧಿಷ್ಠಿರಸಂವಾದೇ ಕರವೀರವ್ರತವರ್ಣನಂ ನಾಮ ದಶಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಈ ರೀತಿ ಶ್ರೀಭವಿಷ್ಯ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಉತ್ತರಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಯುಧಿಷ್ಠಿರರ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಕರವೀರವ್ರತವರ್ಣನೆ ಎಂಬ ಹತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ಕೋಕಿಲಾವ್ರತವರ್ಣನಮ್ thumb|[https://vedastudy.tripod.com/pur_index25/rakshab.htm ರಕ್ಷಾಬನ್ಧನಮ್] thumb|ಕೋಕಿಲಾ Cochlea ಕುಲಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ತದಾಚಕ್ಷ್ವ ವ್ರತಂ ಮಮ ಸುರೋತ್ತಮ
ಕೋಕಿಲಾವ್ರತದ ವಿವರ. ಒತ್ತಮ ದೇವತೆ, ಕುಲಸ್ತ್ರೀಯರಿಗಾಗಿ ಆ ವ್ರತವನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸು.
ತಸ್ಯಾಂ ಶತ್ರುಘ್ನನಾಮ್ನಾಭೂದ್ರಾಜಾ ರಾಮಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಃ
ಅಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಘ್ನ ಎಂಬ ರಾಜನನ್ನು ರಾಮನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.
ತಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಕೀರ್ತಿಮಾಲಾ ನಾಮ್ನಾಸೀತ್ಪ್ರಥಿತಾ ಭುವಿ
ಅವನ ಪತ್ನಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದ ಕೀರ್ತಿಮಾಲೆ ಎಂಬಳು.
ಪೃಷ್ಟಃ ಸುಖಂ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಥಂ ಸಮುಪಜಾಯತೇ
ಅವಳು, 'ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಸುಖವು ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ?' ಎಂದು ಕೇಳಿದಳು.
ಏವಮುಕ್ತಸ್ತಯಾ ಜ್ಞಾನೀ ವಶಿಷ್ಠಃ ಕೀರ್ತಿಮಾಲಯಾ
ಅವಳಿಂದ ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ವಸಿಷ್ಠನು ಕೀರ್ತಿಮಾಲೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ಸಂಕಲ್ಪಯೇನ್ಮಾಸಮೇಕಂ ಶ್ರಾವಣೇ ಶ್ವಃಪ್ರಭೃತ್ಯಹಮ್
ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ನಾಳೆಯಿಂದ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ನಾನು ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕೆಂದು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು.
ಸ್ನಾನಂ ಕರಿಷ್ಯೇ ನಿಯತಾ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಸ್ಥಿತಾ ಸತೀ
ನಾನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು.
ಇತಿ ಸಂಕಲ್ಪ್ಯ ಪುರುಷೋ ನಾರೀ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಂತಿಕೇ
ಹೀಗೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಪುರುಷನಾದರೂ ಅಥವಾ ಮಹಿಳೆಯಾದರೂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಪುರುಷಃ ಪ್ರತಿಪತ್ಕಾಲಾದ್ದನ್ತಧಾವನಪೂರ್ವಕಮ್
ಪುರುಷನು ಪ್ರತಿ ದಿನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಲ್ಲು ತೊಳೆದು ಮುಗಿಸಿದ ಮೇಲೆ,
ಸ್ನಾನಂ ಕುರ್ಯಾದ್ವ್ರತೀ ಪಾರ್ಥ ಸುಗನ್ಧಾಮಲಕೈಸ್ತಿಲೈಃ 4.11.
ಪಾರ್ಥ, ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುವವನು ಸುಗಂಧ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಆಮ್ಲಿಕಾಯಿ ಹಾಗೂ ಎಳ್ಳಿನ ಎಣ್ಣೆ ಬಳಸಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು.
ವಚಯಾಷ್ಟೌ ಪುನಃ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಶಿರೋರುಹವಿಮರ್ದನಮ್
ಮತ್ತೆ ಎಂಟು ಆಮ್ಲಿಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಒರೆದು, ತಲೆಯ ಕೂದಲಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹಚ್ಚಿ ಮಸಾಜ್ ಮಾಡಬೇಕು.
ತರ್ಪಯಿತ್ವಾ ತಿಲಾಪಿಷ್ಟೈಃ ಕೋಕಿಲಾಂ ಪಕ್ಷಿರೂಪಿಣೀಮ್
ಎಳ್ಳಿನ ಹಿಟ್ಟು ಬಳಸಿ ಹಕ್ಕಿಯ ರೂಪದ ಕೋಯಿಲನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬೇಕು.
ಪತ್ರೈರ್ವಾ ಧೂಪನೈವೇದ್ಯದೀಪಾಲಕ್ತಕಚಂದನೈಃ ನಿತ್ಯಂ ತಿಲವ್ರತೀ ಭಕ್ತೋ ಮಂತ್ರೇಣಾನೇನ ಪಾಂಡವ
ಅಥವಾ ಎಲೆಗಳು, ಧೂಪ, ನೈವೇದ್ಯ, ದೀಪ, ಲಕ್ಕ, ಚಂದನ ಇವುಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರತಿದಿನ ಎಳ್ಳಿನ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಭಕ್ತನು ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು, ಪಾಂಡವ.
ತಿಲಸಹೇ ತಿಲಸೌಖ್ಯೇ ತಿಲವರ್ಣೇ ತಿಲಪ್ರಿಯೇ
ಎಳ್ಳಿನಿಂದ ಜೀವಿಸುವವಳೇ, ಎಳ್ಳಿನಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಪಡುವವಳೇ, ಎಳ್ಳಿನಂತೆ ಬಣ್ಣವಳೇ, ಎಳ್ಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವಳೇ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು.
ಇತ್ಯುಚ್ಚಾರ್ಯ ತತಃ ಪಶ್ಚಾದ್ಗೃಹಮಭ್ಯೇತ್ಯ ಸಂಯತಃ
ಹೀಗೆ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಹೇಳಿ, ಆತ್ಮಸಂಯಮದಿಂದ ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಬೇಕು.
ಮಾಸಾಂತೇ ತಾಮ್ರಪಾತ್ರ್ಯಾಂ ತು ಕೋಕಿಲಾಂ ತಿಲಪಿಷ್ಟಜಾಮ್
ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ತಾಮ್ರಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳಿನ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕೋಯಿಲನ್ನು,
ವಸ್ತ್ರೈರ್ದ್ಧನೈರ್ಗುಡೈರ್ಯುಕ್ತಾಂ ಶ್ರಾವಣ್ಯಾಂ ಕುಂಡಲೇಽಥ ವಾ ವ್ಯಾಸೇ ವಾ ಸಂಪ್ರದಾತವ್ಯಾ ವ್ರತಿಭಿಃ ಶುಭಕಾಮ್ಯಯಾ
ಬಟ್ಟೆ, ಹಣ, ಬೆಲ್ಲ ಇವುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಶ್ರಾವಣಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಸರ ಸನ್ನಿಧಾನದಲ್ಲಿ, ಶುಭವನ್ನು ಬಯಸುವ ವ್ರತಧಾರಿಗಳು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.
ಏವಂ ಯಾ ಕುರುತೇ ನಾರೀ ಕೋಕಿಲಾವ್ರತಮಾದರಾತ್
ಯಾವ ಮಹಿಳೆಯು ಈ ಕೋಯಿಲಾ ವ್ರತವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾಳೋ,
ನಿಃಸಾಪತ್ನ್ಯಂ ಪತಿಂ ಭವ್ಯಂ ಸಸ್ನೇಹಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಭೂತಲೇ
ಅವಳು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಚರಿಯರಿಲ್ಲದ, ಶುಭಕರ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಿರುವ ಪತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ.
ಏತದ್ವ್ರತಂ ವಶಿಷ್ಠೇನ ಮುನಿನಾ ಕಥಿತಂ ಪುರಾ 4.11.
ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಹಿಂದೆ ವಸಿಷ್ಠ ಮುನಿಯವರು ಉಪದೇಶಿಸಿದ್ದರು.
ತಸ್ಯಾಶ್ಚ ಸರ್ವಂ ಸಂಪನ್ನಂ ವಶಿಷ್ಠವಚನಾದಿಹ
ವಸಿಷ್ಠರ ವಚನದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವಳ ಎಲ್ಲಾ ಇಚ್ಛೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ.