ಜ್ಞಾಯತೇ ನೇಹ ನಾಮುತ್ರ ವ್ರತಸ್ವಾಧ್ಯಾಯವರ್ಜಿತಃ
ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ವ್ರತ ಮತ್ತು ಪಾಠವಿಲ್ಲದವನನ್ನು ಯಾರೂ ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಅತ್ರ ತೇ ಕಥಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಇತಿಹಾಸಂ ಪುರಾತನಮ್
ಈಗ ನಾನು ನಿನಗೆ ಒಂದು ಪುರಾತನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಯೋಗರ್ದ್ಧಿಸಿದ್ಧ್ಯಾ ಸಂಸಿದ್ಧಃ ಕಶ್ಚಿತ್ಸಿದ್ಧೋ ಮಹೀತಲಮ್
ಒಮ್ಮೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಗಬಲದಿಂದ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ಸಿದ್ಧನು ಇದ್ದನು.
ನಿಗೀರ್ಣದಂತೋ ಲಂಬೋಷ್ಠಃ ಪಿಂಗಾಕ್ಷಸ್ತನುಮೂರ್ದ್ಧಜಃ
ಅವನ ಹಲ್ಲುಗಳು ಒಳಗೆ ಹೋಗಿದ್ದವು, ತುಟಿಗಳು ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದವು, ಕಣ್ಣುಗಳು ಪಿತ್ತಳಿಯಂತೆ ಇದ್ದವು, ಕೂದಲು ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಿತು.
ಚಿಪಿಟಾಕ್ಷಃ ಸ್ಫುಟಿತಪಾಜ್ಜಂಘಾಢ್ಯಃ ಕೃಶಕೂರ್ಪರಃ
ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಒತ್ತಾಗಿ, ಮೊಣಕಾಲು ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳು ಬಿರುಕುಬಿದ್ದಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಕೆನ್ನೆಮೂಳೆಗಳು ಸೊಪ್ಪಾಗಿದ್ದವು.
ಮೂಲಜಾಲಿಕವಿಪ್ರೇಣ ದೃಷ್ಟಃ ಪೃಷ್ಟಶ್ಚ ಕೋ ಭವಾನ್
ಮೂಲಜಾಲಿಕ ವಂಶದ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, 'ನೀನು ಯಾರು?' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.
ಕಚ್ಚಿದ್ದೃಷ್ಟಾ ತ್ವಯಾ ರಂಭಾ ಭಾಭಾಸಿತದಿಗಂತರಾ
'ನೀನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಹರಡುವ ರಂಭಾವನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೀಯಾ?' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.
ಗತ್ವಾ ಮದ್ವಚನಾದ್ವಾಚ್ಯಾ ನಿರ್ವಾಚ್ಯಾ ದೋಷದರ್ಶಿಭಿಃ
'ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿ ಅವಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು, ಆದರೆ ತಪ್ಪು ಹುಡುಕುವವರ ಬಳಿ ಏನು ಹೇಳಬೇಡ.'
ಸಿದ್ಧಃ ಪ್ರಸಿದ್ಧಂ ತಂ ವಿಪ್ರಂ ಪ್ರಾಹೇದಂ ವಿಸ್ಮಯಾನ್ವಿತಃ
ಆ ಸಿದ್ಧನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ತಮಥೋವಾಚ ವಿಜ್ಞಾತೋಽಸಿ ಮಯಾ ಯಥಾ
ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅವನಿಗೆ, 'ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಹೇಗಿದ್ದೀಯೋ ಹಾಗೆ ಗುರುತಿಸಿದ್ದೇನೆ,' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
ಗಾತ್ರತ್ರಯಂ ವಿರೂಪಂ ಸ್ಯಾದ್ದ್ವಿತೀಯಂ ವಾ ಸ್ವರೂಪತಃ
ನಿನ್ನ ಮೂರು ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಕೃತವಾಗಿದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ದುರ್ಲ್ಲಂಘ್ಯಾ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಸಾಕ್ಷಾದನುಭೂತಕರೀ ಭವೇತ್
ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ದಾಟುವುದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ; ಅದು ನೇರವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ವಿಪ್ರಸ್ಯೈವಂ ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಜಗಾಮಾದರ್ಶನಂ ಶನೈಃ
ಆ ವಿಪ್ರನ ಮಾತು ಕೇಳಿದವಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿದಳು.
ಮೂಲಜಾಲಕವಿಪ್ರೇಣ ಪೃಷ್ಟಃ ಪ್ರಾಹಾಮರಾವತೀಮ್
ಮೂಲಜಾಲಕವಿಪ್ರನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವಳು 'ಅಮರಾವತಿ' ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.
ಶಕ್ರಸ್ಯಾವಸರೇ ವೃತ್ತೇ ವ್ರಜನ್ತ್ಯಾಃ ಸ್ವಗೃಹಂ ಮಯಾ
ಇಂದ್ರನ ಸಮಯ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ಅವಳು ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ನಾನು—
ವಿದ್ಯಯಾ ಕಲಯಾ ಚಾಪಿ ಪೌರುಷೇಣ ವ್ರತೇನ ಚ
ಜ್ಞಾನದಿಂದ, ಕೌಶಲ್ಯದಿಂದ, ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ವ್ರತಪಾಲನೆಯಿಂದ—
ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ತಮಥೋವಾಚ ಮುಗ್ಧಾ ದಗ್ಧಾಗ್ನಿಸಂಭವಾ
ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅವಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಓ ನಿರ್ದೋಷೆಯೆ, ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವಳೇ—'
ತಸ್ಯೈತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸ ಸಿದ್ಧಃ ಸುವಿಶುದ್ಧಧೀಃ
ಅವಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಆ ಸಿದ್ಧನು, ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ—
ಕದಾಚಿಚ್ಚ ರತಾ ತೇನ ಸ್ವರ್ಗಮಾರ್ಗಂ ಯದೃಚ್ಛಯಾ
ಒಂದು ಸಲ, ಅವನ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ, ಆಕೆ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದಳು.
ಮೂಲಜಾಲೈರ್ವರ್ತಯಂತಂ ಮಹಾಕಾಲವನಾಶ್ರಯಮ್
ಮೂಲಜಾಲ ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಂದ ಪೋಷಿತನಾಗಿ, ಅವನು ಮಹಾಕಾಲವನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.
ದರ್ಶನಾದಥ ಸಂಭಾಷಾದುಪಕಾರಾತ್ಸಹಾಸನಾತ್
ಕಾಣಿಕೆ, ಮಾತುಕತೆ, ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಜೊತೆಯ ನಗುವಿನಿಂದ—
ನ ದರ್ಶನಂ ನ ಸಂಭಾಷಾ ಕದಾಚಿತ್ಸಹ ತೇನ ಮೇ
ನಾನು ಅವನನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ನೋಡಲಿಲ್ಲ, ಮಾತಾಡಲಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಅವನ ಜೊತೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತ್ವಾ ರಂಭೋರೂ ರಂಭಾ ಜಂಭಾರಿಣೋಂತಿಕಮ್
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಸುಂದರ ತೊಡೆಯ ರಂಭಾ ಜಂಭನ ಶತ್ರುವಿನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಳು.
ಗತ್ವಾ ನಿವೇದಯಾಮಾಸ ಸ್ನೇಹವ್ರತವಿಚೇಷ್ಟಿತಮ್
ಅವಳು ಹೋದಮೇಲೆ, ಪ್ರೀತಿಯ ವ್ರತದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದಳು.
ಶಕ್ರಃ ಪ್ರೋವಾಚ ಚಾರ್ವಂಗೀಂ ಗೀರ್ವಾಣಹೃದಯಂಗಮಾಮ್
ಇಂದ್ರನು ಆ ಸುಂದರಾಂಗಿಯೊಡನೆ, ದೇವತೆಗಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದವಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ದಿವ್ಯಮಾಲ್ಯಾಂಬರಧರಂ ದಿವ್ಯಸ್ರಗುನುಲೇಪನಮ್
ದೈವಿಕ ಹಾರಗಳು, ವಸ್ತ್ರಗಳು ಧರಿಸಿ, ದೈವಿಕ ಸುಗಂಧ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾಗಿ—
ತತ್ರಸ್ಥಃ ಸ ದ್ವಿಜೋ ಭೋಗೀವಿಭುನಕ್ತಿ ಸಹ ರಂಭಯಾ
ಅಲ್ಲೆ ಆ ದ್ವಿಜನು ರಂಭೆಯೊಡನೆ ಆನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
ರಾಜ್ಯಶ್ರಿಯಂ ಜಗತಿ ಸರ್ವಜನೋಪಭೋಗ್ಯಾಮಾಪ್ನೋತಿ ಶಕ್ರಶಿವಕೇಶವಯೋರ್ನಿವಾಸಮ್
ಅವನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಅನುಭವಿಸುವ ರಾಜಶ್ರೀಯನ್ನು, ಮತ್ತು ಇಂದ್ರ, ಶಿವ, ಕೇಶವರ ನಿವಾಸವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ತಿಲಕವ್ರತವರ್ಣನಮ್ ದುರ್ಗಾಸೂರ್ಯಾಗ್ನಿಸೋಮಾನಾಂ ವ್ರತಾನಿ ಮಧುಸೂದನ
ತಿಲಕವ್ರತದ ವರ್ಣನೆ— ದುರ್ಗಾ, ಸೂರ್ಯ, ಅಗ್ನಿ, ಸೋಮರ ವ್ರತಗಳು, ಓ ಮಧುಸೂದನ.
ಶಾಸ್ತ್ರಾಂತರೇಷು ದೃಷ್ಟಾನಿ ತವ ಬುದ್ಧಿಗತಾನಿ ಚ
ಈ ವ್ರತಗಳು ಬೇರೆ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತಿಳಿದಿವೆ.